Rijksmonumentenregister · Netherlands
Militair verblijfsgebouw, Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)
Werkendam, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair verblijfsgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)
- Place
- Werkendam
- Municipality
- Altena
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.79848, 4.93171
- Part of complex
- 531951
- Monument number
- 531957
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zeelandiae Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 80.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
BOMVRIJ GEBOUW E als representant van een type bomvrije bouwwerken dat aan drie zijden en bovenop is voorzien van een aarden dekking en dat alleen een gevel aan de keelzijde bezit. Het Bomvrij gebouw E ligt aan de westzijde van het fort, tussen gebouw C en het bij de aanleg van de autoweg A 27 verdwenen kleine, halfronde bastion. Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden tegen beschietingen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen en gewelven), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie van inslagen te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren bepaald aantal inslagen van zwaar kaliber. Toegangsdeur later ingebracht in verkleind kozijn.
Omschrijving
BOMVRIJ GEBOUW E, westelijk op het fort gelegen, is een aan drie zijden en bovenop met aarde gedekt, bakstenen bouwwerk, waarvan alleen de ongeveer 17 meter lange noordgevel zichtbaar is. Het bomvrij gebouw E is uitgevoerd in baksteen, kreeg een sobere vorm, vrijwel zonder plastiek of kenmerken van geleding. Links een als keermuur aflopend geveldeel. Een beperkt aantal gevelopeningen, waaronder een later gewijzigde, onder rollagen getoogde toegang en rechts hiervan een door een ijzeren luik gesloten venster. Het interieur is niet bezocht.
Waardering
Het BOMVRIJ GEBOUW E van het Fort aan de Uppelse Dijk / Fort Altena is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1880, namelijk een voorbeeld van een door aardwerken beschermd, bomvrij gebouw.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is representatief omdat het een goed voorbeeld is van een bomvrij onderkomen op een fort uit het laatste kwart van de 19e eeuw.
* Het onderdeel is goed bewaard omdat diverse kenmerken in het exterieur behouden en herkenbaar zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 80.
NEW HOLLAND WATERLINE
Introduction
BOMBPROOF BUILDING E as representative of a type of bombproof structures provided with an earth covering on three sides and on top and possessing only a facade on the gorge side. Bombproof building E is situated on the west side of the fort, between building C and the small, semi-circular bastion which disappeared during the construction of the A 27 motorway. With the increase in the range of artillery, the force of projectile impacts and the explosive power of (brisance) grenades it became increasingly difficult to withstand bombardment. Thickening of brickwork, application of shock-absorbing masonry systems (amongst other things by means of arches and vaults), shallow slope angles and curved or conversely pointed forms, use of concrete - and later of reinforced concrete - in increasingly heavy execution, was one of the ways to keep the fortifications resistant to increasing attack power. Furthermore, the application of earth coverings had proved to be a good means to absorb or dampen the energy of impacts. This is the reason why many masonry or concrete structures were provided with an earth layer or a front protection of sand or earth. Depending on the period of construction - and thereby of the expected impact force of projectiles - 'bombproof buildings' were spoken of when they were deemed to be able to withstand a predetermined number of impacts from heavy calibre. Access door later inserted in a reduced frame.
Description
BOMBPROOF BUILDING E, situated to the west on the fort, is a brick structure covered on three sides and on top with earth, of which only the approximately 17 metre long north facade is visible. The bombproof building E is executed in brick, has a sober form, virtually without plastic or characteristics of articulation. On the left a facade part sloping off as a retaining wall. A limited number of facade openings, including a later modified access under roll-mouldings arched and to the right of this a window closed by an iron shutter. The interior has not been inspected.
Valuation
The BOMBPROOF BUILDING E of the Fort on the Uppelse Dijk / Fort Altena is of general importance on account of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 realised by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others strengthened and improved over approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building design, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly strengthening offensive means (19th century).
This concerns a component from around 1880, namely an example of an earth-protected, bombproof building.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline and on account of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is representative because it is a good example of a bombproof accommodation on a fort from the last quarter of the 19th century.
* The component is well-preserved because diverse characteristics in the exterior have been retained and remain recognisable.
Nearby in the register
- Militair verblijfsgebouw, Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Militair verblijfsgebouw, Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Fort aan de Uppelse Dijk AlmkerkFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Waarnemingspost(B11), Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)Waarnemingspostunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.