Rijksmonumentenregister · Netherlands
Militair verblijfsgebouw, Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)
Werkendam, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair verblijfsgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)
- Place
- Werkendam
- Municipality
- Altena
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.79873, 4.93261
- Part of complex
- 531951
- Monument number
- 531955
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zeelandiae Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 80.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
BOMVRIJ GEBOUW, KAZERNE C als een door een aarden dekking tegen inslagen van projectielen beveiligd onderkomen voor manschappen en materieel. Kazerne C is aan de rechterzijde (west) als aanbouw aan de Toren A, ermee verbonden door middel van een keermuur. Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden tegen beschietingen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren bepaald aantal inslagen van zwaar kaliber.
Een kazerne is een verblijfsgebouw voor soldaten en hun uitrusting. Het waren de Fransen die eind 18e, begin 19e eeuw het stelsel invoerden soldaten in kazernes te legeren; kazernes zijn vanaf die tijd deel gaan uitmaken van forten, maar hiernaast zijn er ook vele als afzonderlijke bouwwerken binnen of buiten de bebouwde kommen (steden) tot stand gekomen. De binnen de 19e-eeuwse forten en andere werken gesitueerde kazernegebouwen waren gewoonlijk als bomvrije onderkomens geconstrueerd, dat wil zeggen dat ze bestand dienden te zijn tegen vijandelijk vuur. Als bouwmateriaal werd aanvankelijk metersdik metselwerk en later (gewapend) beton toegepast, terwijl als dekking van het dak en de frontzijde(n) bovendien een aanaarding plaatsvond. De niet binnen forten of andere werken gelegen kazernes waren al dan niet speciaal voor die bestemming opgerichte en ingerichte gebouwen met accommodatie voor de (permanente) legering van militairen, vaak ook voorzien van andere militaire faciliteiten, zoals exercitieterreinen.
Omschrijving
Aan de rechterzijde (west) naast de Toren A van het Fort aan de Uppelse Dijk gebouwd BOMVRIJ GEBOUW, KAZERNE C. Het gebouw is aan drie zijden en op het dak door aardwerken gedekt en dateert van omstreeks 1880. De op rechthoekige plattegrond gebouwde, bakstenen kazerne omvat vier traveeën van twee bouwlagen, met rechts een travee met één bouwlaag onder hellend geveleind en links een korte keermuur als koppeling met de toren. De gevel is geleed door traveeën met centrale toegangsopeningen en ter weerszijden een venster; op de verdieping steeds drie vensters. Pendant van Bomvrij Gebouw, Kazerne B, gelegen aan de oostzijde van toren A. Groen geschilderde deuren en luiken. Interieur met getoogde plafonds en onderling verbonden ruimten van verschillend formaat. Gebouw is gedeeltelijk onderkelderd ten dienste van een waterberging.
Waardering
BOMVRIJ GEBOUW, KAZERNE C van het Fort aan de Uppelse Dijk / Fort Altena is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1880, namelijk een voorbeeld van een door aardwerken beschermde kazerne / bomvrij gebouw.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en in het bijzonder die met de toren A en de pendant van dit gebouw, Bomvrij Gebouw / Kazerne B.
* Het onderdeel is representatief omdat het een goed voorbeeld is van een onderkomen voor manschappen en materieel als onderdeel van een fort in het laatste kwart van de 19e eeuw.
* Het onderdeel is goed bewaard omdat diverse kenmerkende onderdelen in exterieur en interieur behouden en herkenbaar zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 80.
NEW HOLLANDIC WATERLINE
Introduction
BOMBPROOF BUILDING, BARRACKS C as a shelter secured by an earthen covering against impacts of projectiles for personnel and materiel. Barracks C is on the right side (west) as an extension to Tower A, connected to it by means of a retaining wall. With the increase in the range of artillery, the force of impacts of projectiles and the explosive force of (high-explosive) grenades, it became increasingly difficult to resist bombardment. Reinforcement of brickwork, application of shock-absorbing masonry systems (among other things by means of arches), shallow angles of slope and curved or indeed pointed forms, use of concrete and later reinforced concrete in ever heavier execution, was one of the ways to keep the fortifications resistant to increasing attack force. Moreover, the application of earthen coverings proved to be a good means to absorb or dampen the energy. This is the reason why many masonry or concrete works are provided with an earth layer or front protection of sand or earth. Depending on the period of origin - and thereby the expected impact force of projectiles - one spoke of 'bombproof buildings', when they were deemed to be resistant to a predetermined number of impacts of heavy calibre.
A barracks is a residential building for soldiers and their equipment. It was the French who introduced, at the end of the 18th, beginning of the 19th century, the system of quartering soldiers in barracks; barracks have since become part of forts, but besides this many have also been established as separate structures within or outside built-up areas (cities). The barracks buildings situated within 19th-century forts and other works were usually constructed as bombproof shelters, that is to say they were designed to be resistant to enemy fire. As building material, masonry metres thick was initially applied and later (reinforced) concrete, while as covering of the roof and front side(s) an earthing was furthermore carried out. Barracks not situated within forts or other works were buildings erected and fitted either specially or not specially for that purpose with accommodation for the (permanent) quartering of military personnel, often also provided with other military facilities, such as exercise grounds.
Description
On the right side (west) next to Tower A of the Fort at the Uppelse Dijk built BOMBPROOF BUILDING, BARRACKS C. The building is covered by earthworks on three sides and on the roof and dates from around 1880. The barracks, built on a rectangular floor plan in brick, comprises four bays of two storeys, with on the right a bay with one storey under sloping gable end and on the left a short retaining wall as coupling with the tower. The facade is articulated by bays with central access openings and on either side a window; on the upper floor always three windows. Counterpart of Bombproof Building, Barracks B, situated on the east side of tower A. Green painted doors and shutters. Interior with arched ceilings and mutually connected rooms of varying size. Building is partially undercellared for the purpose of water storage.
Valuation
BOMBPROOF BUILDING, BARRACKS C of the Fort at the Uppelse Dijk / Fort Altena is of general interest because of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and in initial execution from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others during approximately 125 years strengthened and improved.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building practice, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the arms race with increasingly strengthening offensive means (19th century).
This concerns here a component from around 1880, namely an example of a barracks / bombproof building protected by earthworks.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline and because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and in particular those with tower A and the counterpart of this building, Bombproof Building / Barracks B.
* The component is representative because it is a good example of a shelter for personnel and materiel as part of a fort in the last quarter of the 19th century.
* The component is well preserved because various characteristic components in exterior and interior have been retained and remain recognizable.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Fort aan de Uppelse Dijk AlmkerkFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Waarnemingspost(B11), Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)Waarnemingspostunder 1 mi
- Militair verblijfsgebouw, Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Kazerne, Fort aan de Uppelse Dijk Werkendam (Altena 30)Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.