Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bomvrij militair object, Batterij onder Poederoijen Poederoijen (Zaltbommel 25)
Poederoijen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Batterij onder Poederoijen Poederoijen (Zaltbommel 25)
- Place
- Poederoijen
- Municipality
- Zaltbommel
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.79270, 5.06225
- Part of complex
- 531925
- Monument number
- 531927
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 77.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
BOMVRIJ GEBOUW als representant van een type bomvrije bouwwerken dat aan drie zijden en bovenop is voorzien van een aarden dekking en dat alleen een gevel aan de keelzijde bezit. Nadat het aardlichaam van de Batterij onder Poederoijen met de nodige tegenslag was gerealiseerd is centraal op het werk een bomvrij gebouw gerealiseerd als onderkomen voor verschillende functies. Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden tegen beschietingen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen en gewelven), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie van inslagen te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren bepaald aantal inslagen van zwaar kaliber. Het bomvrije gebouw op de Batterij onder Poederoijen is uitgevoerd in baksteen en omvat twee bovengrondse bouwlagen en een kelderverdieping.
Omschrijving
BOMVRIJ GEBOUW op de Batterij onder Poederoijen, centraal op het aardlichaam en gekenmerkt door een vrijwel spiegelbeeldig uitgevoerde, bakstenen gevel aan de noordwestzijde of keelzijde van het werk. In het metselwerk zijn boogvormen herkenbaar. De plattegrond van het bouwwerk is rechthoekig, met op de begane grond links en rechts vooruitspringende vleugels, die samen een voorplein vormen. Het bomvrije gebouw is verder aan alle zijden door aarde gedekt als bescherming tegen inslagen van projectielen. De gevel van de begane grond wordt aan weerszijden begrensd door haakse keermuren en is ongeveer half zo breed als de gevel van de verdieping, die aan beide zijden eindigt met in het gevelvlak gelegen, schuin dalende keermuren. De linker haakse keermuur bevat toegangsopeningen. De hoofdgevel bevat op de begane grond links en rechts iets getoogde toegangsopeningen; beide worden geflankeerd door dito vensteropeningen. Op de verdieping, recht hierboven, twee stel vensteropeningen in een vergelijkbare compositie, en daarbuiten toegangen met dubbele schuifdeuren, die toegang gaven tot remises. Deze twee laatste toegangen zijn bereikbaar via taluds achter de eerder genoemde haakse keermuren, waarop zich eenvoudige, ijzeren hekwerken bevinden. Een inscriptie toont de naam 'Pouderoijen // 1880'. Onder de begane grond bevindt zich een kelderverdieping. Het bouwwerk vertoont grote overeenkomst met het bomvrije bouwwerk op de Batterij onder Brakel, dat als pendant is te beschouwen.
Waardering
Het BOMVRIJ GEBOUW op de Batterij onder Poederoijen is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1880, namelijk een voorbeeld van een met aarde gedekt bomvrij gebouw met een tweetal vooruit stekende keermuren die een klein voorplein omsluiten.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in het algemeen en vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex. Verder als pendant van het vergelijkbare gebouw op de Batterij onder Brakel.
* Het onderdeel is tamelijk representatief omdat het in verschijningsvorm de kenmerken vertoont die het toenmalige defensieve doel onderstrepen.
* Het onderdeel is goed bewaard omdat het in de loop der tijd weinig wezenlijke aanpassingen heeft ondergaan en het de oorspronkelijke structuur heeft behouden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 77.
NEW HOLLAND WATER LINE
Introduction
BOMBPROOF BUILDING as representative of a type of bombproof structures provided with earth covering on three sides and on top, and possessing only a facade on the gorge side. After the earthwork of the Battery under Poederoijen had been realised with the necessary setbacks, a bombproof building was constructed centrally on the work to serve as accommodation for various functions. With the increase in the range of artillery, the force of projectile impacts and the explosive power of (brisant) grenades it became increasingly difficult to offer resistance to bombardment. Reinforcement of masonry, application of shock-absorbing masonry systems (including by means of arches and vaults), shallow slope angles and curved or pointed forms, use of concrete and later reinforced concrete in ever heavier construction, was one of the ways to keep the fortifications resistant to increasing attack power. Moreover, the application of earth coverings proved to be an effective means to absorb or dampen the energy of impacts. This is the reason why many masonry or concrete structures were provided with an earth layer or frontal protection of sand or earth. Depending on the period of construction - and thus the expected impact force of projectiles - one spoke of 'bombproof buildings' when they were deemed to be capable of withstanding a predetermined number of impacts from heavy calibre. The bombproof building on the Battery under Poederoijen is executed in brick and comprises two above-ground storeys and a basement.
Description
BOMBPROOF BUILDING on the Battery under Poederoijen, centrally positioned on the earthwork and characterised by a virtually mirror-image brick facade on the northwest side or gorge side of the work. Arched forms are recognisable in the masonry. The ground plan of the structure is rectangular, with projecting wings on the left and right on the ground floor, which together form a forecourt. The bombproof building is further covered with earth on all sides as protection against impacts from projectiles. The ground floor facade is bounded on either side by right-angled retaining walls and is approximately half as wide as the first floor facade, which ends on both sides with retaining walls set in the facade plane and sloping downwards. The left right-angled retaining wall contains access openings. The main facade contains slightly arched access openings on the ground floor to the left and right; both are flanked by similar window openings. On the first floor, directly above, two sets of window openings in a similar composition, and beyond these accesses with double sliding doors, which provided access to remises. These two latter accesses are accessible via slopes behind the aforementioned right-angled retaining walls, upon which simple iron railings are situated. An inscription shows the name 'Pouderoijen // 1880'. Below the ground floor there is a basement. The structure displays great similarity with the bombproof structure on the Battery under Brakel, which can be considered its counterpart.
Valuation
The BOMBPROOF BUILDING on the Battery under Poederoijen is of general interest due to:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially constructed from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently reinforced and improved by others over approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building practice, based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly powerful offensive means (19th century).
This concerns a component from around 1880, namely an example of an earth-covered bombproof building with two protruding retaining walls enclosing a small forecourt.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Water Line in general and due to the functional and physical coherence with the other components of the complex. Furthermore as a counterpart of the comparable building on the Battery under Brakel.
* The component is fairly representative because it displays in appearance the characteristics that emphasise the then defensive purpose.
* The component is well preserved because it has undergone few significant alterations in the course of time and has retained its original structure.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Batterij onder PoederoijenFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Batterij onder Poederoijen Poederoijen (Zaltbommel 25)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Tussenstelling aan de Nieuwendijk ZaltbommelFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Tussenstelling aan de Nieuwendijk ZaltbommelFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.