Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Fortweg 11
Houten, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1878 - 1880
- Address
- Fortweg 11, 3992 LX Houten
- Place
- Houten
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.04940, 5.14551
- Part of complex
- 531128
- Monument number
- 531135
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamNationaal Archief, the NetherlandsUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1846 map "Kaart van de Provincie Zuid Holland (1846" (Nationaal Archief, the Netherlands).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 49.
Inleiding
VERDEDIGBARE FORTWACHTERSWONING
Omdat de meeste forten en andere (buiten de bebouwde kom gelegen) verdedigingswerken - wanneer er geen sprake was van mobilisatie of oefeningen - geen bezetting met militair personeel hadden, was er in veel gevallen een aparte woning of andersoortig onderkomen voor een beheerder of wachter. Soms had een dergelijk(e) woning of onderkomen tevens een andere functie, zoals die van sluiswachterswoning of brugwachterswoning. Voor wat betreft de locatie van een wachterswoning zijn geen duidelijke standaarden; het gebruikte bouwmateriaal varieert, maar gewoonlijk is baksteen of hout toegepast, en ook de dakvormen zijn niet uniform. In zeldzame gevallen, zoals bij het Fort bij 't Hemeltje, waar hij in zwaar metselwerk is uitgevoerd, is de fortwachterswoning verdedigbaar uitgevoerd.
Omschrijving
De bij de ingang op het fort gelegen VERDEDIGBARE FORTWACHTERSWONING uit 1878-1880 is een vrijstaand woonhuis op rechthoekige plattegrond, bestaande uit één bouwlaag onder een met gesmoorde kruispannen gedekt zadeldak, dat in 1920 is aangebracht. De windveren en de op gemetselde klossen rustende goot zijn van hout. De fortwachterswoning, was oorspronkelijk gedekt door een afgeplat zadeldak, maar heeft vermoedelijk rond 1920 een zadeldak gekregen. De muren zijn in zwaar metselwerk opgetrokken en zijn ongeveer 80 cm dik. In de noordelijke gevel (de keelzijde van het fort, waar zich ook de toegang bevindt) waren oorspronkelijk drie schietgaten, terwijl in de westgevel één schietgat zat. Deze gevels zijn later gepleisterd. In de vier gevels zijn voornamelijk getoogde vensters met zesruits schuiframen en dubbele luiken. Alle gevels zijn twee vensterassen breed, met uitzondering van de zuidelijke kopgevel. Deze heeft links een getoogd venster, waarnaast aan de rechterzijde een moderne uitbouw onder plat dak. In deze aanbouw bevindt zich de toegang tot de woning. In de top op de middenas erboven bevindt zich één venster met openslaand raam. De noordelijke kopgevel heeft in de top twee vensters met vierruits ramen. Tegen de zuidgevel is een moderne aanbouw gerealiseerd met een nieuwe entree tot de woning.
Waardering
De VERDEDIGBARE FORTWACHTERSWONING van het Fort bij 't Hemeltje is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Krijgshistorische waarden als onderdeel van een aaneengesloten militaire verdedigingslinie tussen de voormalige Zuiderzee en de Biesbosch. Deze bestond hoofdzakelijk uit een samenhangend systeem van inundatievelden en bijbehorende inundatiemiddelen en van schootsvelden. Dit systeem werd aangevuld met diverse, uit verschillende perioden daterende typen gebouwde of aangelegde (verdedigings)werken die dienden tot of bijdroegen aan afsluiting van niet te inunderen terreinen of andere accessen.
* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: - het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), - de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een voorbeeld van een verdedigbare dienstwoning uit de jaren 1878-1880.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is zeldzaam omdat het een zeldzaam voorbeeld is van een versterkte en daarmee verdedigbare fortwachterswoning.
* Het onderdeel is tamelijk gaaf bewaard omdat het in architectuur en detaillering vele kenmerken uit de bouw- en de functionele tijd heeft behouden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 49.
Introduction
DEFENDABLE FORT KEEPER'S DWELLING
Because most forts and other defensive works (located outside built-up areas) - when there was no mobilisation or exercises - had no garrison of military personnel, in many cases there was a separate dwelling or other accommodation for a manager or keeper. Sometimes such a dwelling or accommodation also had another function, such as that of a lock keeper's dwelling or bridge keeper's dwelling. With regard to the location of a keeper's dwelling, there are no clear standards; the building material used varies, but usually brick or wood was used, and the roof forms are also not uniform. In rare cases, such as at the Fort bij 't Hemeltje, where it is executed in heavy masonry, the fort keeper's dwelling is constructed in a defensible manner.
Description
The DEFENSIBLE FORT KEEPER'S DWELLING from 1878-1880, located at the entrance to the fort, is a detached residential building with a rectangular ground plan, consisting of one storey under a gabled roof covered with suppressed Spanish tiles, which was installed in 1920. The wind braces and the gutter resting on stone corbels are of wood. The fort keeper's dwelling was originally covered by a flattened gabled roof, but presumably received a gabled roof around 1920. The walls are constructed of heavy masonry and are approximately 80 cm thick. In the northern facade (the gorge side of the fort, where the entrance is also located) there were originally three loopholes, while in the western facade there was one loophole. These facades were later rendered. In the four facades there are mainly arched windows with six-pane sash windows and double shutters. All facades are two window bays wide, with the exception of the southern gable end. This has an arched window on the left, next to which on the right side is a modern extension under a flat roof. In this extension is the access to the dwelling. In the apex on the central axis above is one window with a casement. The northern gable end has two windows with four-pane frames in the apex. Against the southern facade is a modern extension constructed with a new entrance to the dwelling.
Valuation
The DEFENSIBLE FORT KEEPER'S DWELLING of the Fort bij 't Hemeltje is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus, and subsequently by others for approximately 125 years strengthened and improved.
* Military-historical values as part of a continuous military defence line between the former Zuiderzee and the Biesbosch. This consisted mainly of a connected system of inundation fields and associated inundation means and firing fields. This system was supplemented with various types of defensive works dating from different periods that served to or contributed to the closure of non-inundatable terrain or other accesses.
* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic construction, which is based on: - the system of inundation and access defence (19th century), - the race with increasingly strengthened offensive means (19th century).
This is an example of a defensible service dwelling from the years 1878-1880.
* Ensemble value and situational values as part of the Nieuwe Hollandse Waterlinie. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is rare because it is a rare example of a reinforced and thus defensible fort keeper's dwelling.
* The component is relatively well preserved because it has retained many characteristics from the construction and functional period in its architecture and detailing.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Fortweg 9Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Fortweg bij 9Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Fortweg bij 9Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Fortweg bij 9Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.