Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Amsteldijk Noord bij 37
Amstelveen, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1728
- Address
- Amsteldijk Noord bij 37, 1184 TD Amstelveen
- Place
- Amstelveen
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.30326, 4.89908
- Part of complex
- 530661
- Monument number
- 530663
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1708 map "La Seigneurie d'Ultrecht." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Onderdeel 2
Omschrijving
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Oostermeer. De tuin- en parkaanleg van Oostermeer is omstreeks 1728 ontworpen in samenhang met het hoofdgebouw en de beide bouwhuizen in opdracht van Willem Bus. De ontwerper is niet bekend. Het was een kenmerkende barokke aanleg met een brede hoofdas, onderbroken door een kom met vier spiegelboogvormige zijden, die eindigde bij een spiegelboogvormige waterpartij. Parallel aan deze hoofdas liepen formele lanen, paden en waterpartijen. Aan de zijde van het huis werd de aanleg ingekaderd door twee diagonale assen die achter het hoofdgebouw samenkwamen. Naast het linker bouwhuis lag een moestuin. De structuur van de aanleg is afgebeeld op het kadastrale minuutplan uit ? Van een aquarel uit 1812 is bekend dat het voorplein was beplant met linden in vierkantsverband. Veel van de genoemde elementen en structuren zijn er nog steeds: de hoofdas met de kom halverwege (in vereenvoudigde ronde vorm), de parallelle assen, de diagonale assen (beplant met kastanjes) en de moestuin naast het linker bouwhuis. Deze moestuin was in ieder geval sinds de tweede helft van de 18de eeuw voorzien van koude bakken en kassen. Op het voorplein resteren nog enkele oude linden, die vanwege hun ouderdom enkele jaren geleden geknot zijn. In het zuidelijke puntje van de aanleg staat een koepel, die van iets latere datum zou kunnen zijn, uit de periode Freher (tweede helft 18de eeuw).
In de eerste decennia van de 19de eeuw werden delen van de aanleg in opdracht van Joan Gerard Kruimel verlandschappelijkt, zo blijkt uit verschillende bronnen. Er is een taxatierapport uit 1827 waarin gesproken wordt over de aanwezigheid van Engelse plantsoenen en er is een kopie van een ontwerp of opmeting uit 1808, gemaakt door Leonard Springer in 1902, waarop een vroeg landschappelijke invulling van delen van het terrein is te zien. De oorspronkelijke formele structuur bleef grotendeels intact. Enkele vakken binnen deze structuur werden ingevuld met parkbos en een vroeglandschappelijk patroon van slingerpaden. Dit gebeurde op zodanige wijze dat, in combinatie met het oorspronkelijke lanenstelsel, een doorlopende wandeling ontstond. Een relatief groot aantal grote vakken kreeg een nuttige bestemming als boomgaard of nutstuin. Van een uitgebreide plantlijst uit 1808 is bekend waarmee boomgaarden, nutstuinen en bospercelen beplant werden. Het eerder genoemde kadastrale minuutplan en de kopie van Springer laten zien hoe de verdeling was tussen parkbos, nutstuin en boomgaard. Uit deze landschappelijke periode is weinig bewaard gebleven. Twee kleine percelen ter weerszijden van de hoofdas zijn nog in gebruik als boomgaard.
Een landschappelijk ingerichte strook parkbos met slingerpad, die langs de noordoostelijke grens van de buitenplaats loopt en in het uiterste noorden uitmondt in een klein, min of meer zelfstandig parkje met slingerpaden en een landschappelijke waterpartij dateert vermoedelijk van wat later in de 19de eeuw. Het is sindsdien onveranderd.
In 1902 raakte Leonard Springer betrokken bij de parkaanleg in opdracht van de toenmalige eigenaar Van Etten. Naast de hierboven besproken kopie van een ontwerp of opmeting van Oostermeer uit 1808, is van zijn hand een ontwerp overgeleverd voor een driehoekig broderievak pal achter het huis. Dit vak is uitgevoerd geweest, maar later weer gewijzigd door D.F. Tersteeg. Of Springer ook verantwoordelijk was voor andere aanpassingen in de tuin is niet bekend.
De tuin, zoals die zich voordoet, is grotendeels het werk van Tersteeg, in opdracht van Van der Aa. Tersteeg heeft de aanleg zoals hij die aantrof opnieuw geïnterpreteerd en vervolgens gestroomlijnd en gemoderniseerd. Hij paste verschillende elementen uit de nieuwe architectonische tuinstijl in, zoals (gemetselde) nissen, lage gemetselde muren, banken en trappen en diverse met flagstones geplaveide delen. De formele tuin rond de centrale kom werd duidelijk afgebakend door middel van strakke hagen en het bestaande padenpatroon werd flink uitgebreid met nieuwe paden ter weerszijden van de hoofdas en twee dwarsassen haaks op de hoofdas. De paden kregen een accent door rechthoekige plantvakken aan weerszijden, afgewisseld door potten of solitair geplante heesters. De nadruk op de middenas werd door deze ingrepen veel minder dominant. Aan de hand van de tekeningen, die Tersteeg maakte van de bestaande en de nieuwe situatie (1918-1922), kan duidelijk worden afgelezen hoe Tersteeg de tuin aantrof en wat hij er veranderde. Zijn nieuwe situatie stemt vrijwel tot in detail overeen met de huidige situatie.
Ten tijde van het Pensioenfonds Nationale Handelsbank werd de aanleg gerestaureerd en in noordelijke richting uitgebreid. Restauratie en uitbreiding werden vormgegeven door C.P. Broerse in 1951. Het gebied ten noorden van het oorspronkelijke park, dat tot op dat moment in gebruik was als weidegebied, werd omgevormd tot parkbos.
Waardering
De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Oostermeer is van algemeen belang:
- vanwege het met linden beplante voorplein dat toegankelijk is via een toegangsbrug en -hek en dat een kenmerkend onderdeel is van de oorspronkelijke 18de eeuwse aanleg;
- vanwege de ommuurde moestuin met vroeg 20ste eeuwse plattegrond, koude bakken en kas;
- vanwege de grootschalige en vrij gaaf bewaarde structuur van de formele tuin, die aan de westzijde wordt ingekaderd door een landschappelijke bosstrook met wandelpad, gemoderniseerd werd door D.F. Tersteeg en werd uitgebreid door C.P. Broerse;
- vanwege de zeldzaamheidswaarde van deze tuin;
- vanwege de koepel, als kenmerkend onderdeel van de 18de eeuwse aanleg;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke samenhang met de andere onderdelen van de buitenplaats;
- vanwege de beeldbepalende, landschappelijke en cultuurhistorische waarde van de buitenplaats voor Ouderkerk aan de Amstel en omgeving:
- als één van de weinige overgebleven buitenplaatsen langs de Amstel.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Component 2
Description
HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Oostermeer. The garden and park layout of Oostermeer was designed around 1728 in conjunction with the main building and the two outbuildings at the behest of Willem Bus. The designer is unknown. It was a characteristic Baroque layout with a broad main axis, interrupted by a basin with four mirror-arched sides, which ended at a mirror-arched water feature. Parallel to this main axis ran formal avenues, paths and water features. On the side of the house the layout was framed by two diagonal axes that converged behind the main building. Next to the left outbuilding lay a kitchen garden. The structure of the layout is depicted on the cadastral minute plan from ? From a watercolour from 1812 it is known that the forecourt was planted with lime trees in square formation. Many of the mentioned elements and structures are still present: the main axis with the basin halfway along (in simplified round form), the parallel axes, the diagonal axes (planted with chestnuts) and the kitchen garden next to the left outbuilding. This kitchen garden has at least since the second half of the 18th century been provided with cold frames and greenhouses. On the forecourt several old lime trees remain, which were pollarded several years ago due to their age. In the southern point of the layout stands a cupola, which could be from a slightly later date, from the period Freher (second half 18th century).
In the first decades of the 19th century parts of the layout were landscaped at the behest of Joan Gerard Kruimel, as appears from various sources. There is a valuation report from 1827 in which mention is made of the presence of English plantations and there is a copy of a design or survey from 1808, made by Leonard Springer in 1902, on which an early landscape design of parts of the terrain is visible. The original formal structure remained largely intact. Some plots within this structure were filled in with park woodland and an early landscape pattern of winding paths. This was done in such a way that, in combination with the original avenue system, a continuous walk was created. A relatively large number of large plots were given a practical use as orchard or kitchen garden. From an extensive plant list from 1808 it is known with which orchards, kitchen gardens and woodland plots were planted. The aforementioned cadastral minute plan and Springer's copy show how the division was between park woodland, kitchen garden and orchard. Little from this landscape period has been preserved. Two small plots on either side of the main axis are still in use as orchard.
A landscape-designed strip of park woodland with winding path, which runs along the northeastern boundary of the country estate and in the far north opens out into a small, more or less independent park with winding paths and a landscape water feature, probably dates from somewhat later in the 19th century. It has remained unchanged since then.
In 1902 Leonard Springer became involved in the park layout at the behest of the then owner Van Etten. In addition to the aforementioned copy of a design or survey of Oostermeer from 1808, a design from his hand has been preserved for a triangular embroidery plot directly behind the house. This plot was executed, but later modified again by D.F. Tersteeg. It is not known whether Springer was also responsible for other adjustments in the garden.
The garden, as it presents itself, is largely the work of Tersteeg, at the behest of Van der Aa. Tersteeg reinterpreted the layout as he found it and subsequently streamlined and modernized it. He incorporated various elements from the new architectural garden style, such as (brick-built) niches, low brick walls, benches and stairs and various sections paved with flagstones. The formal garden around the central basin was clearly demarcated by means of strict hedges and the existing path pattern was considerably expanded with new paths on either side of the main axis and two transverse axes perpendicular to the main axis. The paths were given emphasis by rectangular planting plots on either side, alternated by pots or individually planted shrubs. The emphasis on the central axis was made much less dominant by these interventions. From the drawings that Tersteeg made of the existing and the new situation (1918-1922), it can clearly be seen how Tersteeg found the garden and what he changed about it. His new situation corresponds almost to the finest detail with the current situation.
During the time of the Pensioenfonds Nationale Handelsbank the layout was restored and extended in a northerly direction. Restoration and extension were designed by C.P. Broerse in 1951. The area to the north of the original park, which until that time had been in use as pasture, was converted into park woodland.
Valuation
The HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Oostermeer is of general importance:
- because of the forecourt planted with lime trees that is accessible via an entrance bridge and gate and that is a characteristic part of the original 18th century layout;
- because of the walled kitchen garden with early 20th century layout, cold frames and greenhouse;
- because of the large-scale and relatively well-preserved structure of the formal garden, which is framed on the west side by a landscape woodland strip with walking path, was modernized by D.F. Tersteeg and was extended by C.P. Broerse;
- because of the rarity value of this garden;
- because of the cupola, as a characteristic part of the 18th century layout;
- because of the functional-spatial coherence with the other components of the country estate;
- because of the image-defining, landscape and cultural-historical value of the country estate for Ouderkerk aan de Amstel and surroundings:
- as one of the few remaining country estates along the Amstel.
Nearby in the register
- Bouwhuis, Amsteldijk Noord 38Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bouwhuis, Amsteldijk Noord 36Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- OostermeerKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Toegangsbrug, Amsteldijk Noord bij 37Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.