Rijksmonumentenregister · Netherlands
Werkplaats, Wagenmakerij 1
Zaandam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Werkplaats
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Wagenmakerij 1, 1505 SG Zaandam (Zaanstad 27)
- Place
- Zaandam
- Municipality
- Zaanstad
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.42463, 4.83500
- Part of complex
- 528451
- Monument number
- 530315
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1750 map "Composite: Sheets 1 to 40 Carte De Hollande Et D'utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 24: WERKPLAATS, Gebouw A11-133/167/168.
Inleiding
WERKPLAATS A11, onderdeel van de Artillerie Inrichtingen, is gebouwd tijdens de tweede bouwgolf op het Hembrugterrein tussen 1916 en 1921 en is gelegen aan de westzijde van het A-cluster aan de oostzijde van het terrein. A11 is onderdeel van het cluster A-gebouwen gebouwd als kantoren, werkplaatsen en personeelsruimte. Eigenlijk is het gebouw een samenstel van 3 paralelle werkplaatsen: gebouw 133 (werkplaats wapenherstel, geschutswerkplaats en samenstelling mitrailleurs), gebouw 167 (werkplaats/verfspuiterij in tijd van oorlog en later kantoor) en gebouw 168 (werkplaats bankwerkerij, later kantoor).
Omschrijving
Het werkplaatscomplex heeft een rechthoekige plattegrond met een totale oppervlakte van 57.70 x 30.90 meter en bestaat uit drie verhoogde bouwvolumes afgewisseld met lage beuken. De volumes zijn fysiek met elkaar verbonden, maar in het interieur toch enigszins van elkaar gescheiden door bakstenen muren met doorgangen. De nokrichting van alle volumes is oost-west. Het gebouw is opgetrokken in staalskeletbouw, maar de verhoogde dakconstructies (basilica-vorm) hebben alle een houtskelet. De inwendige staalconstructie bestaat uit 16 spanten die van noord naar zuid lopen, maar in de aanbouw dwars op deze richting zijn geplaatst. De H-liggers van de staalconstructie zijn samengesteld uit verbonden T-balken, vermoedelijk als gevolg van het niet beschikbaar zijn van de juiste materialen tijdens en na de 1e Wereldoorlog.
Het gebouw telt in principe een bouwlaag.
De verhoogde volumes hebben alledrie een verhoogde tuitgevel aan oost- en westzijde en uitspringend metselwerk aan weerszijden bij de aanzet van de tuit.
De drie verhoogde delen achter de tuitgevels, waarvan de middelste breder is dan de buitenste twee, hebben een houten zadeldak afgedekt met bitumen en veel lichtdoorlatende golfplaten. De lage beuken hebben een lessenaarsdak en de houten aanbouw aan de oostzijde een plat dak, alle van hout afgedekt met bitumen. De zijwanden van de verhoogde delen zijn voorzien van groene houten rabatdelen waarin ventilatieroosters zijn aangebracht.
De gevels zijn opgetrokken in grauwe baksteen gemetseld in staand verband. Er zijn geen goten aangebracht: deze zijn binnen de gevels weggewerkt en slechts de hemelwaterafvoeren zijn zichtbaar aan de buitenzijde.
De oostgevel (kanaalzijde) telt 9 venstertraveeën. Van links naar rechts beschreven: eerst een set van drie gekoppelde 15-ruits vensters, dan een uitbouw van hout en steen op de begane grond van de linkse tuitgevel (met een grote deur in het midden en vensters aan weerszijden), dan weer een set van drie gekoppelde 15-ruits vensters, een enkel venster en een loopdeur met drieruits bovenlicht, dan twee sets van elk twee gekoppelde 15-ruits vensters en tot slot drie sets van drie gekoppelde 15-ruits vensters. De middelste van deze laatste drie sets bevindt zich in een gepleisterde dichtgezette rechthoekige opening waar vroeger vermoedelijk een uitbouw heeft gezeten.
In de drie tuitgevels is steeds in het midden een gekoppeld venster elk bestaande uit twee 12-ruits vensters geplaatst met een terugliggend gepleisterd vlak aan weerszijden ervan.
Aan de kopse westgevel bevindt zich een lage bakstenen uitbouw over de hele breedte van de bouwvolumes. De uitbouw is 9 venstertraveeën lang. Van links naar rechts beschreven: in de linkervleugel eerst twee houten gekoppelde 15-ruits vensters met bovenlicht onder toog, een bakstenen uitbouw met een dichtgezette dubbele deur temidden van twee enkele 15-ruits vensters onder toog. In het terugspringend middendeel 4 paar gekoppelde raampartijen elk bestaande uit twee houten 15-ruits vensters onder toog. In de rechter stenen uitbouw twee paar gekoppelde raampartijen elk bestaande uit twee 15-ruits vensters onder toog. Onder alle vensters zitten twee waterkeringen waarvan een lager ligt, hetgeen erop wijst dat de vensters al eens zijn verkleind.
De zuidgevel telt 18 venstertraveeën van steeds twee gekoppelde 15-ruits vensters en de daaraan grenzende uitbouw telt nog eens een gekoppelde raampartij bestaande uit drie 15-ruits vensters. Ook hier zitten onder de vensters twee waterkeringen hetgeen duidt op een verkleining van de vensters. In de zuidgevel bevindt zich voorts een set dubbele houten deuren met links daarvan een bordje met "A11" erop vermeld en een later in steen en hout opgetrokken aanbouwtje onder lessenaarsdak met venster en loopdeur.
De noordgevel telt 19 venstertraveeën. In elke travee zitten twee gekoppelde 15-ruits vensters onder een toog met drie sets dubbele deuren in 6de, 12de en 19de travee. De 13de travee is grotendeels dichtgezet met een klein 4-ruits venster.
In het interieur, dat bestaat uit vele ruimtes, is een groot aantal aanpassingen aangebracht. Ook de binnenwanden hebben series vensters.
Waardering
De voormalige WERKPLAATS A11 is van cultuur-, militair-, en architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een in traditionalistische stijl gebouwde militaire onderhoudswerkplaats uit het Interbellum en tevens van belang als historisch-functioneel onderdeel van de Stelling van Amsterdam, meer in het bijzonder het A-cluster op het Hembrugterrein.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 24: WORKSHOP, Building A11-133/167/168.
Introduction
WORKSHOP A11, part of the Artillery Installations, was built during the second construction phase on the Hembrug site between 1916 and 1921 and is located on the west side of the A-cluster on the east side of the site. A11 is part of the cluster of A-buildings constructed as offices, workshops and staff space. In fact, the building is an assembly of 3 parallel workshops: building 133 (weapon repair workshop, gun workshop and machine gun assembly), building 167 (workshop/spray painting facility in wartime and later office) and building 168 (sheet metal workshop, later office).
Description
The workshop complex has a rectangular floor plan with a total area of 57.70 x 30.90 meters and consists of three raised structural volumes interspersed with low aisles. The volumes are physically connected to each other, but in the interior are somewhat separated from each other by brick walls with passages. The ridge direction of all volumes is east-west. The building is constructed in steel skeleton construction, but the raised roof structures (basilica form) all have a wooden skeleton. The internal steel structure consists of 16 trusses running from north to south, but in the extension they are placed perpendicular to this direction. The H-beams of the steel structure are composed of connected T-beams, presumably as a result of the unavailability of the correct materials during and after the First World War.
The building has in principle one storey.
The raised volumes all have a raised spout gable on the east and west sides and protruding brickwork on both sides at the base of the spout.
The three raised sections behind the spout gables, of which the central one is wider than the outer two, have a wooden gabled roof covered with bitumen and many translucent corrugated sheets. The low aisles have a lean-to roof and the wooden extension on the east side a flat roof, all of wood covered with bitumen. The side walls of the raised sections are provided with green wooden louver sections in which ventilation grilles are fitted.
The facades are constructed in grey brick laid in stretcher bond. No gutters have been installed: these are worked into the facades and only the rainwater downpipes are visible on the outside.
The east facade (canal side) has 9 window bays. Described from left to right: first a set of three coupled 15-pane windows, then a wooden and stone extension on the ground floor of the left spout gable (with a large door in the middle and windows on either side), then again a set of three coupled 15-pane windows, a single window and a glazed door with three-pane fanlight, then two sets of each two coupled 15-pane windows and finally three sets of three coupled 15-pane windows. The middle one of these last three sets is located in a plastered filled rectangular opening where presumably an extension once stood.
In the three spout gables, a coupled window is each time placed in the middle, each consisting of two 12-pane windows with a recessed plastered surface on either side of it.
On the gable west facade there is a low brick extension along the entire width of the structural volumes. The extension is 9 window bays long. Described from left to right: in the left wing first two wooden coupled 15-pane windows with fanlight under arch, a brick extension with a filled double door in the middle of two single 15-pane windows under arch. In the recessed middle section 4 pairs of coupled window units each consisting of two wooden 15-pane windows under arch. In the right stone extension two pairs of coupled window units each consisting of two 15-pane windows under arch. Under all windows there are two damp-proof courses, one of which is lower, which suggests that the windows have been reduced in size at some point.
The south facade has 18 window bays of always two coupled 15-pane windows and the adjoining extension has a coupled window unit consisting of three 15-pane windows. Here too there are two damp-proof courses under the windows, which indicates a reduction in window size. In the south facade there is also a set of double wooden doors with a small sign reading "A11" to the left of it and a later extension built in stone and wood under a lean-to roof with window and glazed door.
The north facade has 19 window bays. In each bay there are two coupled 15-pane windows under an arch with three sets of double doors in the 6th, 12th and 19th bay. The 13th bay is largely filled in with a small 4-pane window.
In the interior, which consists of many rooms, a large number of modifications have been made. The internal walls also have series of windows.
Valuation
The former WORKSHOP A11 is of cultural, military and architectural historical value as an example of a military maintenance workshop built in traditionalist style during the Interwar period and is also important as a historical-functional component of the Amsterdam Defence Line, more particularly the A-cluster on the Hembrug site.
Nearby in the register
- Kantoorgebouw, Wagenmakerij 7Handel en kantoorunder 1 mi
- Munitiedepot, Sectorpark 5Militaire opslagplaatsunder 1 mi
- Munitiedepot, Sectorpark 4Militaire opslagplaatsunder 1 mi
- HembrugterreinOmwallingunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.