Rijksmonumentenregister · Netherlands
Tuin, park en plantsoen, Tellegenlaan bij 7
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Tellegenlaan bij 7, 6814 BT Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.99098, 5.90353
- Part of complex
- 528855
- Monument number
- 528866
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesLeiden University Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1787 map "[Kaart figuratif van alle de operatien en marssen den K. Pruissichen troupes... van Woesel aff tot binnen de provintie van Hollandt en Amsterdam in d. j. 1787 enz.] COLLBN Port 4 N 75 sheet 3" (Leiden University Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
RESTANTEN 18DE-EEUWSE MOESTUIN, later bloementuin van Sonsbeek.
Op de kaart van M.J. de Man uit 1809 is reeds sprake van een moestuin op het landgoed Sonsbeek, nabij de Zijpendaalseweg. Het paviljoen Sonsbeek deed dienst als tuinmanswoning (zie hiervoor onderdeel 3). Van Heeckeren heeft na 1821 de moestuin vernieuwd met onder andere verwarmde broeikassen. Van de moestuin zijn aan de noord- en oostzijde grote delen van de tuinmuur bewaard gebleven, evenals de restanten van de plantenkas en de trappartij aan de oostzijde. De beide toegangshekken met bakstenen posten zijn eveneens 19de-eeuws. In 1904 werden delen van de ommuring hersteld en in de noordoosthoek een nieuwe tuinmanswoning gebouwd (zie hiervoor onderdeel 10). In 1999 is het terrein als 'steile tuin' ingericht.
TOEGANGSTRAP aan de oostzijde, bestaande uit elf natuurstenen treden met afgeronde voorzijde, hardstenen stootborden aan boven- en benedenzijde, geflankeerd door natuurstenen trapposten op basementen, afgesloten met dekplaten met ruitvormige versiering.
In de noord- en oostmuur is een ijzeren TOEGANGSHEK tussen gebosseerd gemetselde bakstenen hekposten met natuurstenen afdekplaten.
Een groot deel van de voormalige moestuin wordt omsloten door een bakstenen TUINMUUR, welke nog voor een deel in 18de-eeuws metselwerk is uitgevoerd, maar ook vele latere herstellingen en aanvullingen kent, deels in machinale baksteen. De muren sluiten aan de bovenzijde af met (gecementeerde) schuin geplaatste rollagen. Steunbeertjes aan de buitenzijde. De muur nabij het Sonsbeekpaviljoen (westzijde) bezit geen steunberen.
Aan de binnenzijde van het westelijke deel van de noordmuur bevinden zich muurrestanten van een PLANTENKAS. Het betreft een haaks op de tuinmuur geplaatste bakstenen muur met afgeschuinde zuidzijde, welke afsluit met een natuurstenen dekplaat. In de dwarsmuur bevindt zich een doorgang met houten latei. In de noordmuur bevinden zich drie dichtgezette vierkante lichtopeningen.
Waardering
De RESTANTEN VAN DE 18DE-EEUWSE MOESTUIN behorend tot de historische buitenplaats Sonsbeek is van algemeen belang:
- wegens de ouderdom;
- wegens de functie;
- wegens de visueel-ruimtelijke en functioneel-ruimtelijke samenhang met paviljoen en tuinmanswoning.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
REMAINS OF 18TH-CENTURY VEGETABLE GARDEN, later flower garden of Sonsbeek.
On the map by M.J. de Man from 1809, there is already mention of a vegetable garden on the Sonsbeek estate, near the Zijpendaalseweg. The pavilion Sonsbeek served as the gardener's residence (see component 3 for this). After 1821, Van Heeckeren renewed the vegetable garden with, among other things, heated greenhouses. Of the vegetable garden, large sections of the garden wall have been preserved on the north and east sides, as well as the remains of the plant house and the stairway on the east side. Both entrance gates with brick posts are also 19th-century. In 1904, parts of the enclosing wall were restored and a new gardener's residence was built in the north-east corner (see component 10 for this). In 1999 the site was laid out as a 'steep garden'.
ACCESS STAIR on the east side, consisting of eleven natural stone steps with rounded front edge, hard stone nosings at top and bottom, flanked by natural stone stair posts on bases, closed off with covering plates with diamond-shaped ornament.
In the north and east wall is an iron ACCESS GATE between rusticated brick gate posts with natural stone covering plates.
A large part of the former vegetable garden is enclosed by a brick GARDEN WALL, which is still partly executed in 18th-century masonry, but also has many later repairs and additions, partly in machine brick. The walls terminate at the top with (cemented) slanted placed roll courses. Buttresses on the outside. The wall near the Sonsbeek pavilion (west side) has no buttresses.
On the inside of the western part of the north wall are wall remains of a PLANT HOUSE. This is a brick wall placed at right angles to the garden wall with bevelled south side, which terminates with a natural stone covering plate. In the cross wall there is a passage with wooden lintel. In the north wall there are three blocked-up square light openings.
Valuation
The REMAINS OF THE 18TH-CENTURY VEGETABLE GARDEN belonging to the historic country seat Sonsbeek is of general importance:
- due to its age;
- due to its function;
- due to the visual-spatial and functional-spatial coherence with the pavilion and gardener's residence.
Nearby in the register
- Tuinmanswoning(L), Tellegenlaan 7Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- SonsbeekTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Tellegenlaan bij 3Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouw, Zijpendaalseweg 30Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.