Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bijgebouwen kastelen enz., Middelweg 85
Leersum, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen kastelen enz.
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Middelweg 85, 3956 TL Leersum (Utrechtse Heuvelrug 26)
- Place
- Leersum
- Municipality
- Utrechtse Heuvelrug
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.01045, 5.40723
- Part of complex
- 522862
- Monument number
- 527925
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 14 (Middelweg 85). BOERDERIJ SCHEVICHOVEN met SCHAAPSKOOI, HOOIBERG en DUIVENTOREN behorende tot de historische buitenplaats Broekhuizen.
Bij de boerderij ligt een kleine boerentuin.
De geschiedenis van Schevichoven gaat terug naar 26 mei 1394 toen het voor de eerste keer werd beleend aan Johan van Broichusen (Broeckhuysen) als 'twee hoeven lands, veens ende hoefslag, geheiten Schevinchoven'. Het was oorspronkelijk een bisschoppelijk leen. Nadat het goed in verschillende handen is geweest komt het in 1813 in bezit van Jan van Nellesteijn, waarmee het weer gaat behoren tot Broekhuizen.
De boerderij zelf bestaat uit een stenen kamer (jachtkamer) in kern daterend uit de late middeleeuwen verder 16de- en vroeg 17de-eeuws werk, waar in 1911 een herenkamer en een middenlangsdeelschuur aan vast gebouwd zijn. De vrijstaande schuur aan de zuidzijde dateert in oorsprong uit de eerste helft van de 19de eeuw. Beide gebouwen zijn in 1954-1955 gewijzigd, waarbij het voorhuis van de boerderij met een verdieping werd verhoogd en de indeling van de kleine schuur werd vernieuwd. Op het erf ligt tevens een schaapskooi (herbouwd in 1983) en een hooiberg. Schuin voor de boerderij in het weiland staat een rechthoekige duiventoren.
BOERDERIJ: Opmerkelijk is de jachtkamer in Hollandse renaissancestijl opgetrokken van handvorm baksteen en siermetselwerk (muizentandlijst). Deze staat op een rechthoekige plattegrond en is opgebouwd uit een overwelfde kelder, een vrij hooggelegen bel-etage en een zolder tussen trapgevels en onder een met gesmoorde pannen gedekt, steil zadeldak. Aan de noordwestgevel is via een dubbel trapbordes de omlijste toegangsdeur bekroond door een architraaf en zandstenen fronton met wapensteen. Daarboven een sluitsteen van een gebeeldhouwd kopje. Oorspronkelijk was de kelder ook van buiten toegankelijk via een luik in het bordes. De bel-etage is via het bordes aan de noordzijde te bereiken en van binnen uit via een trap. De gevels worden ingedeeld met bol- en kruiskozijnen met halve luiken en onder segmentbogen. Tegen de achtergevel een gemak onder een lessenaarsdak.
De kelder heeft een tongewelf met steekkapjes en bevat stenen pekelbakken. De schouw op de bel-etage die nu tegenover de toegang zit was vóór 1954 tegen de oostgevel gesitueerd. De ruimte wordt overspannen met een samengestelde balklaag met consoles. Zij hebben een 16de-eeuws peerkraalprofiel, maar lijken later te zijn toegevoegd. De zolder heeft een dubbel dekbalkjuk met makelaar en nokgording. De eikenhouten jukken zijn samengesteld uit twee gespiegelde krommers die uit één balk gezaagd zijn. De rondhouten spoortjes zijn bij een restauratie aangebracht.
Het voorhuis uit 1911 is wit gepleisterd en bestond oorspronkelijk uit één bouwlaag onder een met rode pannen gedekt zadeldak. In 1954-55 is het pand met een bouwlaag verhoogd. De gevels zijn ingedeeld met meerruits vensters; op de begane grond voorzien van luiken.
De eveneens wit gepleisterde schuur uit 1911 bestaat uit een bouwlaag onder een met riet gedekt zadeldak. In de gevels gietijzeren ronde stalvensters; in de achtergevel twee hoge, getoogde deeldeuren. De constructie is opgebouwd uit grenenhouten ankerbalkgebinten met dekbalkjuk en A-spant. De hoge zijmuren en de relatieve lage ankerbalk zorgen voor een hoge opslagruimte. De balken zijn genummerd met gehakte merken, waarbij het verschil tussen links en rechts uit lange en korte streepjes bestaat.
Op het erf tevens een SCHAAPSKOOI en een HOOIBERG van 5 roeden. De schaapskooi met afgeschuinde hoeken heeft een bakstenen plint en gepotdekselde houten wanden onder een afgewolfd rieten zadeldak. Boven de hoge vleugel deuren is de kap opgelicht en in het midden van het dakschild bevindt zich een pannenschild.
Voor de boerderij staat een uit groot formaat handvorm baksteen opgetrokken DUIVENTOREN van drie bouwlagen op vierkante grondslag en onder een met rode pannen belegd, steil zadeldak. De invlieggaten zitten in de geveltop; verder vlechtwerk. Aan één kant van de toren bevindt zich een opgeklampte toegangsdeur. De duiventoren dateert uit de 17de eeuw.
Waardering
De BOERDERIJ SCHEVICHOVEN met SCHAAPSKOOI, HOOIBERG en DUIVENTOREN is van belang:
- vanwege de ouderdom;
- vanwege de architectonische vormgeving;
- vanwege de typologische waarde als onderdeel van de buitenplaats;
- vanwege de ruimtelijke, historische en functionele samenhang met de buitenplaats Broekhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 14 (Middelweg 85). FARMHOUSE SCHEVICHOVEN with SHEEPFOLD, HAYSTACK and DOVECOTE belonging to the historic country estate Broekhuizen.
Near the farmhouse lies a small market garden.
The history of Schevichoven goes back to 26 May 1394 when it was first leased to Johan van Broichusen (Broeckhuysen) as 'two pieces of land, peat and pasture, called Schevinchoven'. It was originally a bishop's fief. After the property passed through various hands, it came into the possession of Jan van Nellesteijn in 1813, whereupon it again became part of Broekhuizen.
The farmhouse itself consists of a stone chamber (hunting chamber) with a core dating from the late medieval period with further 16th- and early 17th-century work, to which a parlour and a middle longitudinal-section barn were attached in 1911. The detached barn on the south side dates in origin from the first half of the 19th century. Both buildings were modified in 1954-1955, whereby the front house of the farmhouse was raised by one storey and the layout of the small barn was renovated. On the farmyard also lies a sheepfold (rebuilt in 1983) and a haystack. Diagonally in front of the farmhouse in the meadow stands a rectangular dovecote.
FARMHOUSE: Noteworthy is the hunting chamber constructed in Dutch Renaissance style from hand-moulded brick and ornamental brickwork (mouse-tooth moulding). This stands on a rectangular ground plan and is constructed from a barrel-vaulted cellar, a relatively high-set principal storey and an attic between stepped gables and under a steeply pitched gabled roof covered with plain tiles. On the north-west facade, via a double flight of steps a framed entrance door is crowned by an architrave and sandstone pediment with heraldic stone. Above it a keystone with a carved head. Originally the cellar was also accessible from outside via a hatch in the steps. The principal storey is accessible via the steps on the north side and from inside via a staircase. The facades are divided with rounded and cross windows with half shutters and beneath segmental arches. Against the rear facade a privy beneath a lean-to roof.
The cellar has a barrel vault with barrel-vault ribs and contains stone pickle barrels. The chimney on the principal storey which now sits opposite the entrance was before 1954 situated against the east facade. The space is spanned with a composite beam layer with consoles. These have a 16th-century pear-bead profile, but appear to have been added later. The attic has a double collar-tie roof truss with timberwork and ridge board. The oak roof trusses are composed of two mirrored curved pieces sawn from a single beam. The round timber uprights were added during a restoration.
The front house of 1911 is white-plastered and originally consisted of one storey under a gabled roof covered with red tiles. In 1954-55 the building was raised by one storey. The facades are divided with multi-pane windows; on the ground floor fitted with shutters.
The similarly white-plastered barn of 1911 consists of one storey under a gabled roof covered with thatch. In the facades cast-iron round stable windows; in the rear facade two high arched sliding doors. The construction is built from pine-wood anchor-beam framing with collar-tie roof truss and A-frame. The high side walls and the relatively low anchor-beam provide high storage space. The beams are numbered with hacched marks, whereby the difference between left and right consists of long and short strokes.
On the farmyard also a SHEEPFOLD and a HAYSTACK of 5 roods. The sheepfold with bevelled corners has a brick plinth and caulked wooden walls under a barrel-vaulted thatched gabled roof. Above the high wing doors the roof is raised and in the middle of the roof surface there is a tile crest.
In front of the farmhouse stands a DOVECOTE constructed from large-format hand-moulded brick of three storeys on a square ground plan and under a steeply pitched gabled roof covered with red tiles. The entrance holes are in the gable top; further wattle-work. On one side of the tower is an attached entrance door. The dovecote dates from the 17th century.
Valuation
The FARMHOUSE SCHEVICHOVEN with SHEEPFOLD, HAYSTACK and DOVECOTE is of significance:
- because of its age;
- because of its architectural design;
- because of its typological value as part of the country estate;
- because of its spatial, historical and functional relationship with the country estate Broekhuizen.
Nearby in the register
- Tuin, park en plantsoen, Broekhuizerlaan bij 3Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouw, Bremweg 2Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Historische aanleg, Broekhuizerlaan bij 3Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Broekhuizerlaan 4Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.