Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kapel, Kasteellaan bij 1
Haarzuilens, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kapel
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Kasteellaan bij 1, 3455 RR Haarzuilens (Utrecht 26)
- Place
- Haarzuilens
- Municipality
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12007, 4.98412
- Part of complex
- 527891
- Monument number
- 527900
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 9: KERK OF KAPEL OP KERKEILAND MET TWEE BRUGGEN.
Kerk of Kapel van rode baksteen, gesticht in de veertiende eeuw als dochterkapel van de parochiekerk Kockengen, rond 1420 voor het eerst vermeld, toren mogelijk ouder, verhoogd tijdens de restauratie 1898-1899 en van spits voorzien. Waarschijnlijk gewijd aan St. Etienne (St. Steven). Koor en schip vrijwel vanaf de grond opgebouwd in neogotische stijl 1898-1899 door vader en zoon Cuypers. Bij de herbouw zijn oorspronkelijke onderdelen gekopieerd en hergebruikt. Oud muurwerk verwerkt in transept. Dak met leien gedekt en natuurstenen spuwers. Huidig aanzicht interieur voornamelijk uit 1926-1928. Glas-in-loodvensters: 7 gebrandschilderde ramen 1898, met figuren; 1 gebrandschilderd raam 1898 (Noordertransept) met figuren; 2 gebrandschilderde ramen 1898, gekleurd glas; diverse gebrandschilderde ramen met figuren door Pieter Wiegersma, circa 1960-1964 (niet voltooid). Interieur met mozaïekvloeren, geschilderde decoratie en lambrisering van marmeren platen met de 23 heren van de Haar sinds 1165. Witmarmeren hoofdaltaar ontworpen door Pieter Wiegersma, circa 1960-1964. Diverse inrichtingsstukken. Boven de ingang van de toren wapensteen met wapens van Johan van Zuylen van de Haar. In de kapel grafstenen en grafmonumenten, betrekking hebbend op het geslacht van Zuylen. Gebeeldhouwde monumentale grafsteen van Dirck van Zuylen van Nyevelt van de Haar. In koor 3 blauwe natuurstenen grafzerken, waarvan 2 Van Zuylens. Graftombes van Etienne van Zuylen van Nyevelt van de Haar (circa 1934) en Hélin van Zuylen van Nyevelt van de Haar (circa 1913). Van 1959-1964 uitbreiding met achter de sacristie gelegen onderaardse crypte geconstrueerd in circa 1956 met 4 graftombes vervaardigd door Pieter Wiegersma, circa 1961 voor o.a. Egmont van Zuylen van Nijevelt van de Haar en zijn echtgenote Nametalla. Stookruimte met calorifère uit periode herbouw.
Kerk of kapel gelegen op eiland met beplanting. Het eiland is afgesloten door een rode bakstenen borstwering, deels in hoogte verspringend, met op enkele hoeken bastionvormige beëindigingen met schietsleuven. De borstwering is verdere gedecoreerd met twee zandstenen bolvormen met gesneden florale versiering en met een zandstenen leeuw met wapenschild. Het eiland wordt verbonden met de Grote Cour en het zuidelijk parkgedeelte door twee BRUGGEN met houten plankier uit circa 1900. Beide bruggen voorzien van een eenvoudige decoratieve leuning van dubbele regels gestoken in 2 x 5 bewerkte stijlen in rood en wit onder met lood bewerkte beklede pijlvormige sluitstukken. De brug aan de zijde van de Grote Cour verbonden door rode bakstenen bruggenhoofd met muurwerk met schietsleuven.
Waardering
De KERK OF KAPEL OP KERKEILAND MET TWEE BRUGGEN is in cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang:
- als historische plaats waar oorspronkelijk de kapel van Haarzuilens gelegen heeft; een deel van de middeleeuwse kapel werd in het nieuwe gebouw opgenomen;
- als karakteristiek onderdeel van de buitenplaats en voor een belangrijk deel in dezelfde bouwstijl opgebouwd;
- vanwege de kenmerkende opzet, van ongewone grootte voor een Nederlands particuliere buitenplaats;
- vanwege het typisch 19de-eeuwse materiaalgebruik, waaronder gietijzer;
- vanwege het interieur, waaronder oude grafstenen en graftombes uit de periode 1913-1934 en de periode 1959-1964, ontworpen door de beeldhouwer Pieter Wiegersma;
- vanwege de relatie met andere onderdelen van de buitenplaats;
- vanwege de markante plaats in het kasteelpark en bij het kasteel;
- vanwege de gaafheid als een met middeleeuwse onderdelen gebouwde neogotische kerk of kapel en handhaving van de middeleeuwse grondplan en gedeeltelijke gevelopstanden;
- als belangrijk onderdeel van het oeuvre van Dr. P.J.H.en Ir. Jos. Cuypers.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 9: CHURCH OR CHAPEL ON CHURCH ISLAND WITH TWO BRIDGES.
Church or Chapel of red brick, founded in the fourteenth century as a daughter chapel of the parish church Kockengen, first mentioned around 1420, tower possibly older, heightened during restoration 1898-1899 and provided with a spire. Probably dedicated to St. Etienne (St. Steven). Choir and nave built up almost from ground level in neo-gothic style 1898-1899 by father and son Cuypers. During the rebuild original components were copied and reused. Old masonry incorporated in transept. Roof covered with slate and natural stone gargoyles. Current interior appearance mainly from 1926-1928. Stained glass windows: 7 painted glass windows 1898, with figures; 1 painted glass window 1898 (North transept) with figures; 2 painted glass windows 1898, coloured glass; various painted glass windows with figures by Pieter Wiegersma, circa 1960-1964 (not completed). Interior with mosaic floors, painted decoration and wainscoting of marble plates with the 23 lords of de Haar since 1165. White marble high altar designed by Pieter Wiegersma, circa 1960-1964. Various furnishings. Above the tower entrance an armorial stone with coats of arms of Johan van Zuylen van de Haar. In the chapel gravestones and grave monuments relating to the van Zuylen family. Sculpted monumental gravestone of Dirck van Zuylen van Nyevelt van de Haar. In choir 3 blue natural stone grave slabs, of which 2 Van Zuylens. Grave tombs of Etienne van Zuylen van Nyevelt van de Haar (circa 1934) and Hélin van Zuylen van Nyevelt van de Haar (circa 1913). From 1959-1964 extension with underground crypt constructed behind the sacristy circa 1956 with 4 grave tombs made by Pieter Wiegersma, circa 1961 for among others Egmont van Zuylen van Nijevelt van de Haar and his wife Nametalla. Heating room with calorifère from rebuild period.
Church or chapel situated on an island with planting. The island is enclosed by a red brick parapet, partly with height variations, with bastion-shaped terminations with loopholes on some corners. The parapet is further decorated with two sandstone spheres with carved floral decoration and with a sandstone lion with coat of arms shield. The island is connected to the Great Court and the southern park section by two BRIDGES with wooden planking from circa 1900. Both bridges provided with a simple decorative railing of double rules set in 2 x 5 worked uprights in red and white beneath lead-worked covered arrow-shaped finials. The bridge on the side of the Great Court connected by red brick bridge abutment with masonry with loopholes.
Valuation
The CHURCH OR CHAPEL ON CHURCH ISLAND WITH TWO BRIDGES is of general cultural-historical importance:
- as a historic location where originally the chapel of Haarzuilens was situated; part of the medieval chapel was incorporated into the new building;
- as a characteristic component of the country house and for a considerable part constructed in the same architectural style;
- because of the characteristic layout, of unusual size for a Dutch private country house;
- because of typical 19th-century material use, including cast iron;
- because of the interior, including old gravestones and grave tombs from the period 1913-1934 and the period 1959-1964, designed by sculptor Pieter Wiegersma;
- because of its relationship with other components of the country house;
- because of its striking location in the castle park and near the castle;
- because of its integrity as a neo-gothic church or chapel built with medieval components and retention of the medieval ground plan and partial facade elevations;
- as an important component of the oeuvre of Dr. P.J.H. and Ir. Jos. Cuypers.
Nearby in the register
- De HaarKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Bijgebouw, Kasteellaan bij 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bijgebouw, Kasteellaan bij 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bijgebouw, Kasteellaan bij 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.