Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemaal, Schutsluis tussen Lemstervaart en IJsselmeer Rutten (Noordoostpolder 24)
Rutten, Flevoland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gemaal
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1939 - 1941
- Address
- Schutsluis tussen Lemstervaart en IJsselmeer Rutten (Noordoostpolder 24)
- Place
- Rutten
- Municipality
- Noordoostpolder
- Province
- Flevoland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.83780, 5.71363
- Part of complex
- 527007
- Monument number
- 527008
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Stanford LibrariesUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1922 map "Bl. 8 Heerenveen, 1922" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De SCHUTSLUIS (Lemstersluis) behorende bij het gemaalcomplex 'Buma' werd gebouwd in 1939-1941 in opdracht van Rijkswaterstaat, Afdeling Rijksdienst IJsselmeerpolders (R.IJ.P.). De schutsluis maakt het voor de scheepvaart mogelijk het verschil in waterpeil van zo'n zes meter te overbruggen. Met de voorbereidende werkzaamheden aan het complex - de aanleg van een werkhaven met opslagterrein - werd al begonnen in 1936. Verantwoordelijk voor de constructie van het complex was de Dienst der Zuiderzeewerken afdeling Noordoostpolderwerken. Het betonwerk voor de onderbouw van de schutsluis werd uitgevoerd door de firma J. Haitsma uit Harlingen. Bij de kop van de sluis staan een bij de sluis behorend bedieningsgebouwtje voor de sluiswachter, een schotbalkenloods en een ijzeren constructie met stalen noodschuif, die in de jaren zeventig de schotbalken verving. Over de benedenhoofden van de toegangssluis kwam een in januari 1940 aanbestede, aan het eind van dat jaar gebouwde basculebrug. De over de sluis liggende verkeersbrug is een ijzeren basculebrug die werd gebouwd door de Constructiewerkplaats Hollandia (Krimpen aan den IJssel). De sluis kon worden gebruikt voor de scheepvaart vanaf 10 november 1940. De houten sluisdeuren zijn vernieuwd in 1983.
Omschrijving
De sluis heeft een rechte kolk met aan de noordwestelijke sluismond (Lemstergeulzijde) een bedieningsgebouwtje en een schotbalkenloods en over het zuidoostelijke kolkdeel (Lemstervaartzijde) een beweegbare verkeersbrug. De rechte, uit gewapend beton opgetrokken kolkwanden, zijn verstevigd door middel van verticale, ijzeren staven en zijn voorzien van ijzeren randen en staande houten stootpalen. Voor de sluismond aan de Lemstervaartzijde (het benedenhoofd) is tevens natuursteen (graniet) en baksteen gebruikt. De sluisdeuren (puntdeuren) aan het hogere bovenhoofd staan tussen het sluiswachtershuisje en de niet meer als zodanig in gebruik zijnde schotbalkenloods. Het hoogteverschil tussen de sluiskkolkkaden en de hoger staande bedieningsgebouwtjes en de brug over de sluis wordt overbrugd door trappen van beton en graniet. Aan weerszijden van de sluisdeuren (eveneens puntdeuren) in het benedenhoofd is de kolk iets verbreed en is naast beton ook baksteen en graniet gebruikt. De granieten hoekblokken aan deze sluismond zijn afgerond. De sluishoofden, de kaden en de brug zijn voorzien van uit buizen samengestelde hekken. De over de sluiskolk liggende verkeersbrug is een stalen basculebrug, die is voorzien van een geasfalteerd houten brugdek. Aan beide sluishoofden bevinden zich houten remmingwerken.
Waardering
De schutsluis is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde.
- De sluis heeft cultuurhistorische waarde omdat de bouw ervan het begin van de Noordoostpolder markeert en het tot de oudste nog bestaande bouwwerken in de Noordoostpolder behoort. De sluis is tevens van belang vanwege de plaats die deze inneemt in de technische en typologische ontwikkeling van de sluizen in Nederland.
- De sluis heeft architectuurhistorische waarde vanwege de specifieke constructie en de karakteristieke, zuiver functionele vormgeving.
- De sluis heeft ensemblewaarde vanwege de bijzondere visuele en functionele samenhang met de overige onderdelen van het complex en vanwege de specifieke locatie, waarmee de sluis onverbrekelijk is verbonden.
- De sluis is van belang vanwege de herkenbaarheid en de gaafheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The LOCK (Lemstersluis) belonging to the pumping station complex 'Buma' was built in 1939-1941 on the orders of Rijkswaterstaat, Department Rijksdienst IJsselmeerpolders (R.IJ.P.). The lock enables shipping to bridge the difference in water level of approximately six metres. Preparatory work on the complex - the construction of a working harbour with storage area - had already begun in 1936. Responsible for the construction of the complex was the Service of the Zuiderzee Works, Department Noordoostpolder Works. The concrete work for the substructure of the lock was carried out by the firm J. Haitsma from Harlingen. At the head of the lock stands an operating building for the lock keeper belonging to the lock, a sluice gate shed and an iron construction with steel emergency gate, which in the seventies replaced the sluice gates. Over the lower gates of the entrance lock came a bascule bridge ordered in January 1940 and built by the end of that year. The traffic bridge over the lock is an iron bascule bridge that was built by the Constructiewerkplaats Hollandia (Krimpen aan den IJssel). The lock could be used for shipping from 10 November 1940. The wooden lock gates were renewed in 1983.
Description
The lock has a straight chamber with an operating building and a sluice gate shed at the north-western lock mouth (Lemstergeul side) and a moveable traffic bridge over the south-eastern chamber section (Lemstervaart side). The straight chamber walls, constructed from reinforced concrete, are reinforced by means of vertical iron rods and are provided with iron edges and standing wooden buffer posts. For the lock mouth on the Lemstervaart side (the lower gate) natural stone (granite) and brick are also used. The lock gates (pointed gates) at the higher upper gate are located between the lock keeper's house and the sluice gate shed no longer in use as such. The height difference between the lock chamber quays and the higher standing operating buildings and the bridge over the lock is bridged by stairs of concrete and granite. On either side of the lock gates (also pointed gates) in the lower gate the chamber is slightly widened and beside concrete brick and granite are also used. The granite corner blocks at this lock mouth are rounded. The lock gates, the quays and the bridge are provided with fences composed of tubes. The traffic bridge over the lock chamber is a steel bascule bridge, which is provided with an asphalted wooden bridge deck. At both lock gates there are wooden braking structures.
Valuation
The lock is of general importance because of its cultural-historical and architectural-historical value.
- The lock has cultural-historical value because its construction marks the beginning of the Noordoostpolder and it is among the oldest still existing structures in the Noordoostpolder. The lock is also important because of the place it occupies in the technical and typological development of locks in the Netherlands.
- The lock has architectural-historical value because of its specific construction and characteristic, purely functional design.
- The lock has ensemble value because of the special visual and functional coherence with the other components of the complex and because of the specific location, with which the lock is inextricably connected.
- The lock is important because of its recognisability and integrity.
Nearby in the register
- Gemaal, Gemaalweg 27 Rutten (Noordoostpolder 24)Gemaalunder 1 mi
- Gemaal, Gemaalweg bij 25Gemaalunder 1 mi
- Gemaal(M3), Gemaalweg 25Gemaalunder 1 mi
- Gemaal, Gemaalweg bij 25Gemaalunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.