Rijksmonumentenregister · Netherlands
Rhijnauwen
Utrecht,Bunnik, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Rhijnauwenselaan bij 14, 3981 HH Bunnik (Utrecht,Bunnik 26)
- Place
- Utrecht,Bunnik
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.07095, 5.17851
- Part of complex
- 526920
- Monument number
- 526921
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesNationaal Archief, the NetherlandsDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
HISTORISCHE TUIN-EN PARKAANLEG. Het landgoed Rhijnauwen, gelegen aan de rand van Utrecht, maakt samen met de buitenplaatsen Oud- en Nieuw-Amelisweerd deel uit van een aaneengesloten groen gebied met belangrijke landschappelijke, cultuurhistorische en recreatieve waarden. De landschappelijke parkaanleg rond Rhijnauwen heeft een agrarisch karakter. Naast landbouwgronden (bouw- en weiland) en boomgaarden maken een groter en een kleiner wandelbos deel uit van de aanleg. De landbouwgronden en boomgaarden worden doorsneden door rechte lanen en paden, gemarkeerd door laanbeplanting (beuk en eik), beukenhagen, houtwallen en/of sloten. De beide landschappelijke parkbossen kennen een gemengde samenstelling van loofhout en worden doorsneden door slingerende wandelpaden. Het deels omgrachte hoofdgebouw ligt aan de Kromme Rijn, min of meer centraal in de aanleg. Het voorplein is vanaf de Koningslaan (zuid) bereikbaar via een lange, met eiken beplante toegangslaan, die evenwel niet loodrecht op het huis staat. Vlak voor de Kromme Rijn buigt de laan oostwaarts en komt dan recht voor het poortgebouw uit. Vanuit het noordwesten is het voorplein bereikbaar via een lange formele met beuken beplante toegangs-/zichtlaan, die evenmin in de as van het huis ligt. Deze laan komt enkele tientallen meters ten noorden van het hoofdgebouw uit en wordt via twee haakse hoeken onder het poortgebouw tot op het voorplein geleid.
De noordwestelijke toegangslaan (Vossegatsdijk/Rhijnauwenselaan) is de oorspronkelijke toegangslaan tot Rhijnauwen. De van oudsher met beuken beplante laan is al aangegeven op een landmeterkaart uit 1603 (Jan Rutgersz. Van den Berch). De reden dat deze toegangslaan niet loodrecht op het huis staat, houdt vermoedelijk verband met het feit dat het lanenstelsel teruggaat op de structuur van oude ontginningskavels. De nog bestaande laan wordt sinds de jaren '20 van de 20ste eeuw visueel beëindigd door een theehuis, dat vanwege de decoratief-landelijke architectonische vormgeving een toegevoegde waarde heeft voor de aanleg.
Loodrecht op de laan waren een drietal dwarslanen geprojecteerd. Een deel van dit lanenpatroon is eveneens (in aanleg) herkenbaar op de genoemde kaart uit 1603, het hele stelsel wordt afgebeeld op een landmeterkaart uit 1779 (J.P. Colognac). De twee lanen in de nabijheid van het huis zijn bewaard gebleven, de derde laan is verdwenen, mogelijk ten gevolge van de aanleg van het fort ten noorden van Rhijnauwen.
Ten noordwesten van het huis ligt het voormalige Jachtbos, nu Vogelenbos of Hoge Bos genoemd. Dit bos is ingetekend op eerdergenoemde kaart van Rhijnauwen uit 1779. De boerderij 'De hoge boomgaard' bij de zuidoostelijke punt van het bos ligt op de plaats waar zich oorspronkelijk het Jachthuis bevond. Het bos bestond uit hakhout omgeven door een driehoekige lanenstructuur en doorsneden door de noordwestelijke toegangslaan. De oostelijke laan van de driehoek is opgeschoven in noordwestelijke richting (vermoedelijk vanwege de aanleg van het fort), de beide andere lanen zijn in hun oorspronkelijke aanleg bewaard gebleven.
In de 19de eeuw werd de gracht tussen het hoofdgebouw en het voorplein gedempt en werd er een landschappelijk parkje aangelegd ter plaatse van twee 'boomgaarden van vermaak'. Vermoedelijk zijn er omstreeks dezelfde tijd slingerende wandelpaden aangelegd in het Jachtbos. Omstreeks 1900 werd achter het huis een formele tuin aangelegd, op de plaats waar in de 18de eeuw ook een dergelijke tuin had gelegen. Deze is in de loop van de 20ste eeuw weer verdwenen.
Ten westen van het hoofdgebouw zijn ter uitbreiding van de accommodatie barakken gebouwd, omringd door tennisbanen en een 'kinderboerderij'. Ten zuiden van het hoofdgebouw en ten noorden van het theehuis zijn parkeerplaatsen ingericht. Deze twintigste-eeuwse ingrepen zijn voor de bescherming van ondergeschikt belang.
Waardering
De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Rhijnauwen is van algemeen belang:
- vanwege de ontwikkelingsgeschiedenis;
- vanwege de integratie van de bestaande agrarische structuur (landbouwgronden, weilanden en boomgaarden, doorsneden door houtwallen, beukenhagen en sloten met wilgen) in de landschappelijke aanleg;
- vanwege de formele lanenstructuur, waar verschillende toegangslanen met een laanbeplanting van eik of beuk deel van uitmaken;
- vanwege het kleine en grote wandelbos van gemengd loofhout met slingerend padenverloop;
- vanwege de aanwezigheid van een houtopstand die deels teruggaat tot de 18de en 19de eeuw;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke samenhang met de andere onderdelen van de buitenplaats;
- vanwege de landschappelijke en cultuurhistorische samenhang met de buitenplaatsen Oud- en Nieuw- Amelisweerd;
- vanwege de recreatieve waarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT. The country estate Rhijnauwen, situated on the edge of Utrecht, forms together with the country houses Oud- and Nieuw-Amelisweerd part of a continuous green area with significant landscape, cultural-historical and recreational values. The landscape park layout around Rhijnauwen has an agricultural character. Beside agricultural land (arable and pasture) and orchards, a larger and a smaller woodland walk form part of the layout. The agricultural land and orchards are intersected by straight lanes and paths, marked by avenue plantings (beech and oak), beech hedges, field boundaries and/or ditches. Both landscape park woodlands have a mixed composition of deciduous timber and are intersected by winding walking paths. The partly moated main building lies on the Kromme Rijn, more or less centrally in the layout. The forecourt is accessible from the Koningslaan (south) via a long, oak-planted approach lane, which however does not stand at right angles to the house. Just before the Kromme Rijn the lane bends eastward and then comes directly in front of the gatehouse. From the northwest the forecourt is accessible via a long formal beech-planted approach/vista lane, which also does not lie on the house axis. This lane emerges several tens of metres north of the main building and is led via two right angles under the gatehouse to the forecourt.
The northwestern approach lane (Vossegatsdijk/Rhijnauwenselaan) is the original approach lane to Rhijnauwen. The lane, planted with beeches since ancient times, is already indicated on a surveyor's map from 1603 (Jan Rutgersz. Van den Berch). The reason that this approach lane does not stand at right angles to the house presumably relates to the fact that the lane system dates back to the structure of old reclamation plots. The still existing lane has been visually terminated since the 1920s by a tea house, which due to its decorative rural architectural design adds value to the layout.
Perpendicular to the lane, a series of three cross lanes were projected. Part of this lane pattern is also (in layout) recognizable on the aforementioned 1603 map, the entire system is depicted on a surveyor's map from 1779 (J.P. Colognac). The two lanes in the vicinity of the house have been preserved, the third lane has disappeared, possibly as a result of the construction of the fort north of Rhijnauwen.
Northwest of the house lies the former Hunting Wood, now called Bird Wood or High Wood. This wood is drawn in on the aforementioned Rhijnauwen map from 1779. The farmhouse 'De hoge boomgaard' at the southeastern point of the wood is located where the original Hunting Lodge once stood. The wood consisted of coppice surrounded by a triangular lane structure and intersected by the northwestern approach lane. The eastern lane of the triangle has been shifted in a northwesterly direction (presumably due to the construction of the fort), the other two lanes have been preserved in their original layout.
In the 19th century the ditch between the main building and the forecourt was filled in and a landscape park was laid out in place of two 'pleasure orchards'. Presumably around the same time winding walking paths were laid out in the Hunting Wood. Around 1900 a formal garden was laid out behind the house, on the site where a similar garden had also existed in the 18th century. This disappeared again in the course of the 20th century.
West of the main building barracks were built to expand the accommodation, surrounded by tennis courts and a 'children's farm'. South of the main building and north of the tea house car parks have been laid out. These twentieth-century interventions are of subordinate importance for the protection.
Valuation
The HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Rhijnauwen is of general importance:
- due to the development history;
- due to the integration of the existing agricultural structure (agricultural land, pastures and orchards, intersected by field boundaries, beech hedges and ditches with willows) in the landscape layout;
- due to the formal lane structure, where various approach lanes with avenue plantings of oak or beech form part;
- due to the small and large woodland walk of mixed deciduous timber with winding path layout;
- due to the presence of woodland stands that partly date back to the 18th and 19th centuries;
- due to the functional-spatial coherence with the other components of the country estate;
- due to the landscape and cultural-historical coherence with the country houses Oud- and Nieuw-Amelisweerd;
- due to the recreational value.
Nearby in the register
- Hofstede RhijnauwenBoerderijunder 1 mi
- Zomerhuis, Rhijnauwenselaan 20Boerderijunder 1 mi
- Bijgebouw, Rhijnauwenselaan 16Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Vossegatsedijk 3Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.