Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij, Heikant 86
Oosteind, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Heikant 86, 4909 AP Oosteind (Oosterhout 30)
- Place
- Oosteind
- Municipality
- Oosterhout
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.63910, 4.88370
- Part of complex
- 526806
- Monument number
- 526756
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1570 map "(18) Zelandicarum Insvlarum." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 1: langgevelboerderij.
Inleiding
Voormalige BOERDERIJ van het langgeveltype met bakhuis en dwarsdeel. De boerderij dateert van vóór 1700. Namen, geboorte- en sterfdata van de bewoners zijn bekend vanaf 1729. De boerderij is in de eerste helft van de negentiende eeuw uitgebreid en vanaf 1974 behoedzaam verbouwd tot woonboerderij. Het woonhuisgedeelte beschikt nog over een zeldzaam compleet authentiek interieur.
Omschrijving
De eenlaagse langgevelboerderij met rietgedekt zadeldak heeft een tuitgevel bij het woonhuisgedeelte aan de straatzijde en een wolfseind aan de deelzijde. Boven een gepleisterde plint verheft zich de tuitgevel met centrale schoorsteen in rode handvormbaksteen (21 x 10 x 4 cm) in wild verband. Vlechtingen onder de dakrand, staafankers. Ter linkerzijde een bouwnaad met uitbreiding in gele IJsselsteen (16 x 7,5 x 3,5 cm), daarvóór een bakhuisje met pannengedekt zadeldak, dat tegen de straatgevel aanleunt. Op de grens van oud- en nieuwbouw de hoge schoorsteen van het bakhuisje. De topgevel heeft links van het midden een groot 20-ruits schuifraam en twee opgeklampte luiken. De zolderverdieping heeft twee kleine, symmetrisch geplaatste 6-ruitsvensters. De lange rechterzijgevel, die iets vooruitspringt, heeft van links naar rechts een groot 20-ruits schuifraam met twee opgeklampte luiken, een klein getralied keldervenster met daarboven het liggend 6-ruitsvenster met twee opgeklampte luiken van de opkamer. Daarnaast de eenvoudige dichte voordeur met van gietijzeren levensboom voorzien bovenlicht. Het stalgedeelte heeft een lager aangezet dak. Daaronder van links naar rechts een 4-ruitsvenster met twee opgeklampte luiken; een getoogde dichte staldeur; een grote getoogde, korfboogvormige, opgeklampte dubbele staldeur, eertijds dicht en nu voorzien van glas en roedenverdeling; een vierdelig, halvemaanvormig, houten stalvenster. De tegenovergelegen lange linkerzijgevel heeft een aanbouw met een gedeeld, van twee opgeklampte luiken voorzien venster, onder een lager doorgetrokken dak. In de oranjerode bakstenen (17 x 8 x 3,4/4,0 cm) dichtbij de topgevel enkele ingekraste inscripties "A K 1843 THEOL", H K 1862", "A M" en "H K". Deze uitbreiding kan dus niet later dan 1843 tot stand zijn gekomen. Naast de aanbouw een groot 20-ruits schuifraam met twee opgeklampte luiken. Onder het lager doorgetrokken dak boven het stalgedeelte resp. een rechtgesloten, eertijds dichte staldeur, nu van grote glasruiten voorzien; aan weerszijden daarvan een klein in vieren verdeeld halvemaanvormig stalvenster; een klein getoogd 1-ruits venster; een grote rechtgesloten, eertijds dichte deeldeur, nu vernieuwd met 28 glasruiten, en vervolgens weer een getoogd 4-ruits venster. De achtergevel in kruisverband (17 x 7,5/8,0 x 4,5/5 cm) met vlechtingen en staafankers is in XIXB vernieuwd en heeft asymmetrisch geplaatste deur- en vensteropeningen. Op de begane grond bevindt zich een getoogde, oorspronkelijk dichte staldeur, nu vernieuwd met glasruiten, rechts daarvan een getoogd 4-ruits venster. Op de verdieping onder het wolfseinde oorspronkelijk een hooiluik, nu vernieuwd met negen ruiten, aan weerszijden een klein halvemaanvormig, in drieën verdeeld venstertje. Alle kozijnen en tot ramen getransformeerde deuren zijn wit geschilderd, de luiken en deuren standgroen. Rondom het woongedeelte ligt een strook van veldkeien, de gevel met de voordeur heeft een smalle stoep van baksteen. Tot het huidige perceel behoort een deel van de oude doorgaande weg van Oosterhout naar Dongen - de voormalige Hoogstraat -, dat door de aanleg van de A27 de oude functie verloren heeft. Dit deel bezit nog de oude granieten keienbestrating die tevens rijksbescherming geniet. De afscheiding tussen het oorspronkelijke erf en de weg wordt gevormd door een beukenhaag.
Het gebouw is driebeukig en bestaat uit vijf regelmatig geplaatste eiken gebinten met een ankerbalkconstructie, waarvan enkele verwerkt in de tussenwanden, waaromheen bakstenen muren. Via de deur en een gangetje komt men in de woonkeuken, rechts een grote schouw met forse geprofileerde, geschilderde eiken schouwbalk. Tegen de achterwand schildpadtegeltjes en witjes in schaakbordpatroon, ter hoogte van de stookplaats een verticale strook met uitsluitend schildpadtegeltjes. De mangaankleurige figuratieve tegels (XVIIIB) zijn bij de restauratie aangebracht en afkomstig uit Edam. Links naast de toegangsdeur tot de woonkeuken voeren enkele treden omlaag naar de kleine, half ingegraven kelder met tongewelf. Daarboven ligt het opkamertje, met originele keramische plavuizen. De Blauwe Kamer, de mooiste in het huis, bevindt zich verder links, tegen de topgevel met het grote raam. Het in deze kamer staande gebint heeft rudimentaire sleutelstukken tussen de ankerbalk (waarmee ze een geheel vormen) en de korbelen. Kastenwand met bedstede. Plafond met moer- en ingelaten kinderbalken. Al het houtwerk is in licht- en grijsblauw geschilderd, naar de nog voorhanden originele kleuren aan de binnenzijde van de bedsteedeuren. Tegen de buitenmuur een houten, grijs gemarmerde schoorsteenmantel met gesneden consoles. Daarbinnen Delftsblauwe medaillontegels (vissers, wandelaars, stadsgezichten, molens; achttiende eeuw). Lambrisering rondom met Delftsblauwe tegels (zeemonsters, molens, schepen; XVII-XVIII). Op de vloer originele oranjerode keramische plavuizen (21 x 21 cm). Het hang- en sluitwerk en de binnendeuren zijn vrijwel overal nog authentiek. De vroegere stal met dwarsdeel, bereikbaar via een deur rechts achter de voordeur, naast de schouw, is nu verbouwd tot woonruimte, maar als casco nog geheel aanwezig. De binnenmuren zijn geheel vernieuwd en tegen de hooizolder en de schuine dakvlakken zijn cementwolplaten aangebracht. In deze ruimte staan twee gebinten van het ankerbalktype. Hooizolder op slieten. Tegen de achterzijde van de schouw van de woonkeuken is een nieuwe schouw gemetseld, daarnaast een authentieke gemetselde ronde stookplaats voor een ketel, bedoeld voor de bereiding van veevoer.
Waardering
De langgevelboerderij is van algemeen belang. Het pand heeft cultuurhistorisch waarde als voorbeeld van een boerderij waarvan de bewoningsgeschiedenis mede door de rijke muntschat goed gedocumenteerd is. Het object is van architectuurhistorische waarde vanwege de grote samenhang tussen in- en exterieur, die door hun conservering een grote mate van gaafheid vertonen. Het interieur is bovendien van bijzondere waarde vanwege tal van authentieke ornamentale details. Door de ligging van de boerderij met schuren aan een oude verkeersas heeft zij een duidelijke ensemblewaarde en markeert zij de oude bewoningskern Oosteind.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description component 1: long-gable farmhouse.
Introduction
Former FARMHOUSE of the long-gable type with bakehouse and transverse section. The farmhouse dates from before 1700. Names, birth and death dates of the inhabitants are known from 1729 onwards. The farmhouse was enlarged in the first half of the nineteenth century and carefully converted from 1974 onwards into a residential farmhouse. The residential part still features a rare completely authentic interior.
Description
The single-storey long-gable farmhouse with reed-thatched gabled roof has a spout gable at the residential section on the street side and a half-hipped roof at the transverse section side. Above a plastered plinth rises the spout gable with central chimney in red handmade brick (21 x 10 x 4 cm) in random bond. Wattle-work under the roof edge, rod anchors. On the left side a construction joint with an extension in yellow Ijssel brick (16 x 7.5 x 3.5 cm), in front of which a small bakehouse with pantile-covered gabled roof, leaning against the street facade. On the boundary between old and new construction the tall chimney of the bakehouse. The gable has on the left of centre a large 20-pane sash window and two clamped shutters. The attic storey has two small, symmetrically placed 6-pane windows. The long right side gable, which projects slightly, has from left to right a large 20-pane sash window with two clamped shutters, a small barred basement window with above it the horizontal 6-pane window with two clamped shutters of the chamber room. Beside it the simple solid front door with a cast-iron tree-of-life fanlight. The stable section has a roof set at a lower level. Below it from left to right a 4-pane window with two clamped shutters; a segmental-arched solid stable door; a large segmental-arched, corbel-arch-shaped, clamped double stable door, formerly solid and now fitted with glass and glazing bars; a four-part, semi-circular, wooden stable window. The opposite long left side gable has an extension with a divided window fitted with two clamped shutters, under a lower continuous roof. In the orange-red bricks (17 x 8 x 3.4/4.0 cm) near the gable some scratched inscriptions "A K 1843 THEOL", "H K 1862", "A M" and "H K". This extension cannot therefore have been constructed later than 1843. Beside the extension a large 20-pane sash window with two clamped shutters. Under the lower continuous roof above the stable section respectively a squared, formerly solid stable door, now fitted with large panes of glass; on either side thereof a small semi-circular stable window divided in four; a small segmental-arched 1-pane window; a large squared, formerly solid transverse door, now renewed with 28 panes of glass, and subsequently again a segmental-arched 4-pane window. The rear gable in cross bond (17 x 7.5/8.0 x 4.5/5 cm) with wattle-work and rod anchors was renewed in the second half of the 19th century and has asymmetrically placed door and window openings. On the ground floor there is a segmental-arched, originally solid stable door, now renewed with panes of glass, to the right of it a segmental-arched 4-pane window. On the storey under the half-hipped roof originally a hay door, now renewed with nine panes, on either side a small semi-circular, three-part small window. All frames and doors converted into windows are painted white, the shutters and doors stand-green. Around the residential section runs a strip of field stones, the gable with the front door has a narrow pavement of brick. The current plot includes part of the old through road from Oosterhout to Dongen - the former Hoogstraat -, which lost its old function through the construction of the A27. This part still possesses the old granite stone paving which also enjoys national monument protection. The boundary between the original plot and the road is formed by a beech hedge.
The building is three-aisled and consists of five regularly placed oak frames with an anchor-beam construction, some of which are incorporated in the partition walls, around which brick walls are built. Through the door and a small corridor one enters the living kitchen, on the right a large fireplace with substantial profiled, painted oak mantelbeam. Against the rear wall Delftware tiles and whites in a checkerboard pattern, at the level of the firebox a vertical strip with exclusively Delftware tiles. The manganese-coloured figurative tiles (second half of the 18th century) were applied during restoration and come from Edam. To the left beside the entrance door to the living kitchen some steps lead down to the small, half-sunken basement with barrel vault. Above it lies the chamber room, with original ceramic floor tiles. The Blue Room, the finest in the house, is located further to the left, against the gable with the large window. The frame standing in this room has rudimentary keystones between the anchor beam (with which they form a whole) and the corbels. Cabinet wall with bed alcove. Ceiling with brace and inlaid children's beams. All the woodwork is painted in light and greyish blue, according to the original colours still present on the inside of the bed alcove doors. Against the outer wall a wooden, grey-marbled fireplace mantel with carved consoles. Within it Delftware medallion tiles (fishermen, walkers, townscapes, mills; eighteenth century). Wainscoting all around with Delftware tiles (sea monsters, mills, ships; 17th-18th centuries). On the floor original orange-red ceramic floor tiles (21 x 21 cm). The hanging and closing hardware and the interior doors are virtually everywhere still authentic. The former stable with transverse section, accessible via a door to the right behind the front door, beside the fireplace, is now converted into living space, but still entirely present as a shell. The interior walls have been completely renewed and cement wool boards have been applied against the hay loft and the sloping roof surfaces. In this space stand two frames of the anchor-beam type. Hay loft on sleepers. Against the rear side of the fireplace of the living kitchen a new chimney has been built, beside it an authentic built-in round firebox for a boiler, intended for the preparation of animal feed.
Valuation
The long-gable farmhouse is of general importance. The property has cultural-historical value as an example of a farmhouse whose habitation history is well documented through the rich coin hoard. The object is of architectural-historical value because of the great coherence between interior and exterior, which through their preservation display a high degree of integrity. The interior is moreover of particular value because of numerous authentic ornamental details. Through the location of the farmhouse with barns on an old traffic axis, it has clear ensemble value and marks the old settlement nucleus of Oosteind.
Nearby in the register
- Schuur(M), Heikant bij 86Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Heikant bij 86Boerderijunder 1 mi
- Klooster, Hoogstraat 80Klooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Abdij Sint PaulusIndustrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.