Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Koepel gevangenis
Breda, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gerechtsgebouw
- Function
- Gerechtsgebouw(EX3)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1890
- Address
- Nassausingel 26, 4811 DG Breda
- Place
- Breda
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.59018, 4.78785
- Part of complex
- 519108
- Monument number
- 526095
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
DIENSTGEBOUW, ontwerp uit 1883 van J.F. Metzelaar. Het gebouw ligt aan de westkant van de koepel en is door een tweelaagse verbindingsgang ermee verbonden. De andere drie kanten liggen gedeeltelijk ingesloten door een U-vormige eenlaagse aanbouw onder lessenaarskap uit ca. 1985.
Omschrijving
Het tweelaagse rechthoekige gebouw met zolder en souterrain is acht traveeën lang en zes breed. Het heeft een zadeldak gedekt met grijze opnieuw verbeterde Hollandse pannen, tussen tuitgevels met de lengte-as oost-west gericht. Het opgaande werk bestaat uit handgevormde baksteen in hardgrauw gemetseld kruisverband. Het geheel staat op een plint van klinkers. Hierover ligt, uitkragend op hardstenen consoles, een hardstenen goot. Aan de bovenkant hebben de tuitgevels eveneens een hardstenen afdekking. Elk van de traveeën bezit vlak onder de hardstenen goot twee luchtopeningen. Boven de muuropeningen een segmentboog in gele IJsselsteen. In de noordgevel heeft de eerste tot en met het vijfde travee op elk van de vier niveaus, een vensteropening. De zesde travee heeft op de verdiepingen en het souterrain een vensteropening en op de begane grond een deuropening. De zevende en achtste travee kennen slechts op de tweede verdieping een vensteropening. Tegen de begane grond en de eerste verdieping ligt een gedeelte van de U-vormige aanbouw. In totaal kent deze gevel dus vijfentwintig muuropeningen waarin gietijzeren vensters met lekdorpel en tienruits roedenverdeling. In het dakvlak zijn drie vlakke dakvensters opgenomen.
In de zuidgevel hebben slechts de eerste en tweede travee op de tweede verdieping een vensteropening. Tegen de begane grond en de eerste verdieping ligt een gedeelte van de U-vormige aanbouw. De derde tot en met de achtste travee hebben op elk niveau een vensteropening. In totaal bezit deze gevel zesentwintig vensteropeningen waarin gietijzeren vensters met lekdorpel en tienruits roedenverdeling. De west- en oostgevel hebben de vorm van een topgevel. Op zolderniveau hebben beide gevels vier hoge en daarboven drie kleine vensteropeningen uitgespaard. Bovendien heeft de westgevel op het niveau van de tweede verdieping nog zes hoge vensteropeningen. Hierin bevinden zich houten kozijnen en ramen. In het dakvlak zijn vier vlakke dakvensters opgenomen. Alle vensteropeningen in het gebouw zijn voorzien van ijzeren spijlenroosters. De dakconstructie bevat ondermeer zeven ijzeren boogspanten opgebouwd uit I-profiel.
Waardering
Het dienstgebouw is van algemeen belang. Het maakt deel uit van een complex met cultuurhistorische waarden: het is van belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van de rechtspraak en de visie van de overheid op de omgang met gedetineerden in de late negentiende eeuw; het is van belang als bijzondere uitdrukking van de typologische ontwikkeling van de gevangenis met nevengebouwen, in het bijzonder de uitwerking van het panopticale type; het is van belang als bijzondere uitdrukking van de technische ontwikkeling van de constructies in ijzer en hout; het is van belang wegens de innovatieve waarde.
Het heeft architectuurhistorische waaren: het is van belang voor de geschiedenis van de architectuur en bouwtechniek vanwege de toepassing van voor de tijd geavanceerde technische mogelijkheden; het is van belang als voorbeeld van de toepassing van stijlelementen uit het verleden voor het representeren van de waardigheid van de rechtspraak en de gestrengheid in de bestraffing van gedetineerden; het is van bijzonder belang in het oeuvre van de architecten J.F. en W.C. Metzelaar; het is van belang wegens de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp; het is van belang wegens de bijzondere samenhang tussen exterieur- en interieuronderdelen.
Het heeft ensemblewaarden: het is van belang als essentieel onderdeel van een groter geheel, de singelbebouwing en de stadsuitleg van Breda, die cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van nationaal belang is; het heeft bijzondere betekenis, verbonden met de ontwikkeling van de stad en heeft tevens betekenis voor het aanzien van de stad.
Gaafheid/herkenbaarheid: het is van belang wegens de architectonische gaafheid van ex- en interieur; het is van belang wegens de architectonische kwaliteit en de samenhang van de samenstellende onderdelen (hoofd- en bijgebouwen, hekwerken, e.d.).
Zeldzaamheid: het is van belang als onderdeel van een belangwekkende en samenhangende typologische reeks van gebouwen die hiërarchisch gezien uiteenlopen van gevangenis en gerechtsgebouw tot dienstwoningen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SERVICE BUILDING, design from 1883 by J.F. Metzelaar. The building is situated on the west side of the dome and is connected to it by a two-storey connecting corridor. The other three sides are partially enclosed by a U-shaped single-storey extension with a lean-to roof from circa 1985.
Description
The two-storey rectangular building with attic and basement is eight bays long and six wide. It has a gabled roof covered with grey newly improved Dutch tiles, between spout gables with the length axis oriented east-west. The masonry consists of hand-formed brickwork in dark-grey laid in Flemish bond. The whole stands on a plinth of clinker bricks. Above this lies, projecting on stone consoles, a stone gutter. At the top the spout gables likewise have a stone coping. Each of the bays has two air vents just below the stone gutter. Above the wall openings a segmental arch in yellow IJssel stone. In the north gable, the first through the fifth bay have, on each of the four levels, a window opening. The sixth bay has a window opening on the storeys and the basement and on the ground floor a door opening. The seventh and eighth bays have only on the second storey a window opening. Against the ground floor and the first storey lies part of the U-shaped extension. In total this gable thus has twenty-five wall openings containing cast-iron windows with drip moulding and ten-pane glazing bars. In the roof plane three flat roof windows are incorporated.
In the south gable only the first and second bay on the second storey have a window opening. Against the ground floor and the first storey lies part of the U-shaped extension. The third through the eighth bay have on each level a window opening. In total this gable has twenty-six window openings containing cast-iron windows with drip moulding and ten-pane glazing bars. The west and east gables are in the form of a top gable. At attic level both gables have four tall windows and above these three small window openings. Moreover the west gable has at the level of the second storey six further tall window openings. These contain wooden frames and windows. In the roof plane four flat roof windows are incorporated. All window openings in the building are provided with iron bar grilles. The roof truss structure contains among other things seven iron arch trusses constructed from I-section.
Valuation
The service building is of general importance. It forms part of a complex with cultural-historical values: it is important as a special expression of the development of the administration of justice and the government's vision on the treatment of detainees in the late nineteenth century; it is important as a special expression of the typological development of the prison with ancillary buildings, in particular the execution of the panoptical type; it is important as a special expression of the technical development of iron and timber constructions; it is important because of its innovative value.
It has architectural-historical value: it is important for the history of architecture and building technology because of the application of technically advanced possibilities for the time; it is important as an example of the application of stylistic elements from the past for representing the dignity of the administration of justice and the strictness in the punishment of detainees; it is of particular importance in the oeuvre of the architects J.F. and W.C. Metzelaar; it is important because of the high aesthetic qualities of the design; it is important because of the special coherence between exterior and interior components.
It has ensemble values: it is important as an essential part of a larger whole, the ring embankment development and the urban expansion of Breda, which is of national importance from a cultural-historical, architectural-historical and urban-planning perspective; it has special significance, linked to the development of the city and also has significance for the appearance of the city.
Integrity/recognisability: it is important because of the architectural integrity of exterior and interior; it is important because of the architectural quality and the coherence of the constituent parts (main and ancillary buildings, fencing, etc.).
Rarity: it is important as part of an interesting and coherent typological series of buildings which, from a hierarchical perspective, range from prison and courthouse to service dwellings.
Nearby in the register
- De Koepel gevangenisGerechtsgebouwunder 1 mi
- De Koepel gevangenisHandel en kantoorunder 1 mi
- De Koepel gevangenisGerechtsgebouwunder 1 mi
- De Koepel gevangenisKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.