TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Historische aanleg, Raaphorst bij 2

Wassenaar,Wassenaar, Zuid-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Tuin, park en plantsoen
Function
Historische aanleg
Category
onroerend gebouwd
Address
Raaphorst bij 2, 2245 BA Wassenaar
Place
Wassenaar,Wassenaar
Municipality
Wassenaar
Province
Zuid-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.12878, 4.40840
Part of complex
525195
Monument number
525198

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

HISTORISCHE PARKAANLEG in Landschappelijke stijl, behorend bij de buitenplaats Raaphorst, maakt tezamen met Ter Horst en Eikenhorst deel uit van de Horsten, een omvangrijk landgoed, dat rond het midden van de 19de eeuw zijn huidige omvang heeft gekregen. Nadat mr. A.P. Twent in 1770 de Paauw heeft gekocht, verwierf hij in 1783 de aan de overzijde van de Rijksstraatweg gelegen buitenplaats Raaphorst als overplaats. Hij was verantwoordelijk voor de grondverbeteringen en bebossing van de brede zanderijstrook langs de Rijksstraatweg met beuken, eiken, esdoorns, Italiaanse populieren, wilgen, iepen, dennen en abelen. Daarnaast hield hij zich bezig met het fokken van schapen en bouwde ondermeer een boerderij. Omstreeks 1800 liet Twent het huis De Paauw vergroten. Uit deze periode dateert ook de eerste Vroeg Landschappelijke aanleg op De Paauw en de als overtuin fungerende Raaphorst die wordt toegeschreven aan J.D. Zocher sr. Met gebruik van de bestaande zanderijvaarten ontstonden enkele kleine lobvormige waterpartijen. De open weide rondom de dienstwoning zorgde voor een visuele verbinding met de Paauw. Ook de kunstmatig opgeworpen bergen, nl. de Seringenberg (1792) en een (inmiddels verdwenen) tweede theekoepel in de zichtas van het huis, stammen uit deze tijd.

Nadat Z.K.H. Prins Frederik der Nederlanden in 1838 Ter Horst en De Paauw had verworven, volgden de buitenplaatsen Eikenhorst (1845), Backershagen (1846) en tenslotte Groot Haesebroek (1854). In 1852 nam prins Frederik de Duitse tuinarchitect C.E.A. Petzold (1815-1891) in dienst die tussen 1854 en 1858 aan de eenwording van de verschillende landgoederen werkte. Kenmerkend daarbij is de grootschalige aanleg in Landschapsstijl en de aanleg van de Umfahrungsweg langs de verschillende bezienswaardigheden en huizen in de verschillende parken. Hiertoe maakte hij gebruik van de bestaande historische structuren uit vroeger eeuwen en transformeerde hij de vroeg landschappelijke stijl van Zocher in een meer rijpe stijl. Zo vergrootte hij onder andere de reeds bestaande waterpartij in de noordhoek en verplaatste er enkele eilandjes. Zijn voorkeur voor bloeiende heesters blijkt onder meer uit de toepassing van rododendrons en het beplanten met seringen van een reeds bestaande heuvel.

Omschrijving

Landschapspark, oorspronkelijk fungerend als overtuin van De Paauw, waarbij de doorkijk ten westen van de dienstwoning, Rijksstraatweg 519, naar De Paauw een belangrijke rol speelt. Het vooral aan de zuidwestzijde geaccidenteerde terrein bestaat onder meer uit diverse boomgroepen en bossen met lobvormige randen, een grote waterpartij, diverse weiden, sloten en slingerende wandelpaden die zich langs de hele buitenplaats uitstrekken, afgewisseld door weilanden van de Raaphorstpolder. Door de bijzondere compositie van de onderdelen en de gevarieerde samenstelling van kleuren in de beplanting zijn in het park zichtassen met sterke perspectiefwerking gecreëerd. In het oostelijk deel is bij de weilanden en bossages de historische verkavelingsstructuur vrijwel geheel gehandhaafd. De Umfahrungsweg, die loopt via de bossages staat in verbinding met Ter Horst. Centraal element in de compositie van het park is de grote waterpartij en de ruime doorkijk richting het zuiden, die het karakter van een beekdal heeft, door het tot beek vergraven van een zanderijvaart. Het aan de zuidoever gelegen botenhuis biedt een panoramisch uitzicht op het schilderachtige silhouet, die de boompartijen rondom de met lobvormige uitstulpingen uitgevoerde waterpartij biedt. In de waterpartij liggen twee met bomen beplante eilandjes. De weide aan de oostoever biedt eveneens een wijds uitzicht over het water, en oorspronkelijk ook op de dienstwoning Rijksstraatweg 519. De open weide aan de westzijde vormt een verbinding met de doorkijk naar De Paauw en het beekdal, dat tevens een aftakking in zuidelijke richting heeft. Na een versmalling eindigt het beekdal in een tweede open gebied met aan de westrand een kunstmatig opgeworpen heuvel, de Seringenberg. Een door monumentale beuken geflankeerd pad leidt naar een koepel op de top van de met seringen beplante berg, die eveneens een panoramisch uitzicht biedt. Een brug aan de zuidrand over het beekje biedt een indrukwekkend vergezicht op het beekdal. Vanaf de Seringenberg loopt via een doorkijk in het bos een belangrijke zichtas richting Ter Horst. De huidige entree aan de Papeweg bevindt zich ten oosten van de oorspronkelijke en wordt gemarkeerd door een toegangshek. Waar daar dit nieuwe pad uitkomt op de verharde, oorspronkelijke entreeweg, bevindt zich een splitsing van wegen. Van hieruit is de oorspronkelijke entree herkenbaar als taxuslaan, die in zuidwestelijke richting geflankeerd wordt door diverse monumentale eikenbomen. De weg in westelijke richting, deels met klinkers en ijsselstenen verhard, is als slingerpad rondom de waterpartij onderdeel van de Umfahrungsweg en komt uit bij een punt, waar oorspronkelijk een oversteek was naar De Paauw. De route vanaf het kruispunt in oostelijke richting leidt via een recht pad langs de kasteelomgrachting, via een dienstwoning (Raephorst 1) naar een, eveneens verhard slingerend, wandelpad in zuidoostelijke richting door de bossen naar Ter Horst. Verder loopt een slingerpad langs de zuidoostrand van de waterpartij rondom het beekdal, via de Seringenberg. In het westelijk bosdeel lopen diverse onverharde paden, waarvan er één leidt naar een oversteek naar Backershagen. Het pad komt uit bij de Horstlaan, richting de aangrenzende buitenplaats Eikenhorst.

De beplanting stamt voor een groot deel nog uit de tijd van de aanleg, waarbij overwegend gebruik is gemaakt van loofbomen als diverse soorten eiken, beuken, afgewisseld met taxus, hulst en rododendron. Kenmerkend is de aanwezigheid van groepen naaldbomen, waarvan bekend is dat P.A. Twent actief is geweest met de aanplant daarvan. Op strategische punten staan verspreid kleine boomgroepen en solitairen (eik, beuk, linde en kastanje), waaronder enkele zeer oude bomen, zoals op de splitsing van wegen nabij de twee schuren.

Waardering

De historische parkaanleg van Raaphorst is van algemeen belang vanwege de cultuur- en tuinhistorische waarde als belangrijk voorbeeld van een in oorsprong oudere park- en tuinaanleg, welke in de negentiende eeuw is geïntegreerd in het omvangrijke landgoed van Z.K.H. prins Frederik der Nederlanden.

De historische park- en tuinaanleg van Raaphorst is van algemeen belang wegens de tuinhistorische waarde als zeer belangrijk onderdeel van een omvangrijk park in Landschapsstijl naar ontwerp van C.E.A. Petzold en maakt deel uit van de buitenplaats De Horsten. Hiervan is de parkaanleg in Landschapsstijl in hoofdlijnen goed bewaard gebleven met de voor het oeuvre van de tuinarchitect C.E.A. Petzold, karakteristieke elementen. Kenmerkend daarbij is de ruimtelijke opbouw met sterke perspectiefwerking in de compositie van de onderdelen, het bijzondere kleurgebruik van de lobvormige aangelegd beplanting, de rondwandelingen, waterpartijen en de sterke visuele relatie tussen de parkaanleg en het hoofdhuis. Doordat Petzold de oudere structuur heeft geïntegreerd in zijn parkaanleg is tevens de (17de en 18de -eeuwse) Formele en de (Laat-18de, Vroeg-19de-eeuwse) Vroeg Landschappelijke aanleg van J.D. Zocher sr en jr., in hoofdlijnen nog herkenbaar.

Het historische park Raaphorst neemt als onderdeel van de omvangrijke buitenplaats de Horsten, dat op zijn beurt één geheel vormt met onder meer De Paauw, Backershagen en Groot Haesebroek, een belangrijke plaats in binnen het oeuvre van C.E.A. Petzold die hier één totaalconcept in Landschapsstijl heeft weten te creëren met onder meer een Umfahrungsweg. In dit opzicht is tevens sprake van zeldzaamheidswaarde.

De landschappelijke hoofdstructuur is vrij gaaf en herkenbaar in hoofdvorm voor wat betreft de waterpartijen, open ruimten en beplanting.

Het park is van stedenbouwkundig en landschappelijk belang als onderdeel van De Horsten, die op hun beurt weer deel uitmaken van de landgoederenzone aan weerszijden van de Rijksstraatweg en die doorloopt tot aan de Veurseweg.

Het park heeft ensemblewaarde vanwege de ruimtelijke en functionele relatie met complexonderdelen op de Horsten.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

HISTORIC PARK LAYOUT in Landscape style, belonging to the country estate Raaphorst, together with Ter Horst and Eikenhorst forms part of the Horsten, an extensive landed property that acquired its present size around the middle of the 19th century. After mr. A.P. Twent purchased the Paauw in 1770, he acquired the country estate Raaphorst, located on the other side of the Rijksstraatweg, as an adjacent property in 1783. He was responsible for the ground improvements and afforestation of the broad sandy strip along the Rijksstraatweg with beeches, oaks, maples, Italian poplars, willows, elms, pines and rowans. Additionally, he engaged in sheep breeding and built, among other things, a farm. Around 1800 Twent had the house De Paauw enlarged. The first Early Landscape layout at De Paauw and the Raaphorst, which functioned as an adjacent garden, dates from this period and is attributed to J.D. Zocher sr. Using the existing sandy strip watercourses, several small lobular water features were created. The open meadow surrounding the service dwelling provided a visual connection with the Paauw. The artificially raised hills, namely the Seringenberg (1792) and a (now vanished) second tea pavilion in the sight line from the house, also date from this period.

After H.R.H. Prince Frederik of the Netherlands acquired Ter Horst and De Paauw in 1838, the country estates Eikenhorst (1845), Backershagen (1846) and finally Groot Haesebroek (1854) were added. In 1852 Prince Frederik employed the German garden architect C.E.A. Petzold (1815-1891), who worked between 1854 and 1858 on the unification of the various landed properties. Characteristic of this is the large-scale layout in Landscape style and the creation of the Umfahrungsweg (circulation route) along the various attractions and houses in the different parks. To this end, he made use of existing historical structures from earlier centuries and transformed the early landscape style of Zocher into a more mature style. Thus he enlarged, among other things, the already existing water feature in the north corner and relocated some small islands. His preference for flowering shrubs is evident in the use of rhododendrons and the planting of lilacs on an already existing hill.

Description

Landscape park, originally functioning as an adjacent garden to De Paauw, where the vista to the west of the service dwelling, Rijksstraatweg 519, towards De Paauw plays an important role. The terrain, particularly accidented on the southwest side, consists among other things of various tree groups and woodlands with lobular edges, a large water feature, various meadows, ditches and winding walking paths that extend along the entire country estate, interspersed with meadows of the Raaphorst polder. Through the special composition of the components and the varied arrangement of colours in the planting, sight lines with strong perspectival effect have been created in the park. In the eastern section, the historical plot division structure is virtually entirely preserved near the meadows and copses. The Umfahrungsweg, which runs via the copses, connects with Ter Horst. The central element in the composition of the park is the large water feature and the spacious vista towards the south, which has the character of a streamlet valley, created by excavating a sandy strip watercourse into a stream. The boathouse located on the south bank offers a panoramic view of the picturesque silhouette created by the tree plantings surrounding the water feature executed with lobular projections. In the water feature lie two islands planted with trees. The meadow on the east bank likewise offers a broad view over the water, and originally also of the service dwelling Rijksstraatweg 519. The open meadow on the west side forms a connection with the vista towards De Paauw and the streamlet valley, which also has a branch extending southward. After a narrowing, the streamlet valley ends in a second open area with an artificially raised hill on the western edge, the Seringenberg. A path flanked by monumental beeches leads to a pavilion on the top of the hill planted with lilacs, which also offers a panoramic view. A bridge on the southern edge over the streamlet offers an impressive prospect of the streamlet valley. From the Seringenberg, an important sight line runs via a vista through the wood towards Ter Horst. The present entrance on the Papeweg is located to the east of the original entrance and is marked by an access gate. Where this new path meets the paved, original entrance road, there is a fork in the paths. From here the original entrance is recognizable as a yew-lined avenue, flanked in the southwest direction by various monumental oak trees. The path in the westerly direction, partly surfaced with clinkers and ijsselstenen, is a winding path around the water feature as part of the Umfahrungsweg and leads to a point where originally there was a crossing to De Paauw. The route from the intersection in the easterly direction leads via a straight path along the castle's surrounding ditch, via a service dwelling (Raephorst 1) to a likewise paved winding walking path in the southeast direction through the woodlands towards Ter Horst. Furthermore a winding path runs along the southeast edge of the water feature around the streamlet valley, via the Seringenberg. In the western woodland section various unsurfaced paths run, one of which leads to a crossing to Backershagen. The path emerges at the Horstlaan, towards the adjacent country estate Eikenhorst.

The planting dates for a large part from the time of the original layout, with predominantly deciduous trees used such as various types of oak, beech, interspersed with yew, holly and rhododendron. Characteristic is the presence of groups of conifers, which are known to have been actively planted by P.A. Twent. At strategic points small tree groups and solitary specimens (oak, beech, lime and chestnut) are scattered, including some very old trees, such as at the path fork near the two barns.

Valuation

The historic park layout of Raaphorst is of general importance because of its cultural and garden-historical value as an important example of an originally older park and garden layout which was integrated in the nineteenth century into the extensive landed property of H.R.H. Prince Frederik of the Netherlands.

The historic park and garden layout of Raaphorst is of general importance because of its garden-historical value as a very important component of an extensive park in Landscape style designed by C.E.A. Petzold and forms part of the country estate De Horsten. The park layout in Landscape style of this has been well preserved in its essentials with the characteristic elements for the oeuvre of the garden architect C.E.A. Petzold. Characteristic of this is the spatial structure with strong perspectival effect in the composition of the components, the special colour use of the lobular-laid planting, the circular walks, water features and the strong visual relationship between the park layout and the main house. Because Petzold integrated the older structure into his park layout, the (17th and 18th-century) Formal and the (Late-18th, Early-19th-century) Early Landscape layout by J.D. Zocher sr and jr., are still recognizable in their essentials.

The historic park Raaphorst, as part of the extensive country estate the Horsten, which in turn forms a single whole with, among others, De Paauw, Backershagen and Groot Haesebroek, occupies an important place within the oeuvre of C.E.A. Petzold, who created here a complete Landscape style concept with among other things an Umfahrungsweg. In this regard, there is also a matter of rarity value.

The landscape main structure is fairly intact and recognizable in its essential form with regard to water features, open spaces and planting.

The park is of urban planning and landscape importance as part of De Horsten, which in turn forms part of the landed estate zone on either side of the Rijksstraatweg and which continues to the Veurseweg.

The park has ensemble value because of the spatial and functional relationship with component parts on the Horsten.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map