Rijksmonumentenregister · Netherlands
Rentmeesterswoning, Raaphorst 2
Wassenaar, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Rentmeesterswoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1670 - 1680
- Address
- Raaphorst 2, 2245 BA Wassenaar (and others)
- Place
- Wassenaar
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12920, 4.40773
- Part of complex
- 525195
- Monument number
- 525196
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
OMSCHRIJVING ONDERDEEL 4: RENTMEESTERSWONING.
Inleiding
De bij de buitenplaats Raaphorst behorende RENTMEESTERSWONING (R4) met 19de-eeuwse SCHUUR is in meerdere bouwperioden tot stand gekomen. Op grond van de bouwtrant in de Hollands-Classistische traditie zou het oudste gedeelte te dateren zijn omstreeks 1670-1680 (periode Cornelia van der Mijle), maar zou volgens archiefbronnen pas tussen 1711-1715 zijn gerealiseerd (periode Margaretha Cecilia Munter). Het was oorspronkelijk gebouwd in het verlengde van de oprijlaan naar de Rijksstraatweg en bestond uit een stallencomplex met zijpaviljoens en een verhoogd middenpaviljoen, waarvan thans het linker deel nog aanwezig is (totale lengte ca. 67 m). Diverse bouwsporen wijzen op latere veranderingen. Na sloop van het kasteel tussen 1770 en 1840 werd het aangeduid als "Het huis te Raaphorst". Mogelijk vond in opdracht van mr. P.A. Twent een verbouwing plaats waarbij het noordoostelijke paviljoen begin 19de eeuw haar huidige karakter kreeg met Empireschuiframen. Tussen 1832 en 1870 kreeg de aangebouwde boerderij haar huidige aanzien. In de jaren¿30 van de 20ste eeuw hebben enkele aanpassingen plaatsgevonden, waarbij onder meer het woongedeelte aan de voorzijde van de boerderij, met herbruik van ouder materiaal, een verdieping is verhoogd. Enkele elementen van het gesloopte kasteel waaronder een gevelsteen met het jaartal 1639 en een gedenksteen in de hal, zijn herplaatst in de dienstwoning. In de tekst wordt een vergelijking getrokken tussen Raaphorst en Carthago.
De rentmeesterswoning is beeldbepalend gelegen in de as van de oorspronkelijke oprijlaan van het kasteel. In het middelpunt van deze as staat voor het pand een zeer oude plantaan, waar rondom een voorplein is ontstaan. Rondom het erf staan nog diverse andere oude loofbomen (kastanje, eik enz.)
Omschrijving
Deels onderkelderd, uit grauwe baksteen opgetrokken woonhuis bestaande uit twee bouwlagen onder een met gesmoorde Oud-Hollandse pannen gedekt, afgeplat schilddak. Aan de zuid- en oostzijde bevindt zich een schoorsteen. De drie-assige symmetrische ingedeelde lijstgevels zijn voorzien van Empireschuiframen (XIX); aan de achterzijde zijn deze deels gewijzigd. Een deel van de duimen van de luiken is nog aanwezig. Centraal in de voorgevel is een omlijste toegangsdeur met tweeruits bovenlicht. In het midden van de verdieping bevindt zich een later aangebrachte hijsbalk. De kopse gevel (oost) heeft een geleding van blinde vensters. Aan de achterzijde(zuid) bevindt zich op de begane grond in het midden een uitgebouwd tochtportaal voor de entree met aan een zijde een toilet. Deze staat in verbinding met berging op rechthoekig grondvlak onder zadeldak met gesmoorde kruispannen. De kopgevels bevatten getoogde gietijzeren kozijnen met tracering. Boven de entree, op de verdieping van het hoofdvolume, zit een blindvenster. Deze heeft de maatverhouding van de oorspronkelijke kruiskozijnen. Het langgerekte, deels onderkelderde, boerderijgedeelte bestaat ter plaatse van het woongedeelte uit één bouwlaag, die deels verhoogd gemetseld is en de gootlijst doorbreekt. Het stalgedeelte ligt in het verlengde daarvan met aan de binnenzijde getraliede stalvensters. Het geheel is gedekt door een met gesmoorde Oudhollandse pannen gedekt zadeldak met klein wolfseind; het stalgedeelte aan de achterzijde met rode Oudhollandse pannen. De gevels zijn vrij onregelmatig ingedeeld met Empirevensters in het woongedeelte en vierruits stalvensters, deels van hergebruikt materiaal. Tegen de achtergevel is een melkhuisje onder lessenaarsdak aangebouwd met gesmoorde Oudhollandse pannen met een restant van een rookkanaal. Links ervan bevindt zich een 17de/18de-eeuwse opgeklampte deur. In de voorgevel zit boven de entree een gevelsteen met het wapen van Raaphorst en het jaartal 1639 ingemetseld, vermoedelijk afkomstig van het afgebroken kasteel Raaphorst. De oorspronkelijke indeling van het zijpaviljoen is grotendeels gehandhaafd met centraal in het midden een langgerekte gang met marmeren vloer en trappenhuis. In cartouche gevatte hardstenen gedenksteen met Latijnse tekst: RAEPHORSTIIS.QVOD.AEDIBVS.SAXVM.VIDES/EST.E.RVINIS.INCLYTAE.CARTHAGINIS/QVA. STANTE.ROMAM..MAXIMVS.PRESSIT.METVS./VRBS.EST.CREMATA.PERSTITIT.GENTIS.DECVS. /ELISA.VIVET.VSQVE.VIVET.HANNIBAL. Aan weerszijden bevinden zich twee zijkamers. De rechter achterkamer is gedeelte onderkelderd. Via het bordes van de trap is een lage tussenverdieping bereikbaar boven de gang aan de achterzijde van het huis. Aanpassingen van ondergeschikt belang vonden plaats in de jaren 30 van de 20ste eeuw (o.a. en-suite-indeling). Het woongedeelte van de boerderij heeft in beide langsgevels een entree en bevat onder meer een keuken met schouw met sporen van een bakoven. De kelder is overkluisd met troggewelven. Eén van de kamers heeft een bedstede. De vloer van de werkkeuken is deels belegd met gesmoorde plavuizen. Het stalgedeelte is driebeukig.
Ten zuidwesten van het stalgedeelte staat een 19de-eeuwse, vrijwel geheel uit hout opgetrokken SCHUUR op rechthoekige grondslag onder een met rode pannen gedekt zadeldak. De schuur is gebouwd van horizontaal beschot met inrijdeuren en in de zijgevels bevinden zich drie vensters met ruitvormige roedenverdeling. Het linker deel van de schuur is bedoeld voor houtopslag en heeft een verticale open lattenstructuur. Het stalgedeelte bevat een voer- en mestgoot en in de noordwesthoek een van elders afkomstige voerbak.
Waardering
RENTMEESTERSWONING met SCHUUR, behorend bij de buitenplaats Raaphorst, is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde, door de ouderdom en als voorbeeld van een in oorsprong laat 17de/vroeg 18de-eeuws stallencomplex met koetshuis dat in de traditie van het Hollands-Classicisme opgebouwd in paviljoenvorm. Tevens is de schuur van belang vanwege de doelmatige vormgeving en als voorbeeld van een 19de-eeuwse schuur met een opslagplaats. De rentmeesterswoning en schuur hebben in relatie tot elkaar ensemblewaarde. Tevens hebben zij ensemblewaarde vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met andere complexonderdelen van de buitenplaats. De rentmeesterswoning is beeldbepalend gesitueerd in de as van de voormalige oprijlaan naar het kasteel.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
DESCRIPTION OF COMPONENT 4: STEWARD'S HOUSE.
Introduction
The STEWARD'S HOUSE (R4) belonging to the country estate Raaphorst with a 19th-century BARN came into being over several building periods. On the basis of the building tradition in the Dutch-Classical style, the oldest part would be dated around 1670-1680 (period of Cornelia van der Mijle), but according to archival sources would have been realised only between 1711-1715 (period of Margaretha Cecilia Munter). It was originally built in line with the drive leading to the Rijksstraatweg and consisted of a stable complex with side pavilions and a raised central pavilion, of which the left part is still present (total length approximately 67 m). Various building traces point to later alterations. After the demolition of the castle between 1770 and 1840 it was referred to as "The house at Raaphorst". It is possible that on the instructions of mr. P.A. Twent a conversion took place whereby the north-eastern pavilion in the early 19th century acquired its present character with Empire sash windows. Between 1832 and 1870 the attached farmhouse acquired its present appearance. In the 1930s several adjustments took place, including raising by one storey the residential section on the front of the farmhouse, with reuse of older material. Some elements of the demolished castle, including a facade stone bearing the date 1639 and a memorial stone in the hall, were relocated to the service building. The text draws a comparison between Raaphorst and Carthage.
The steward's house is visually defining in the axis of the original drive to the castle. At the midpoint of this axis stands before the building a very old plane tree, around which a forecourt has developed. Around the courtyard stand various other old deciduous trees (chestnut, oak, etc.)
Description
Partially cellaraged, house of grey brick construction consisting of two storeys under a hipped roof covered with muted Old Dutch tiles. On the south and east sides there is a chimney. The three-bay symmetrical cornice-topped facades are furnished with Empire sash windows (XIX); on the rear side these are partly altered. Part of the thumbs of the shutters remains. Centrally on the front facade is a framed entrance door with two-pane fanlight. In the middle of the storey is a later installed hoist beam. The gable end (east) has a division of blind windows. On the rear side (south) on the ground floor in the middle is a projecting draught porch for the entrance with a toilet on one side. This is connected to a store on rectangular floor plan under a gabled roof with muted cross tiles. The gable ends contain arched cast-iron frames with tracery. Above the entrance, on the storey of the main volume, is a blind window. This has the proportions of the original cross windows. The long building, partially cellaraged, farm section consists at the location of the residential section of one storey, which is partly laid up heightened and breaks through the gutter line. The stable section is in line with it with barred stable windows on the inside. The whole is covered by a gabled roof covered with muted Old Dutch tiles with small half-hipped roof; the stable section on the rear with red Old Dutch tiles. The facades are arranged fairly irregularly with Empire windows in the residential section and four-pane stable windows, partly of reused material. Against the rear facade a little milk-house is built on under a lean-to roof with muted Old Dutch tiles with a remnant of a flue channel. To the left of it is a 17th/18th-century cramped door. In the front facade above the entrance is set in a facade stone with the arms of Raaphorst and the date 1639, presumably coming from the demolished castle Raaphorst. The original division of the side pavilion is largely retained with centrally in the middle a long corridor with marble floor and stairwell. A hardstone memorial stone set in cartouche with Latin text: RAEPHORSTIIS.QVOD.AEDIBVS.SAXVM.VIDES/EST.E.RVINIS.INCLYTAE.CARTHAGINIS/QVA.STANTE.ROMAM..MAXIMVS.PRESSIT.METVS./VRBS.EST.CREMATA.PERSTITIT.GENTIS.DECVS./ELISA.VIVET.VSQVE.VIVET.HANNIBAL. On either side are two side rooms. The right rear room is partly cellaraged. Via the landing of the stairs a low intermediate storey is accessible above the corridor on the rear side of the house. Alterations of minor importance took place in the 1930s (including en-suite layout). The residential section of the farmhouse has an entrance on both long sides and contains among other things a kitchen with fireplace with traces of a bake oven. The cellar is barrel-vaulted. One of the rooms has a bed alcove. The floor of the work kitchen is partly laid with muted floor tiles. The stable section is three-aisled.
South-west of the stable section stands a 19th-century BARN, constructed almost entirely of wood on rectangular ground plan under a gabled roof covered with red tiles. The barn is built of horizontal boarding with sliding doors and in the side facades are three windows with diamond-shaped glazing bar division. The left part of the barn is intended for timber storage and has a vertical open lath structure. The stable section contains a feed and dung channel and in the north-west corner a fodder trough from elsewhere.
Valuation
STEWARD'S HOUSE with BARN, belonging to the country estate Raaphorst, is of general importance because of its cultural and architectural-historical value, due to its age and as an example of an in origin late 17th/early 18th-century stable complex with carriage house built in the tradition of Dutch Classicism in pavilion form. The barn is also of importance because of its purposeful design and as an example of a 19th-century barn with a storage place. The steward's house and barn have ensemble value in relation to each other. They also have ensemble value because of the functional-spatial relationship with other complex components of the country estate. The steward's house is visually defining situated in the axis of the former drive to the castle.
Nearby in the register
- Historische aanleg, Raaphorst bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Raaphorst 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Brug(L), BY Raaphorst 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Raaphorst bij 6Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.