Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oranjesingel 68
Nijmegen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1903
- Address
- Oranjesingel 68, 6511 NZ Nijmegen
- Place
- Nijmegen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.84325, 5.86716
- Monument number
- 522996
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1899 map "Composite: 327. Cleve." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1903 ontwierp architect/bouwkundige W.J.H. van der Waarden voor zichzelf dit zéér rijk gedecoreerde HERENHUIS aan de noordzijde van de Oranjesingel in Art Nouveau-stijl. Het pand is gelegen in een rij herenhuizen met een voor- en achtertuin. De voortuin wordt begrensd door een oorspronkelijk smeedijzeren HEK in Art Nouveau-stijl.
Zijn voorkeur voor Art Nouveau-architectuur en Jugendstil-motieven had Van der Waarden al in 1901 laten blijken bij enkele winkelpuien in de Lange Hezelstraat te Nijmegen (nrs. 38, 97-103). Van der Waarden heeft ook een groot aandeel gehad in de ontwikkeling van de eerste stadsuitleg.
Omschrijving
Het in kruisverband gemetselde, bakstenen pand is opgetrokken op rechthoekige grondslag en telt drie bouwlagen boven een souterrain onder een overwegend plat dak. Ter plaatse van de voorgevel heeft de bovenste bouwlaag rechts een stijl schild en links een afgewolfde steekkap, beide gedekt met leien in maasdekking.
De asymmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft links een risalerend gedeelte, eindigend in een afgewolfde topgevel. De gevel is grotendeels opgetrokken in een helrode verblendsteen op een basement - ter hoogte van het souterrain - van grijze baksteen. Het basement is enigszins uitgemetseld en wordt afgesloten met een halfsteens afgeschuinde deklijst. De gevel bevat speklagen in witte verblendsteen en versieringen in zandsteen en witte verblendsteen en donkergroen geglazuurde baksteen. De vensters hebben een hardstenen lekdorpel. Het risaliet bevat ter hoogte van souterrain en bel étage een driezijdige erker met afgeschuinde zijden. Het souterrain heeft 2-ruits stolpvensters, ontlast door een halfsteens segmentboog, de bel étage enkelruits schuifvensters met 3-ruits bovenlichten, bezet met eenvoudig glas-in-lood, ontlast door een zandstenen latei met Art Nouveau-versiering. De latei is langs de zijkanten van het bovenlicht omgezet. Boven de ramen bevindt zich een verdiept veld met een siermetselwerk in visgraatmotief van witte verblendsteen en donkergroen geglazuurde baksteen. De erker wordt afgesloten met een gesneden houten lijst op consoles. De erker heeft een balkon met houten, sierlijk gesneden en vormgegeven balustrade. Het balkon is toegankelijk via een 2-ruits stolpdeur met ongelijk ingedeeld 6-ruits getoogd bovenlicht bezet met meerkleurig glas-in-lood. Links en rechts van de deur bevindt zich een smal enkelruits venster met afgeschuind bovenlicht bezet met meerkleurig glas-in-lood. Deur en vensters worden ontlast door één segmentboog met zandstenen aanzetstenen en boven de penanten tussen de vensters een blok zandsteen. De boog is bij de aanzet steens, in het midden anderhalfsteens. Midden boven de segmentboog bevindt zich een tegeltableau met bloemen, aan beide zijden geflankeerd door een rond zandstenen blok met een kruisvormige verziering. De geveltop heeft een 2-ruits stolpvenster ontlast door een zandstenen latei met Art Nouveau-versiering. De latei is langs de zijkanten van het bovenlicht omgezet. Rond het venster een halfronde boog van witte verblendsteen, die de indruk wekt van de in de Art Nouveau veel toegepast halfronde raampartij. De boog heeft een brede zandstenen sluitsteen met inscriptie `19 · a/d · 03'. Onder het venster een speklaag van witte verblendsteen, die aan de uiteinden een zandstenen hoekblok bevat met daarin een kersvormig motief. Onder de hoekblokken een tweede met daarin een halve maan. De gevel wordt afgesloten met een gesneden windveer. De nok van de steekkap heeft op het uiteinde een piron. Het rechter deel van de gevel heeft een hardstenen trap met smeedijzeren balustrade. De trap geeft toegang tot de hoofdentree met sierlijk vormgegeven paneeldeur met een viertal glaspanelen met kathedraalglas. De entree heeft een 3-ruits bovenlicht en kwartrond afgesloten zijlichten (melkmeisje) bezet met meerkleurig glas-in-lood. Boven het bovenlicht een halrond tegeltableau met bloemmotief. De entree wordt ontlast door zandstenen blokken zonder versiering. De verdieping heeft een enkelruits schuifvenster met ongelijk ingedeeld 6-ruits bovenlicht bezet met meerkleurig glas-in-lood. Het venster wordt ontlast door een zandstenen, naar het midden trapvormig hoger wordende latei met Art Nouveau-versiering. De latei is langs de zijkanten van het bovenlicht omgezet. De gevel wordt afgesloten met een geprofileerde bakgoot op consoles. De consoles rusten op licht uitgemetselde verticale banden witte verblendsteen. De vakken tussen de banden bevatten siermetselwerk. Het dakvlak heeft hier een dakkapel met gesneden wangen, 2-ruits stolpvenster en afgetopte driehoekige beëindiging.
De asymmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL is opgetrokken uit donkere baksteen met speklagen en andere versieringen van rode verblendsteen. De gevelopeningen worden ontlast door segmentbogen met aanzet- en sluitstukken van rode verblendsteen. Op de bovenste verdieping zijn dit echter strekken. OP de bel etage en de twee bouwlagen daarboven hebben de ontlastingen nog een extra band van rode verblendsteen langs de bovenzijde. De gevel heeft een gepleisterde plint. De gevel is geleed: boven het souterrain springt het rechter deel van de gevel terug, op de bovenste bouwlaag de gehele gevel. Het souterrain bevat links een klein enkelruits venster, en rechts daarvan een deur met enkelruits zijlicht. Rechts heeft de gevel twee enkelruits schuifvensters met 3-ruits bovenlicht. De bel etage heeft links een smal hoog 2-ruits venster bezet met ongekleurd kathedraalglas met rechts daarvan een tweelicht met enkelruits draairamen en 2-ruits bovenlichten. Rechts heeft de gevel een serre met enkelruits glaspanelen en bovenlichten bezet met meerkleurig glas-in-lood met florale motieven. Een stolpdeur geeft toegang tot een gewijzigd balkon. De eerste verdieping heeft links een smal hoog 2-ruits venster met rechts daarvan een tweelicht met enkelruits draairamen en 2-ruits bovenlichten. Rechts heeft de gevel een 2-ruits stolpdeur met 4-ruits bovenlicht bezet met meerkleurig glas-in-lood met florale motieven. Deze gevelopening heeft zonnerakken. De stolpdeur geeft toegang tot een balkon met eenvoudig geprofileerde houten balustrade. De bovenste verdieping heeft twee 2-ruits stolpramen met enkelruits bovenlicht. Onder de geprofileerde dakrand op klossen heeft de gevel een fries bestaande uit gepleisterde vlakken tussen rode verblendsteen. De vakken hebben elk een cirkelvormige versiering van rode verblendsteen.
Het pand heeft een zeer rijk INTERIEUR. Het souterrain bevat vloeren belegd met gefigureerde plavuizen en terrazzovloeren. Ook zijn de wanden deels bezet met tegels. De keuken met terrazzo aanrecht is grotendeels intact. De bel etage en de twee bouwlagen daarboven hebben stucplafonds die per bouwlaag in rijkheid van ornamentiek. Op de bel-etage zijn de plafonds zeer rijk gedecoreerd. Een aantal vertrekken op de bel etage en eerste verdieping hebben meerkleurige glas-in-loodramen met deels bloemmotieven in de bovenlichten en stookplaatsen met zwart marmeren mantels. De deuren op de bel etage hebben rijk gesneden kozijnen. De toiletten hebben tegels met florale motieven aan de wand, die per toilet verschillen. De hal heeft tegels op de vloer en aan de wand, een hoge wit marmeren plint en gedecoreerd stucwerk aan de wanden. De achterliggende gang heeft een marmeren vloer. De trappen hebben gesneden balusters en trappalen, die ook weer per trap verschillen.
De voortuin wordt begrensd door een smeedijzeren hekwerk in Art Nouveau stijl.
Waardering
Herenhuis met smeedijzeren hekwerk uit 1903 in Art Nouveau stijl naar ontwerp van W.J.H. van der Waarden.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en zéér gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een herenhuis met ornamentiek beïnvloed door de Art Nouveau. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de zeer rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de ornamentiek in de gevel en het rijke interieur met houtsnijwerk, stucwerk en tegels. Er is sprake van een ensemblewaarde als onderdeel van de bebouwing langs de Oranjesingel, waarbinnen het pand behoort tot de omstreeks 1900 gangbare herenhuizen, welke samen met de oudere en later typen en stijlen goed de ontwikkeling van de bouw van herenhuizen weergeven.
- Van stedebouwkundige waarde door de situering aan de Oranjesingel. De weg bezit nog een in vrij gave staat bewaard bestand aan historische huizen, die een aantrekkelijk, waardevol straatbeeld vormen.
- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting voor de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale herenhuizen langs onder meer de nieuw aangelegde singels rond het centrum van de oude stad; een stadsuitbreiding die met het verwijderen van de vestingwerken aan het eind van de 19de eeuw mogelijk was geworden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1903 architect/building engineer W.J.H. van der Waarden designed for himself this very richly decorated TOWNHOUSE on the north side of the Oranjesingel in Art Nouveau style. The property is situated in a row of townhouses with a front garden and rear garden. The front garden is bounded by an original wrought-iron FENCE in Art Nouveau style.
Van der Waarden had already demonstrated his preference for Art Nouveau architecture and Jugendstil motifs in 1901 in several shop fronts on the Lange Hezelstraat in Nijmegen (nos. 38, 97-103). Van der Waarden also played a major role in the development of the first urban expansion.
Description
The brick building, laid in cross bond, is built on a rectangular base and has three storeys above a basement under a predominantly flat roof. At the front facade, the top storey has a pitched roof on the right and an off-hipped roof on the left, both covered with slate in Dutch bond.
The asymmetrically arranged FRONT FACADE has a projecting section on the left, ending in an off-hipped gable. The facade is largely built in bright-red facing brick on a basement - at the level of the basement - of grey brick. The basement is somewhat projecting and is finished with a half-brick sloping plinth. The facade contains speckled courses in white facing brick and decorations in sandstone and white facing brick and dark-green glazed brick. The windows have a sandstone drip moulding. The risalit contains at basement and piano nobile level a three-sided bay window with sloping sides. The basement has 2-light cottage windows, relieved by a half-brick segmental arch, the piano nobile single-light sash windows with 3-light fanlights, set with simple stained glass, relieved by a sandstone lintel with Art Nouveau decoration. The lintel is turned along the sides of the fanlight. Above the windows is a recessed field with decorative brickwork in herringbone pattern of white facing brick and dark-green glazed brick. The bay window is finished with a carved wooden moulding on corbels. The bay window has a balcony with wooden, ornately carved and formed balustrade. The balcony is accessible via a 2-light cottage door with unevenly divided 6-light arched fanlight set with polychromatic stained glass. On either side of the door is a narrow single-light window with sloping fanlight set with polychromatic stained glass. Door and windows are relieved by one segmental arch with sandstone corner stones and above the pilasters between the windows a block of sandstone. The arch is one brick at the base, one-and-a-half bricks in the centre. In the middle above the segmental arch is a tilework tableau with flowers, flanked on both sides by a round sandstone block with a cross-shaped decoration. The gable top has a 2-light cottage window relieved by a sandstone lintel with Art Nouveau decoration. The lintel is turned along the sides of the fanlight. Around the window a semicircular arch of white facing brick, which gives the impression of the semicircular window grouping often applied in Art Nouveau. The arch has a broad sandstone keystone with inscription `19 · a/d · 03'. Below the window a speckled course of white facing brick, which at the ends contains a sandstone corner block with a cherry-shaped motif. Below the corner blocks a second one with a crescent moon. The facade is finished with a carved barge board. The ridge of the off-hipped roof has a finial at the end. The right part of the facade has a sandstone staircase with wrought-iron balustrade. The staircase gives access to the main entrance with ornately formed panel door with four glass panels with cathedral glass. The entrance has a 3-light fanlight and quarter-round finished side lights (milkmaid glass) set with polychromatic stained glass. Above the fanlight a semicircular tilework tableau with floral motif. The entrance is relieved by sandstone blocks without decoration. The first floor has a single-light sash window with unevenly divided 6-light fanlight set with polychromatic stained glass. The window is relieved by a sandstone lintel, becoming progressively higher toward the centre in stepped fashion, with Art Nouveau decoration. The lintel is turned along the sides of the fanlight. The facade is finished with a profiled roof gutter on corbels. The corbels rest on slightly projecting vertical bands of white facing brick. The spaces between the bands contain decorative brickwork. The roof plane here has a roof dormer with carved cheeks, 2-light cottage window and truncated triangular termination.
The asymmetrically arranged REAR FACADE is built of dark brick with speckled courses and other decorations of red facing brick. The gable openings are relieved by segmental arches with corner and keystone pieces of red facing brick. On the top storey, however, these are stretchers. On the piano nobile and the two storeys above it, the reliefs still have an additional band of red facing brick along the top. The facade has a plastered plinth. The facade is articulated: above the basement the right part of the facade recesses, on the top storey the entire facade. The basement contains on the left a small single-light window, and to the right of it a door with single-light side light. On the right the facade has two single-light sash windows with 3-light fanlights. The piano nobile has on the left a narrow tall 2-light window set with uncoloured cathedral glass with to the right a two-light with single-light casement windows and 2-light fanlights. On the right the facade has a conservatory with single-light glass panels and fanlights set with polychromatic stained glass with floral motifs. A cottage door gives access to an altered balcony. The first floor has on the left a narrow tall 2-light window with to the right a two-light with single-light casement windows and 2-light fanlights. On the right the facade has a 2-light cottage door with 4-light fanlight set with polychromatic stained glass with floral motifs. This gable opening has sun blinds. The cottage door gives access to a balcony with simply profiled wooden balustrade. The top storey has two 2-light cottage windows with single-light fanlight. Below the profiled roof edge on corbels the facade has a frieze consisting of plastered fields between red facing brick. The fields each have a circular decoration of red facing brick.
The property has a very rich INTERIOR. The basement contains floors laid with figured tiles and terrazzo floors. The walls are also partly covered with tiles. The kitchen with terrazzo worktop is largely intact. The piano nobile and the two storeys above have stucco ceilings which vary in ornamental richness from storey to storey. On the piano nobile the ceilings are very richly decorated. A number of rooms on the piano nobile and first floor have polychromatic stained-glass windows with partly floral motifs in the fanlights and fireplaces with black marble mantels. The doors on the piano nobile have richly carved frames. The toilets have tiles with floral motifs on the walls, which differ from toilet to toilet. The hall has tiles on the floor and on the wall, a high white marble plinth and decorated stucco work on the walls. The rear corridor has a marble floor. The staircases have carved balusters and newel posts, which again vary from staircase to staircase.
The front garden is bounded by a wrought-iron fence in Art Nouveau style.
Valuation
Townhouse with wrought-iron fence from 1903 in Art Nouveau style designed by W.J.H. van der Waarden.
- Of architectural-historical value as a fine and very well-preserved example of a townhouse with ornamentation influenced by Art Nouveau. The property stands out for its high-quality aesthetic qualities, such as advanced use of materials and very rich ornamentation. Characteristic features include the ornamentation in the facade and the rich interior with carved woodwork, stucco work and tiles. There is an ensemble value as part of the built fabric along the Oranjesingel, within which the property belongs to the townhouses common around 1900, which together with the older and later types and styles well represent the development of townhouse construction.
- Of urban-planning value due to its location on the Oranjesingel. The road still retains a well-preserved stock of historic houses, which form an attractive, valuable street scene.
- Of cultural-historical value as a recognizable element of a social development. The property was built as accommodation for the new and wealthy urban elite, who preferred to settle in substantial townhouses along, among others, the newly laid-out canals round the centre of the old town; an urban expansion made possible by the removal of the fortifications at the end of the 19th century.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oranjesingel 70Woonhuisunder 1 mi
- Kantoorwoning, Staringstraat 9 JWerk-woonhuisunder 1 mi
- KantongerechtGerechtsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Oranjesingel 65Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.