Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oranje Nassaulaan 23
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1904
- Address
- Oranje Nassaulaan 23, 5211 AT 's-Hertogenbosch (and others)
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68927, 5.29557
- Monument number
- 522511
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In de wijk Het Zand gelegen HERENHUIS met achtererf. Het betreft een tussenwoning, gebouwd in 1904 (naar een ontwerp uit 1903) in Art Nouveau stijl. Opdrachtgever was C. Paashuis, timmerman, metselaar en patroon van de aan de achterzijde grenzende voormalige timmerwinkel (entree gelegen aan de Mayweg). Dit pand valt buiten de bescherming. De wijk Het Zand is vanaf circa 1890 aangelegd in een gebied tussen de oude binnenstad en het spoor en ontleent zijn naam aan de noodzakelijke ophoging van het terrein dat voor militaire inundaties was afgegraven. De woningen werden gerealiseerd door particulier initiatief en voornamelijk betrokken door welgestelde Bosschenaren. Vanaf de Stationsweg, de primaire hoofdas van Het Zand, neemt de rijkdom in ornamentiek van de bebouwing in noordelijke en zuidelijke richting af, hetgeen correspondeert met de oorspronkelijke grondprijzen en de sociale status van de voormalige eigenaren en bewoners.
In 1926 heeft architect P. C. Appel bij een splitsing van het huis in een boven- en benedenwoning het ingangsportaal en achterliggende vestibule met hal enigszins gewijzigd. De originele dubbele deur is daarbij naar voren geplaatst. In later tijd is de achtergevel op onderdelen gewijzigd en versoberd. De interieurs zijn grotendeels gemoderniseerd.
Omschrijving.
Het gedeeltelijk onderkelderde bakstenen pand beslaat een nagenoeg rechthoekige plattegrond en telt aan de Oranje Nassaulaan twee bouwlagen en een kapverdieping onder een door zinkplaten gedekt afgeplat voorschild. Aan de Mayweg telt het woonhuis drie bouwlagen onder een plat dak met een aangrenzende, sterk gewijzigde L-vormige uitbouw onder plat.
Dakschild aan de Oranje Nassaulaan afgezet met noklijst en voorzien van dakkapel onder overstekend dak met zinken naaldspits. De asymmetrische voorgevel van het met knipvoegen in kruisverband gemetselde pand is twee traveeën breed. Risalerende rechtertravee bestaande uit entree op de begane grond met (herplaatste) dubbele deur waarboven balkon met smeedijzeren balustrade en hardstenen vloerplaat op de verdieping en bekroning met tuitgevel voorzien van sierlijke afdeklaag met natuurstenen ornament in de top. Linkertravee met vensters op begane grond en verdieping, bekroond met sierlijk gehouwen balustrade. Linkerbaluster vermeldt jaartal 1904. Plint onderlangs de gevel deels voorzien van mogelijk later toegevoegde, gerusticeerde bossage. Gevelopeningen onder rondboog, segmentboog en gedrukte hoefijzerachtige boog, rondom bepleisterd met tandlijsten en klimmende lijsten, voorzien van florale ornamenten. Sierlijk afgebiljoende vensterkozijnen waarin diverse (versoberde) ramen met deels originele glas-in-lood bovenlichten en in stijl gehouwen hardstenen dorpels.
Gepleisterde, versoberde achtergevel van twee traveeën breed met eenvoudige, rechtgesloten vensters. Van de gemoderniseerde interieurs zijn onder meer van belang: terrazzovloeren, bovenlichten met floraal geëtst glas en schuifdeuren met glas-in-loodvensters.
Waardering.
Het herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als voorbeeld van een fabrikantenwoning. Daarnaast omdat het object als onderdeel van de eerste stadsuitbreiding buiten de wallen een belangrijke fase vertegenwoordigt in de stedenbouwkundige ontwikkeling van Den Bosch. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege het belang van deze variant van de Art Nouveau-bouwstijl voor de architectuurgeschiedenis. Verder vanwege de verzorgde en verfijnde ornamentiek en detaillering van met name de voorgevel. Het object heeft ensemblewaarden als onderdeel van de historische blokverkaveling langs een van de hoofdwegen van de wijk Het Zand. Er bestaat een stilistische en architectonische relatie met belendende bebouwing. Het object is van belang wegens de gaafheid van de hoofdvorm en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de wijk Het Zand.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
A TOWNHOUSE with rear plot located in the neighbourhood Het Zand. It is a terraced house, built in 1904 (to a design from 1903) in Art Nouveau style. The client was C. Paashuis, carpenter, bricklayer and proprietor of the former carpentry shop bordering on the rear (entrance located on the Mayweg). This property falls outside the protection.
The neighbourhood Het Zand has been laid out from approximately 1890 in an area between the old city centre and the railway and derives its name from the necessary raising of the terrain which had been excavated for military inundations. The dwellings were realised through private initiative and were mainly occupied by wealthy inhabitants of Den Bosch. From the Stationsweg, the primary main axis of Het Zand, the wealth of ornamentation of the buildings diminishes in a northerly and southerly direction, which corresponds with the original land prices and the social status of the former owners and residents.
In 1926, architect P. C. Appel made some modifications to the entrance portico and adjoining vestibule and hall during a division of the house into an upper and lower dwelling. The original double door was moved forward in the process. At a later date the rear facade was altered and simplified in parts. The interiors have been largely modernised.
Description.
The partially basementing brick building has an approximately rectangular floor plan and comprises two storeys and an attic storey on the Oranje Nassaulaan under a flattened pitched roof covered with zinc sheets. On the Mayweg the residential house comprises three storeys under a flat roof with an adjoining, substantially altered L-shaped extension under a flat roof.
Roof pitch on the Oranje Nassaulaan edged with a ridge board and provided with a roof dormer under overhanging roof with zinc needle spire. The asymmetrical front facade of the building, laid in clinker bond with cross-jointing, is two bays wide. Projecting right bay consisting of entrance on the ground floor with (repositioned) double door above which balcony with wrought-iron balustrade and ashlar floor slab on the first floor and topped with a spout gable provided with an elegant capping with natural stone ornament at the top. Left bay with windows on the ground floor and first floor, topped with an elegantly carved balustrade. Left baluster records the date 1904. Plinth along the facade partly provided with possibly later added, rusticated bossage. Facade openings under semicircular arch, segmental arch and depressed horseshoe-shaped arch, all around plastered with dentil mouldings and climbing lines, provided with floral ornaments. Elegantly moulded window frames in which various (simplified) windows with partly original leaded glass fanlights and ash stone sills carved in the style.
Plastered, simplified rear facade two bays wide with simple, straight-headed windows. Of the modernised interiors, the following are notable: terrazzo floors, fanlights with florally etched glass and sliding doors with leaded glass windows.
Valuation.
The townhouse is of general importance. The object possesses cultural historical values as an example of a manufacturer's dwelling. Furthermore because the object as part of the first urban expansion beyond the ramparts represents an important phase in the urban development of Den Bosch. The object has architectural historical values because of the significance of this variant of the Art Nouveau building style for architectural history. Furthermore because of the careful and refined ornamentation and detailing of in particular the front facade. The object has ensemble values as part of the historical block layout along one of the main roads of the neighbourhood Het Zand. There is a stylistic and architectural relationship with adjoining buildings. The object is of importance because of the integrity of the main form and contributes to the visual and structural integrity of the neighbourhood Het Zand.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 11Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Julianaplein 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 7Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 24Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.