Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oranje Nassaulaan 24
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1902
- Address
- Oranje Nassaulaan 24, 5211 AX 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68918, 5.29612
- Monument number
- 522505
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In de wijk Het Zand gelegen voormalig HERENHUIS met achtererf. Het betreft een tussenwoning, gebouwd in 1902 in Neo-Renaissance stijl. De wijk Het Zand is vanaf circa 1890 aangelegd in een gebied tussen de oude binnenstad en het spoor en ontleent zijn naam aan de noodzakelijke ophoging van het terrein dat voor militaire inundaties was afgegraven. De woningen werden gerealiseerd door particulier initiatief en voornamelijk betrokken door welgestelde Bosschenaren. Vanaf de Stationsweg, de primaire hoofdas van Het Zand, neemt de rijkdom in ornamentiek van de bebouwing in noordelijke en zuidelijke richting af, hetgeen correspondeert met de oorspronkelijke grondprijzen en de sociale status van de voormalige eigenaren en bewoners. Het voormalige herenhuis is thans als bedrijfspand in gebruik. In het achterdakschild zijn nieuwe dakvensters geplaatst. Het interieur is licht gemoderniseerd.
Omschrijving.
Het gedeeltelijk onderkelderde bakstenen pand beslaat een rechthoekige plattegrond en telt twee bouwlagen en een kapverdieping onder een met leien in Maasdekking gedekt, afgeplat zadeldak. Aan de achterzijde een L-vormige eenlaags uitbouw. Dakvoet met overstekende goot op gebouchardeerde klosvormige consoles, noklijn eveneens afgezet met overstekende goot. Dakkapel in het voordakschild onder met zink gedekt zadeldakje met ingesnoerde spits. De asymmetrische voorgevel van het met rode verblendsteen in kruisverband gemetselde pand telt vier traveeën. De linker twee risaleren en worden bekroond met een samengestelde topgevel voorzien van top- en hoekpilasters op kraagstenen, siervazen op de schouderstukken, gevelplaquettes met 'ANNO' en '1902' en een balkon met sierlijk smeedijzeren balustrade. Dit balkon is gesitueerd bovenop een houten erker (tweede bouwlaag) met afgeronde hoeken op een drietal consoles en verder voorzien van houten panelen en afgeronde glas-in-lood vensters onder een met zink gedekt, halkoepelvormig dak gedecoreerd met geschubde motieven. Derde travee wordt geaccentueerd door decoratief gehouwen natuurstenen omlijsting. Entreeportiekje op de begane grond met bovengelegen balkon met uitbuikend smeedijzeren hekwerk. Vierde travee geheel rechts ter plaatse van de goot afgesloten met een hoektorentje op een kraagsteen en bekroond met een siervaas. Onderlangs de gevel een plint, bovenlangs de gevel -ter plaatse van de goot- een sierlijst en een fries met sierverbanden. De voorgevel wordt verder verlevendigd door het gebruik van hardsteen voor de plint, (lek-)dorpels, cordonlijst, balkon- en erkerplaten en als afdeklaag op de topgevel; een lichtere kalksteensoort voor de aanzet-, vorm- en sluitstenen, speklagen, sierlijst, consoles, kraagstenen, brievenbus en sierornamenten; en tot slot geel en zwart gekleurde baksteen voor de sierverbanden onder de goot.
Gevelopeningen onder lichte segmentbogen en rondboog (topgevel) met getoogde en rondboogvormige kozijnen voorzien van deels versoberde een- en driedelige schuifvensters, dubbele balkondeuren en een beglaasde en betraliede entreedeur met panelen. Achtergevel overeenkomstig, doch soberder gedetailleerd. L-vormige eenlaags uitbouw onder plat, bestaande uit een drie traveeën brede, gekoppelde serre- en achteruitganguitbouw waarop een breed balkonterras en een aangrenzend één travee breed volume (nu versoberd) met vide. Gevelopeningen met onder meer stolpvensters onder ijzeren lateien en rollagen. De opzet van de plattegrond is bewaard gebleven. Lange middengang leidt naar het achtererf. Ter linkerzijde kamer-en-suite met serre, ter rechterzijde een voorkamer, het trapportaal en de keuken met toilet en kelderingang. Verdiepingen met diverse afzonderlijke voormalige woon- en slaapvertrekken rondom het centrale trappenhuis.
Van het interieur zijn onder meer van belang: hal met marmeren vloerplaten en plint (in vestibule ook marmeren lambrisering), overhoekse schamppalen en voluutvormige korbelen; trapportaal met decoratief gesneden trapbalusters, gekrulde leuning en een twintigruits daklicht omlijst met panelen op de bovenste verdieping; keuken met originele vloer van gepolijste polychrome cementtegels, restanten van de schouw en spekkasten; kelder met troggewelf en zwarte plavuizen; privaat met zwart-gele vloertegels; diverse kamers en vertrekken met (schuif-)deuren met panelen, evenals de vensters deels nog voorzien van de originele krukken en handgrepen, geprofileerd lijstwerk, muurkasten en stucwerkplafonds.
Waardering.
Het voormalige herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als voorbeeld van een woning voor de meer welgestelden. De sociale status is nauw verbonden met de situering in stedenbouwkundige context. Daarnaast omdat het object als onderdeel van de eerste stadsuitbreiding buiten de wallen een belangrijke fase vertegenwoordigt in de stedenbouwkundige ontwikkeling van Den Bosch. Het object heeft architectuurhistorische waarde vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonisch ontwerp, de verzorgde ornamentiek en de verfijnde detaillering in de gevels en grote delen van het interieur. Het object heeft ensemblewaarden als onderdeel van de historische verkaveling langs een van de hoofdwegen van de wijk Het Zand. Er bestaat een stilistische en architectonische relatie met belendende bebouwing. Het object is van belang wegens de architectonische gaafheid en de vele bewaard gebleven elementen uit het interieur en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de wijk Het Zand.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Former MANSION with rear plot located in the district Het Zand. It is a terraced dwelling, built in 1902 in Neo-Renaissance style. The district Het Zand was laid out from approximately 1890 in an area between the old town centre and the railway and takes its name from the necessary raising of the terrain that had been excavated for military inundations. The dwellings were realized through private initiative and were mainly occupied by wealthy inhabitants of 's-Hertogenbosch. From the Stationsweg, the primary main axis of Het Zand, the wealth of ornamentation of the buildings decreases in a northerly and southerly direction, which corresponds to the original land prices and the social status of the former owners and residents. The former mansion is currently in use as commercial premises. New roof windows have been installed in the rear roof slope. The interior has been lightly modernized.
Description.
The partially cellared brick building occupies a rectangular floor plan and consists of two storeys and a roof storey under a Maasdeck slate-covered, hipped gabled roof with a flattened ridge. On the rear side an L-shaped single-storey extension. Roof eaves with overhanging gutter on bush-hammered claw-shaped corbels, ridge line likewise set off with overhanging gutter. Roof window in the front roof slope under a zinc-covered hipped roof with an inset spire. The asymmetrical front facade of the building, laid in red facing brick in running bond, has four bays. The left two project forward and are crowned with a composite decorative gable furnished with top and corner pilasters on corbels, ornamental vases on the shoulders, gable plaques with 'ANNO' and '1902' and a balcony with ornate wrought-iron balustrade. This balcony is situated above a wooden oriel (second storey) with rounded corners on three corbels and further furnished with wooden panels and rounded leaded glass windows under a zinc-covered, half-domed roof decorated with scaled motifs. The third bay is accentuated by decoratively carved natural stone surround. Small entrance portico on the ground floor with an overlying balcony with bulging wrought-iron railing. Fourth bay on the far right at the level of the gutter closed off with a corner turret on a corbel and crowned with an ornamental vase. Along the bottom of the facade a plinth, along the top of the facade—at the level of the gutter—an ornamental moulding and a frieze with decorative brick patterns. The front facade is further enlivened by the use of hard stone for the plinth, (water-)sills, cornice band, balcony and oriel plates and as facing on the decorative gable; a lighter limestone type for the setting, moulding and closing stones, bed joints, ornamental moulding, corbels, corbel stones, letterbox and ornamental features; and finally yellow and black coloured brick for the decorative patterns under the gutter.
Window openings under light segmental arches and round arches (decorative gable) with arched and round-arch-shaped window frames furnished with partly simplified one- and three-part sash windows, double balcony doors and a glazed and barred entrance door with panels. Rear facade corresponding, but with more restrained detailing. L-shaped single-storey extension under a flat roof, consisting of a three-bay-wide, coupled conservatory and rear entrance extension on which a broad balcony terrace and an adjacent one-bay-wide volume (now simplified) with a void. Window openings including cylindrical windows under iron lintels and roller shutter boxes. The floor plan layout has been retained. Long central corridor leads to the rear plot. On the left side a room-en-suite with conservatory, on the right side a front room, the stair landing and the kitchen with toilet and cellar access. Upper storeys with various separate former living and sleeping rooms arranged around the central stairwell.
Of the interior, the following are notably important: hall with marble floor tiles and plinth (in vestibule also marble wall panelling), diagonal skew stones and scroll-shaped corbels; stair landing with decoratively carved stair balusters, curved handrail and a twenty-light roof light framed with panels on the upper storey; kitchen with original polished polychrome cement tile flooring, remains of the fireplace and bacon storage cupboards; cellar with barrel vault and black stone flags; privy with black and yellow floor tiles; various rooms and spaces with (sliding) panelled doors, as well as windows partly still furnished with original handles and grips, profiled mouldings, wall cupboards and stucco ceilings.
Valuation.
The former mansion is of general importance. The object possesses cultural-historical values as an example of a dwelling for the more affluent. The social status is closely linked to its location in an urban planning context. Furthermore, because the object, as part of the first urban expansion beyond the walls, represents an important phase in the urban development of 's-Hertogenbosch. The object has architectural-historical value because of the aesthetic qualities of the architectural design, the carefully detailed ornamentation and the refined detailing in the facades and large parts of the interior. The object has ensemble values as part of the historical land division along one of the main roads of the district Het Zand. There exists a stylistic and architectural relationship with adjacent buildings. The object is of importance because of its architectural integrity and the many preserved elements from the interior and contributes to the visual and structural integrity of the district Het Zand.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 26Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 18Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 28 AWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 14Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.