Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oranje Nassaulaan 28 A
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1903
- Address
- Oranje Nassaulaan 28 A, 5211 AX 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68898, 5.29612
- Monument number
- 522507
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In de wijk Het Zand gelegen voormalig HERENHUIS. Het betreft een boven- en benedenwoning (resp. 28 en 28a), gebouwd in 1903 door het architectenbureau K.C. Suyling en Zonen in een stijl die invloeden vertoont van de Neo-Renaissance en Art Nouveau. Een aan de achtergevel grenzende verbindingsgang leidt naar een op het achtererf gelegen voormalig fabrieksgebouwtje. Dit ingrijpend verbouwde pand valt evenals de sterk gewijzigde verbindingsgang buiten de bescherming. De wijk Het Zand is vanaf circa 1890 aangelegd in een gebied tussen de oude binnenstad en het spoor en ontleent zijn naam aan de noodzakelijke ophoging van het terrein dat voor militaire inundaties was afgegraven. De woningen werden gerealiseerd door particulier initiatief en voornamelijk betrokken door welgestelde Bosschenaren. Vanaf de Stationsweg, de primaire hoofdas van Het Zand, neemt de rijkdom in ornamentiek van de bebouwing in noordelijke en zuidelijke richting af, hetgeen correspondeert met de oorspronkelijke grondprijzen en de sociale status van de voormalige eigenaren en bewoners.
Het benedenhuis is thans als bedrijfspand in gebruik en is, met name in het souterrain en aan de achterzijde, licht gewijzigd en gemoderniseerd. Bij het bovenhuis is de indeling van de kapverdieping licht gewijzigd.
Omschrijving.
Het bakstenen pand beslaat een rechthoekige plattegrond en telt vier bouwlagen (souterrain, bel-etage, twee verdiepingen); aan de Oranje Nassualaan onder een met muldenpannen gedekt voordakschild en aan de achtergevel onder plat. Achtergevel met aangrenzende drielaags uitbouw onder plat met opgaand muurwerk vanaf het maaiveld en plat ter hoogte van de vloer van de vierde bouwlaag uit het hoofdvolume. Dakvoet voordakschild op verschillende hoogten met overstekende geprofileerde goten op opengewerkte gesneden consoles en klossen. Dakkapel met overstek voorzien van vensters met kleine roedenverdeling.
Het linkerdeel van de asymmetrische voorgevel van het in kruisverband gemetselde pand wordt afgesloten met een dakopbouw, bekroond met een haakse klimmende trappartij. De voorgevel is drie traveeën breed. In de linkertravee een diepe entreeportiek, gedeeltelijk omlijst en bekroond met een risalerend trapgeveltje op decoratief gehouwen pilasters, verrijkt met diverse sierelementen. Onder een tussen de pilasters aangebrachte toogboog is een raam met gekleurd glas-in-lood geplaatst, gevat in een kozijn met geprofileerd houten stijl- en regelwerk. Trap met smeedijzeren leuning naar ingangen souterrain en bel-etage. Souterrain met groen-grijze wandtegels en rood-geel-zwarte vloertegels, bel-etage met twee beglaasde en met smeedwerk betraliede paneeldeuren in afgebiljoende kozijnen. De gevel wordt verder geleed en verlevendigd door het gebruik van hardsteen voor de plint, (lek-)dorpels en waterlijst; zandsteen voor de bovendorpels, (pseudo-)sluitstenen en sierende elementen boven en rondom de entreeportiek; groen geglazuurde steen voor speklagen, ontlastingsbogen, tandlijsten, siermetselwerk en het veld van de trapgevel rond de lege beeldnis; smeedijzer voor de getordeerde diefijzers van het souterrain, trapleuning portiek en traliewerk entreedeuren; verder zijn er enkele pseudo-ontlastingsbogen en een pseudo-rollaag in de wand gemetseld. Gevelopeningen onder segmentbogen en lateien met rechtgesloten, sierlijk gesneden en afgebiljoende kozijnen waarin deels versoberde schuif- en draaivensters (souterrain vernieuwd) voorzien van bovenlichten met gekleurd glas-in-lood. Achtergevel soberder gedetailleerd. Aangrenzende drielaags uitbouw onder plat, thans als balkon in gebruik. Onder meer driedelige glas-in-loodvensters en stolpvensters met kleine roedenverdeling in de onderzone van de openslaande ramen. De opzet van de plattegrond is bewaard gebleven. In de rechtertraveeën van de bel-etage (nr. 28a) een voormalige kamer-en-suite. In de linkertravee een gang naar een aan de achterzijde gesitueerde kleine bordestrap die omlaag leidt naar het souterrain en de eerste (thans versoberde) bouwlaag van de uitbouw, danwel omhoog naar de tweede bouwlaag van de uitbouw. Deze verschafte oorspronkelijk toegang tot de erachter gelegen verbindingsgang en fabriek. Indeling souterrain gewijzigd. Trap van nr. 28 leidt direct naar het bovenhuis waar rondom de overloop een slaapkamer, kamer-en-suite en keuken (in de uitbouw) zijn gesitueerd. Deels heringerichte kapverdieping. Van het interieur zijn onder meer van belang: diverse vertrekken met marmeren schouwen, muurkasten, schuifdeuren met (gekleurd) glas-in-lood, deels beglaasde paneeldeuren met geprofileerd lijstwerk, enkele plafonds met stucwerk en stuclijsten; trap met decoratief gesneden trappaal en balusters; gang met doorgang onder boog op tegenover elkaar geplaatste muurpilasters; keuken met versoberde schouw, wandtegels en schouwbalk.
Waardering.
Het voormalige herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als voorbeeld van een woning voor de meer welgestelden. De sociale status is nauw verbonden met de situering in stedenbouwkundige context. Daarnaast vormt het object als fabrikantenwoning met aangrenzend fabriekje een bijzondere uitdrukking van de economische ontwikkeling in de wijk het Zand in het begin van de twintigste eeuw. Verder omdat het object als onderdeel van de eerste stadsuitbreiding buiten de wallen een belangrijke fase vertegenwoordigt in de stedenbouwkundige ontwikkeling van Den Bosch. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonisch ontwerp, de verzorgde ornamentiek en de verfijnde detaillering in met name de entreeportiek, gevels en delen van het interieur. Het object heeft tesamen met het achtergelegen voormalige fabriekje ensemblewaarde als een vrij zeldzaam voorbeeld van een sociaal-economisch ensemble binnen de vooral op wonen gerichte wijk Het Zand. Verder heeft het object ensemblewaarde als onderdeel van de historische verkaveling langs een van de hoofdwegen van de wijk Het Zand. Het object is van belang wegens de architectonische gaafheid en de bewaard gebleven elementen uit het interieur en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de als stadsgezicht beschermde wijk Het Zand.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Former GENTLEMAN'S HOUSE located in the district of Het Zand. It consists of an upper and lower dwelling (respectively 28 and 28a), built in 1903 by the architectural firm K.C. Suyling en Zonen in a style showing influences of Neo-Renaissance and Art Nouveau. A connecting passage adjoining the rear facade leads to a former small factory building situated on the rear plot. This extensively remodelled building as well as the significantly altered connecting passage fall outside the protection. The district Het Zand has been developed from around 1890 in an area between the old town centre and the railway and takes its name from the necessary raising of the terrain which had been excavated for military inundations. The dwellings were realized through private initiative and were chiefly acquired by wealthy residents of Den Bosch. From the Stationsweg, the primary main axis of Het Zand, the richness of ornamentation of the buildings decreases in northern and southern directions, which corresponds with the original land prices and the social status of the former owners and residents.
The lower dwelling is currently in use as a business premises and has been slightly modified and modernized, particularly in the basement and at the rear. In the upper dwelling the layout of the roof storey has been slightly altered.
Description.
The brick building occupies a rectangular floor plan and has four storeys (basement, piano nobile, two upper storeys); on the Oranje Nassualaan under a hipped roof covered with half-round tiles and at the rear facade under a flat roof. Rear facade with adjacent three-storey extension under flat roof with rising brickwork from ground level and flat roof at the height of the floor of the fourth storey of the main volume. Eaves of the hipped roof at various heights with overhanging profiled gutters on openwork carved consoles and blocks. Roof dormer with overhang provided with windows with small glazing bars.
The left part of the asymmetrical front facade of the building laid in English bond is closed off with a roof structure, crowned with a right-angled climbing stepped gable. The front facade is three bays wide. In the left bay a deep entrance portico, partially framed and crowned with a projecting stepped gable on decoratively carved pilasters, enriched with various decorative elements. Under an arch placed between the pilasters a window with coloured leaded glass has been placed, set in a frame with profiled wooden mullions and transoms. Stairs with wrought-iron railing to entrances of basement and piano nobile. Basement with green-grey wall tiles and red-yellow-black floor tiles, piano nobile with two glazed panel doors with wrought-iron trellis work in rebated frames. The facade is further articulated and enlivened by the use of hard stone for the plinth, (drip) sills and drip moulding; sandstone for the upper sills, (pseudo-)keystones and decorative elements above and around the entrance portico; green glazed stone for banding courses, relieving arches, dentil courses, ornamental brickwork and the field of the stepped gable around the empty niche; wrought iron for the twisted wall-ties of the basement, stair railing of the portico and trellis work of entrance doors; furthermore there are some pseudo-relieving arches and a pseudo-relieving course in the wall laid. Window openings under segmental arches and lintels with righthand-closed, decoratively carved and rebated frames in which partly simplified sash and casement windows (basement renewed) provided with fanlights with coloured leaded glass. Rear facade detailed more soberly. Adjacent three-storey extension under flat roof, currently in use as a balcony. Including three-part leaded glass windows and dormer windows with small glazing bars in the lower zone of the French windows. The arrangement of the floor plan has been preserved. In the right bays of the piano nobile (no. 28a) a former connected room. In the left bay a passage to a small tower stair situated at the rear which leads downwards to the basement and the first (currently simplified) storey of the extension, or upwards to the second storey of the extension. This originally provided access to the connecting passage situated behind it and the factory. Layout of basement altered. Stairs of no. 28 lead directly to the upper dwelling where around the landing a bedroom, connected room and kitchen (in the extension) are situated. Partly remodelled roof storey. Of the interior are of particular importance: various rooms with marble fireplaces, built-in cupboards, sliding doors with (coloured) leaded glass, partly glazed panel doors with profiled moulding, some ceilings with plasterwork and plaster cornices; stair with decoratively carved newel and balusters; passage with opening under arch on opposite wall pilasters; kitchen with simplified fireplace, wall tiles and chimney beam.
Valuation.
The former gentleman's house is of general importance. The object possesses cultural-historical values as an example of a dwelling for the more affluent. The social status is closely linked with its location in the urban planning context. Furthermore the object as a manufacturer's house with adjacent small factory represents a special expression of economic development in the district Het Zand in the early twentieth century. Also because the object as part of the first urban expansion outside the city walls represents an important phase in the urban planning development of Den Bosch. The object has architectural-historical values due to the aesthetic qualities of the architectural design, the carefully considered ornamentation and the refined detailing in particular in the entrance portico, facades and parts of the interior. The object together with the rear former small factory has ensemble value as a fairly rare example of a socio-economic ensemble within the district Het Zand which is predominantly oriented towards residential use. Furthermore the object has ensemble value as part of the historical plot division along one of the main roads of the district Het Zand. The object is of importance due to its architectural integrity and the preserved elements from the interior and contributes to the visual and structural integrity of the district Het Zand protected as a historic townscape.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 26Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 24Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 18Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Julianaplein 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.