Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oranje Nassaulaan 26
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1903
- Address
- Oranje Nassaulaan 26, 5211 AX 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68907, 5.29609
- Monument number
- 522506
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In de wijk Het Zand gelegen voormalig HERENHUIS met achtererf. Het betreft een tussenwoning, gebouwd in 1903 door architect A. van Liempt in een stijl die elementen mengt uit het Berlagiaanse Rationalisme, de Art Nouveau en de Neo-Renaissance. De wijk Het Zand is vanaf circa 1890 aangelegd in een gebied tussen de oude binnenstad en het spoor en ontleent zijn naam aan de noodzakelijke ophoging van het terrein dat voor militaire inundaties was afgegraven. De woningen werden gerealiseerd door particulier initiatief en voornamelijk betrokken door welgestelde Bosschenaren. Vanaf de Stationsweg, de primaire hoofdas van Het Zand, neemt de rijkdom in ornamentiek van de bebouwing in noordelijke en zuidelijke richting af, hetgeen correspondeert met de oorspronkelijke grondprijzen en de sociale status van de voormalige eigenaren en bewoners. Het voormalige herenhuis is thans als bedrijfspand in gebruik. De serre-pui in de achtergevel is vervangen (nu een stalen pui met kleine roedenverdeling). Het interieur is op onderdelen gewijzigd en licht gemoderniseerd.
Omschrijving.
Het gedeeltelijk onderkelderde bakstenen pand beslaat een rechthoekige plattegrond en telt aan de Oranje Nassaulaan twee bouwlagen en een kapverdieping onder een voordakschild, gedekt met mastiektegels in Maasdekking. Aan de achterzijde drie bouwlagen onder plat met een L-vormige eenlaags uit- en aanbouw. Boogvormige dakkapel met oogvenster in het voordakschild. De asymmetrische voorgevel van het in kruisverband gemetselde pand telt drie traveeën. De linker travee wordt bekroond met een in- en uitgezwenkte topgevel. In de middelste travee bevindt zich op de verdieping een erker met afgeronde hoeken op een zware, massieve console en onder een ter plaatse doorschietend voordakschild met overstekende goot op klossen en consoles. De rechter travee, met op de begane grond een kleine entreeportiek geaccentueerd door een om de kop getrokken rondboog op blokvormige consoles, wordt bekroond met een dakopbouw onder plat. Diverse friezen in natuursteen met voorstellingen in licht haut-reliëf zorgen voor horizontale accenten: in de topgevel met Art Nouveau-ornamenten, onder de rand van de dakopbouw het woord 'SALVE' met aan weerszijden een gevleugelde engelen, op de overgang van begane grond naar eerste verdieping in de linkertravee een voorstelling met de vier jaargetijden en boven de entree een wapenschild geflankeerd door twee heraldische ridderfiguren.
De voorgevel wordt verder geleed en verlevendigd door het gebruik van graniet voor de onderlangs lopende gebosseerde plint, onder-, tussen-, en bovendorpels, speklagen, gevelornamenten, de entreetrappen met dagkanten en omlijstende boog van het portiek, de gootklossen en consoles, de brievenbus, het fries en de afdekkingslaag van de topgevel en een deel van de lateien; verder een lichte kalksteen voor de overige friezen, diverse spekblokken en vensterstijlen. Andere vensterstijlen, spekblokken, lateien en de erkerconsole zijn gecementeerd. Op de verdieping zijn twee bakstenen segmentbogen in het muurwerk opgenomen. Gevelopeningen onder latei, segmentboog (topgevel) of rondboog (entree) met rechtgesloten, getoogde en rondboogvormige kozijnen waarin enkele, twee- of drievoudig gekoppelde schuif- en draaivensters met glas-in-lood bovenlichten en een dubbele beglaasde paneeldeur met siersmeedijzeren traliewerk voor deur en bovenlicht. Achtergevel soberder gedetailleerd. Vier traveeën breed, verticaal geleed door toppilasters op kraagstenen. L-vormige eenlaags aan- en uitbouw onder plat, bestaande uit een drie traveeën brede, gekoppelde serre en achteruitganguitbouw waarop een breed balkonterras en een aangrenzende, één travee brede aanbouw met vide. Speklagen en vensters met sluitstenen, onder meer naar binnen draaiende stolpvensters.
De opzet van de plattegrond is bewaard gebleven. S-vormige gang leidt naar het achtererf, voormalige woonvertrekken gegroepeerd rondom het centraal gelegen trappenhuis. Van het interieur zijn onder meer vermeldenswaard: vestibule, hal en gang met zwartgevlekte witmarmeren vloerplaten, plinten en lambrisering (deels versoberd); trappenhuis met rondom een groot atrium gesitueerde bordestrap, aan de zijkant afgezet met panelen en voorzien van sierlijk gesneden balusters en gekrulde leuning; op de overloop van de derde bouwlaag een groot tweedelig daklicht met kleine roeden waarin figurale, deels gekleurde glasplaten en omlijst met panelen; kelder met troggewelf en gele plavuizen; diverse kamers en vertrekken met paneeldeuren en geprofileerd lijstwerk en stucwerkplafonds.
Waardering.
Het voormalige herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als voorbeeld van een woning voor de meer welgestelden. De sociale status is nauw verbonden met de situering in stedenbouwkundige context. Daarnaast omdat het object als onderdeel van de eerste stadsuitbreiding buiten de wallen een belangrijke fase vertegenwoordigt in de stedenbouwkundige ontwikkeling van Den Bosch. Het object heeft architectuur- en kunsthistorische waarde vanwege het belang van het beeldhouwwerk en de bouwstijl voor de geschiedenis van de kunst en architectuur; verder vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonisch ontwerp, de zeer verzorgde ornamentiek en de verfijnde detaillering van met name de gevels met reliëfs en delen van het interieur. Het object heeft ensemblewaarden als onderdeel van de historische verkaveling langs een van de hoofdwegen van de wijk Het Zand. Het object is van belang wegens de architectonische gaafheid en de bewaard gebleven elementen uit het interieur en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de wijk Het Zand.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Former TOWNHOUSE with rear plot situated in the district Het Zand. It is a terraced house, built in 1903 by architect A. van Liempt in a style that blends elements from Berlagian Rationalism, Art Nouveau and Neo-Renaissance. The district Het Zand has been developed since circa 1890 in an area between the old city centre and the railway, and takes its name from the necessary raising of the terrain that had been excavated for military inundations. The houses were realized through private initiative and were predominantly occupied by wealthy inhabitants of Den Bosch. From the Stationsweg, the primary main axis of Het Zand, the richness of ornamental detail of the buildings decreases in northerly and southerly directions, which corresponds with the original land prices and the social status of the former owners and residents. The former townhouse is now in use as a business premises. The glazed porch on the rear facade has been replaced (now a steel frame with small glazing bars). The interior has been altered in places and lightly modernized.
Description.
The partially cellared brick building occupies a rectangular floor plan and comprises two storeys and an attic storey under a front roof panel, covered with bituminous tiles in Maas-bond pattern. On the rear three storeys under a flat roof with an L-shaped single-storey extension and outbuilding. Arched roof dormer with oculus window in the front roof panel. The asymmetrical front facade of the building laid in stretcher bond comprises three bays. The left bay is crowned with an in- and out-swung apex gable. In the middle bay on the upper storey is situated a bay window with rounded corners on a heavy, massive corbel and under a front roof panel that extends at this point with overhanging gutter on corbels and consoles. The right bay, with on the ground floor a small entrance portico accentuated by a round arch drawn around the corner on block-shaped corbels, is crowned with a roof structure under a flat roof. Various friezes in natural stone with representations in light relief provide horizontal accents: in the apex gable with Art Nouveau ornaments, under the edge of the roof structure the word 'SALVE' with on either side a winged angel, on the transition from ground floor to first floor in the left bay a representation with the four seasons and above the entrance a coat of arms flanked by two heraldic knight figures.
The front facade is further articulated and enlivened through the use of granite for the horizontal base course with rusticated finish, lower, intermediate and upper string courses, banding courses, facade ornaments, entrance steps with edges and surrounding arch of the portico, gutter corbels and consoles, letter box, frieze and capping course of the apex gable and part of the lintels; further light limestone for the remaining friezes, various banding blocks and window mullions. Other window mullions, banding blocks, lintels and the bay corbel are cemented. On the upper storey two brick segmental arches are incorporated in the masonry. Window openings under lintel, segmental arch (apex gable) or round arch (entrance) with rectilinear, arched and round arch-shaped frames containing single, coupled twofold or threefold coupled sash and casement windows with glazed fanlights and a double-glazed panelled door with ornamental wrought iron tracery for door and fanlight. Rear facade more soberly detailed. Four bays wide, vertically articulated by topped pilasters on corbels. L-shaped single-storey extension and outbuilding under a flat roof, consisting of a three bays wide, coupled glazed porch and rear exit extension surmounted by a broad balcony terrace and an adjoining, one bay wide extension with void. Banding courses and windows with voussoirs, including inward-opening casement windows.
The layout of the floor plan has been preserved. S-shaped corridor leads to the rear plot, former living quarters grouped around the centrally located stairwell. Of the interior the following are noteworthy among others: vestibule, hall and corridor with black-veined white marble floor tiles, skirting boards and wall panelling (partly simplified); stairwell with a large atrium situated around it containing a grand staircase, flanked at the side with panels and provided with delicately carved balusters and curved handrail; on the landing of the third storey a large two-part roof light with small panes containing figurative, partly coloured glass plates and framed with panels; cellar with a barrel vault and yellow tiles; various rooms and chambers with panelled doors, profiled moulding work and stucco ceilings.
Assessment.
The former townhouse is of general importance. The object possesses cultural-historical values as an example of a dwelling for the more wealthy. The social status is closely connected with the situation in its urban planning context. Furthermore because the object as part of the first urban expansion outside the walls represents an important phase in the urban planning development of Den Bosch. The object has architectural and art-historical value because of the importance of the sculpture and building style to the history of art and architecture; further because of the aesthetic qualities of the architectural design, the very carefully executed ornamental work and the refined detailing of in particular the facades with reliefs and parts of the interior. The object has ensemble values as part of the historical plot division along one of the main roads of the district Het Zand. The object is of importance because of the architectural completeness and the preserved elements from the interior and contributes to the visual and structural completeness of the district Het Zand.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 28 AWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 24Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 18Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Julianaplein 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.