Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oranje Nassaulaan 18
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1900
- Address
- Oranje Nassaulaan 18, 5211 AX 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68937, 5.29618
- Monument number
- 522503
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In de wijk Het Zand gelegen voormalig HERENHUIS met achtererf. Het betreft een tussenwoning, gebouwd in 1900 in Neo-Renaissance stijl. De wijk Het Zand is vanaf circa 1890 aangelegd in een gebied tussen de oude binnenstad en het spoor en ontleent zijn naam aan de noodzakelijke ophoging van het terrein dat voor militaire inundaties was afgegraven. De woningen werden gerealiseerd door particulier initiatief en voornamelijk betrokken door welgestelde Bosschenaren. Vanaf de Stationsweg, de primaire hoofdas van Het Zand, neemt de rijkdom in ornamentiek van de bebouwing in noordelijke en zuidelijke richting af, hetgeen correspondeert met de oorspronkelijke grondprijzen en de sociale status van de voormalige eigenaren en bewoners.
In 1919 heeft architect A. Nijsten de bel-étage aan de achterzijde uitgebreid door de serre en oude kelder te vergroten en een nieuw eenlaags kantoorlokaal onder plat aan te bouwen. Het interieur van het thans deels als kantoor gebruikte pand is deels gemoderniseerd.
Omschrijving.
Het bakstenen pand beslaat een rechthoekige plattegrond en is opgebouwd uit een souterrain, bel-etage, eerste verdieping en een kapverdieping onder een samengesteld dak. Aan de Oranje Nassaulaan een zadeldak, evenwijdig aan de straat, met aan de zijkanten deels windveren. In het voordakschild, gedekt met schubleien in Maasdekking, bevinden zich twee dakkapellen onder met zink gedekte schilddakjes met ingesnoerde spitsen. Het heeft een lagere dakvoet dan het met kruispannen gedekte achterschild. Aan de achterzijde een plat dak. De voorgevel van het in kruisverband gemetselde pand is drie traveeën breed en op de entree na symmetrisch van opzet. Bekroning met een Vlaamse gevel waarachter een aankappend, met schubleien gedekt zadeldak met gelijke noklijn als het hoofddak. Hardstenen afdeklaag met dito bekroningen op de top en op de door kraagstenen ondersteunde schouderstukken. Klauwstukken aan weerszijden. Sterk verweerde gevelcartouche in het boogveld vermeldt '1900'. De gevel wordt horizontaal geleed door de hardstenen bossage van het souterrain en entablementen in hard- en zandsteen ter afsluiting van de bel-etage en de verdieping. Hoofdgestel van de bel-etage bestaande uit eenvoudige architraaf, casementen-fries en afsluitende lijst; op de verdieping bestaande uit architraaf, casementen-fries met voluutvormige gootconsoles ter ondersteuning van de als een kroonlijst vormgegeven houten goot met bloktandlijst. Verdere horizontale geledingen en verlevendigingen door gecementeerde speklagen en doorgetrokken lekdorpels en lateien. Gevelopeningen met rechtgesloten kozijnen waarin schuif- en stolpvensters, deels met bovenlichten voorzien van zeer gedetailleerd glas-in-lood. Diverse vensters met een borstwering van hardstenen en zandstenen balusters, op de verdieping en in de topgevel onder bogen met verweerde cartouches in de boogvelden. Souterrainvensters met smeedijzeren, getordeerde diefijzers. Afgebiljoend entreekozijn waarin betraliede en beglaasde enkelvoudige paneeldeur met driedelig bovenlicht voorzien van glas-in-lood. Centraal op de verdieping een balkon op consoles. Achtergevels soberder gedetailleerd. Bekroning met een brede, afgeknotte topgevel. Vensters deels versoberd, met lekdorpels en onder strekken. Beglaasde serredeuren met panelen en gekleurd glas-in-lood.
De opzet van de plattegronden is herkenbaar bewaard gebleven. Trappenhuis in de rechter travee met op de bel-etage een aangrenzende (voormalige) salon-en-suite met achtergelegen serre en op de eerste verdieping een aangrenzende achter- en voorkamer met balkon. Van de interieurs zijn onder meer van belang: vestibule met originele vloer voorzien van gepolijste polychrome cementtegels, hardstenen trap en lambrisering; trappenhuis met sierlijk gesneden houten trappaal en balusters; diverse vertrekken met plafonds voorzien van stucwerk en stuclijsten, marmeren schouwen, paneeldeuren met geprofileerde deurlijsten, schuifdeuren met panelen en glas-in-lood.
Waardering.
Het voormalige herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als voorbeeld van een woning voor de meer welgestelden. De sociale status is nauw verbonden met de situering in stedenbouwkundige context. Daarnaast omdat het object als onderdeel van de eerste stadsuitbreiding buiten de wallen een belangrijke fase vertegenwoordigt in de stedenbouwkundige ontwikkeling van Den Bosch. Het object heeft architectuurhistorische waarde vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonisch ontwerp, de verzorgde ornamentiek en afwisselende detaillering en materiaalgebruik in de gevels en delen van het interieur.
Het object heeft ensemblewaarden als onderdeel van de historische langs een van de hoofdwegen van de wijk Het Zand. Het object is van belang wegens de architectonische gaafheid van de hoofdvorm en de bewaard gebleven elementen uit het interieur en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de wijk Het Zand.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Former GENTLEMAN'S HOUSE with rear courtyard located in the Het Zand district. It is a terraced house, built in 1900 in Neo-Renaissance style. The Het Zand district was laid out from circa 1890 in an area between the old city centre and the railway and takes its name from the necessary raising of the terrain which had been excavated for military inundations. The houses were constructed by private initiative and occupied mainly by wealthy residents of Den Bosch. From the Stationsweg, the primary main axis of Het Zand, the richness of ornamentation of the buildings decreases in northern and southern directions, which corresponds to the original land prices and the social status of the former owners and residents.
In 1919 architect A. Nijsten extended the bel-étage on the rear side by enlarging the conservatory and old cellar and building a new single-storey office room under a flat roof. The interior of the building, now partly used as an office, has been partially modernized.
Description.
The brick building occupies a rectangular floor plan and is constructed from a basement, bel-étage, first floor and a roof storey under a composite roof. On the Oranje Nassaulaan a gabled roof, parallel to the street, with partly wind braces on the sides. In the front roof section, covered with slate in Maas bond, there are two roof dormers with zinc-covered hipped roof-lets with constricted spires. It has a lower roof eave than the rear section covered with crossed tiles. On the rear a flat roof. The front façade of the building, laid in cross bond, is three bays wide and symmetrical in layout except for the entrance. Topped with a Flemish gable behind which an abutting, slate-covered gabled roof with the same ridge line as the main roof. Hard stone coping with the same cresting on the apex and on the shoulder pieces supported by corbels. Claw pieces on either side. Heavily weathered façade cartouche in the arch field states '1900'. The façade is articulated horizontally by the hard stone bossage of the basement and entablatures in hard stone and sandstone marking the end of the bel-étage and the floor. Main cornice of the bel-étage consisting of simple architrave, casement frieze and closing moulding; on the floor consisting of architrave, casement frieze with scroll-shaped gutter consoles supporting the wooden gutter formed as a cornice with block-tooth moulding. Further horizontal articulations and enlivening through cemented string courses and continuous drip mouldings and lintels. Façade openings with right-angled frames containing sash and casement windows, some provided with fanlights featuring very detailed leaded glass. Various windows with a balustrade of hard stone and sandstone balusters, on the floor and in the top gable under arches with weathered cartouches in the arch fields. Basement windows with wrought-iron, twisted burglar bars. Bevelled entrance frame containing barred and glazed single panel door with three-part fanlight featuring leaded glass. Centrally on the floor a balcony on consoles. Rear façades more soberly detailed. Topped with a broad, truncated top gable. Windows partly simplified, with drip mouldings and beneath strings. Glazed conservatory doors with panels and coloured leaded glass.
The layout of the floor plans has been recognizably preserved. Staircase in the right bay with on the bel-étage an adjoining (former) salon-en-suite with rear-lying conservatory and on the first floor an adjoining rear and front room with balcony. Among the important interior features are: vestibule with original floor featuring polished polychrome cement tiles, hard stone staircase and wainscoting; stairwell with delicately carved wooden newel and balusters; various rooms with ceilings featuring stucco and stucco mouldings, marble fireplaces, panel doors with profiled door mouldings, sliding doors with panels and leaded glass.
Valuation.
The former gentleman's house is of general importance. The object possesses cultural-historical values as an example of a dwelling for the more wealthy. The social status is closely connected with the location in its urban planning context. Furthermore because the object as part of the first urban expansion outside the city walls represents an important phase in the urban planning development of Den Bosch. The object has architectural-historical value because of the aesthetic qualities of the architectural design, the carefully executed ornamentation and alternating detailing and use of materials in the façades and parts of the interior.
The object has ensemble values as part of the historic street along one of the main roads of the Het Zand district. The object is of importance because of the architectural integrity of the main form and the preserved elements from the interior and contributes to the visual and structural integrity of the Het Zand district.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 14Woonhuisunder 1 mi
- NassauflatWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 24Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 26Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.