Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oranje Nassaulaan 14
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1901
- Address
- Oranje Nassaulaan 14, 5211 AW 's-Hertogenbosch (and others)
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68949, 5.29621
- Monument number
- 522502
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In de wijk Het Zand gelegen voormalig dubbel HERENHUIS met achtererf. Het betreft twee tussenwoningen, gebouwd in 1901 door architect A.J. Hurkens. Hurkens ontwierp in diverse stijlen. De hier gehanteerde bouwstijlen dragen elementen in zich van de Neo-Renaissance. De wijk Het Zand is vanaf circa 1890 aangelegd in een gebied tussen de oude binnenstad en het spoor en ontleent zijn naam aan de noodzakelijke ophoging van het terrein dat voor militaire inundaties was afgegraven. De woningen werden gerealiseerd door particulier initiatief en voornamelijk betrokken door welgestelde Bosschenaren. Vanaf de Stationsweg, de primaire hoofdas van Het Zand, neemt de rijkdom in ornamentiek van de bebouwing in noordelijke en zuidelijke richting af, hetgeen correspondeert met de oorspronkelijke grondprijzen en de sociale status van de voormalige eigenaren en bewoners.
Met name het interieur van nummer 16 (thans als kantoor in gebruik) is gemoderniseerd. De achtergevel is grotendeels gewijzigd.
Omschrijving.
Elk bakstenen pand beslaat een rechthoekige plattegrond en is opgebouwd uit een souterrain, bel-étage, eerste verdieping en een kapverdieping onder een afgeplat zadeldak. Voor- en achterdakschild gedekt met leien in Maasdekking. Aan de achterzijde van nummer 14 een eenlaags serre-uitbouw (bij nummer 16 verdwenen). Voordakschild met twee dakkapellen onder met blokleien gedekte zadeldakjes, bij nummer 16 met schijnspant.
De opzet van de twee panden is op hoofdlijnen spiegelsymmetrisch alhoewel de uitwerking en detaillering per woonhuis verschilt. Het voorfront van het in kruisverband gemetselde dubbele herenhuis (nummer 16 in een lichtere baksteensoort dan nummer 14) telt in totaal zes traveeën. De middelste vier risaleren, in de buitenste traveeën bevinden zich de entrees. De gevels worden verlevendigd door sierverbanden en het gebruik van divers gekleurde baksteen voor speklagen, ontlastingsbogen, tandlijsten in dagkanten, en sierverbanden in boogvelden; verder natuursteensoorten waaronder hardsteen voor de plint, water- en sierlijsten, speklagen, erkerconsoles, vensterdorpel en latei, aanzet- en sluitstenen, kraagstenen, diamantkoppen, gevelornamenten en als afdeklaag. Gevelopeningen onder segment-, rondboog en strek waarin getoogde, rondboogvormige en rechtgesloten afgebiljoende kozijnen met vaste, schuif- en stolpvensters (bovenlichten versoberd) en enkelvoudige (nummer 14) of dubbele (nummer 16) beglaasde en betraliede entreedeur met panelen. Souterrainvensters voorzien van getordeerde diefijzers. Diverse vensters met geel en groen kathedraalglas.
Risalerende traveeën van nummer 14 deels met hoekpilasters en bekroond met een trapgevel waarin overhoekse toppilaster en zoldervenster voorzien van bovenlicht met kleine roedenverdeling. Entree-travee met toegangsdeur voorzien van bovenlicht met kleine roedenverdeling, bovenliggende rechthoekig uitgebouwde houten erker en afgesloten met eenvoudige goot op boogfries. Risalerende traveeën van nummer 16 met klimmende pilasters op de verdieping onder een overstekende geprofileerde goot op houten consoles. Entree-travee bekroond met een dakopbouw onder lessenaardak met op de bel-étage een driehoekig uitgebouwd houten venster met kleine roedenverdeling onder een bovengelegen rechthoekig uitgebouwde erker waarop balkon met smeedijzeren balustrade.
Achtergevels eenvoudiger gedetailleerd. Bel-etage nummer 14 met eenlaags serre-uitbouw waarin vensters en tuindeuren met kleine roedenverdeling en waarop balkon. Stolp- en schuifvensters met rechtgesloten, afgebiljoende kozijnen onder hanenkammen (bij nummer 16 gewijzigd).
De spiegelsymmetrische opzet van de plattegronden is bewaard gebleven. De entree-traveeën herbergen onder meer de trappenhuizen, privaten en kleine vertrekken met belendende erkeruitbouw; op de bel-étage een aangrenzende (voormalige) salon-en-suite, op de eerste verdieping een aangrenzende voor- en achterkamer.
Van de interieurs zijn onder meer vermeldenswaard: vestibules met marmeren trap naar souterrain en bel-étage, marmeren lambrisering en plinten; souterrains met gedeeltelijk troggewelf; trappenhuis met decoratief gesneden trapbalusters (nr. 14) en daklichten op de overloop met kruisvensters; diverse vertrekken met paneeldeuren, geprofileerde deurlijsten, plafonds met stucwerk en -lijsten en diverse marmeren schouwen (vooral nr. 14).
Waardering.
Het voormalige dubbele herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als voorbeeld van woningen voor de meer welgestelden. De sociale status is nauw verbonden met de situering in stedenbouwkundige context. Daarnaast omdat het object als onderdeel van de eerste stadsuitbreiding buiten de wallen een belangrijke fase vertegenwoordigt in de stedenbouwkundige ontwikkeling van Den Bosch. Het object heeft verder cultuurhistorische waarde vanwege het belang van de spiegelsymmetrische plattegrond voor de typologische ontwikkeling van het dubbele herenhuis. Het object heeft architectuurhistorische waarde vanwege het belang van de gehanteerde stijlvorm voor het oeuvre van architect Hurkens. Verder vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonisch ontwerp, de verzorgde ornamentiek en afwisselende detaillering in de gevels en onderdelen van het interieur. Het object heeft ensemblewaarden als onderdeel van de historische blokverkaveling langs een van de hoofdwegen van de wijk Het Zand. Het object is van belang wegens de architectonische gaafheid en de vele bewaard gebleven elementen uit het interieur en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de wijk Het Zand.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Former double townhouse with rear plot situated in the Het Zand neighbourhood. This comprises two semi-detached dwellings, constructed in 1901 by architect A.J. Hurkens. Hurkens designed in various styles. The building styles employed here incorporate elements of Neo-Renaissance. The Het Zand neighbourhood was laid out from circa 1890 in an area between the old inner city and the railway, and owes its name to the necessary raising of the terrain which had been excavated for military inundations. The dwellings were realised through private initiative and were chiefly occupied by wealthy Den Bosch residents. From the Stationsweg, the primary main axis of Het Zand, the wealth of ornamentation in the buildings decreases in northerly and southerly directions, which corresponds with the original land prices and the social status of the former owners and residents.
Notably, the interior of number 16 (now in use as offices) has been modernised. The rear façade has been largely altered.
Description.
Each brick building occupies a rectangular plan and is constructed from a basement, bel-étage, first storey and an attic storey beneath a hipped gabled roof. Front and rear roof slopes covered with slate in Maas laying. At the rear of number 14 a single-storey conservatory extension (disappeared at number 16). Front roof slope with two roof dormers beneath hipped roofs covered with block slate, at number 16 with false roof truss.
The layout of the two buildings is mirror-symmetrical in its main lines although the execution and detailing differs per dwelling. The front elevation of the double townhouse laid in Flemish bond (number 16 in a lighter brick type than number 14) comprises a total of six bays. The middle four bays project forward; the outer bays contain the entrances. The façades are enlivened by decorative bond patterns and the use of variously coloured brick for banding courses, relieving arches, dentil courses in header-stretcher pattern, and decorative bond patterns in spandrels; furthermore various types of natural stone including hardstone for the plinth, drip mouldings and decorative mouldings, banding courses, bay window consoles, window sills and lintels, reveal and closing stones, corbel stones, diamond-shaped stones, gable ornaments and as a coping layer. Façade openings beneath segmental, round and flat arches with cambered, round-arched and straight closed rebated frames with fixed, sash and hinged windows (fanlights simplified) and single (number 14) or double (number 16) glazed and barred panelled entrance doors. Basement windows fitted with twisted security bars. Various windows with yellow and green cathedral glass.
Projecting bays of number 14 partly with corner pilasters and crowned with a stepped gable with diagonal top pilaster and attic window fitted with fanlight with small glazing bars. Entrance bay with access door fitted with fanlight with small glazing bars, above it a rectangular projecting timber bay window and closed with simple gutter on arch frieze. Projecting bays of number 16 with rising pilasters on the storey beneath an overhanging profiled gutter on timber consoles. Entrance bay crowned with a roof structure beneath a sloped roof with a triangular projecting timber window with small glazing bars on the bel-étage beneath an overlying rectangular projecting bay window onto which balcony with wrought-iron balustrade.
Rear façades simpler in detailing. Bel-étage of number 14 with single-storey conservatory extension containing windows and garden doors with small glazing bars and onto which balcony. Hinged and sash windows with straight closed rebated frames beneath cockerel combs (at number 16 altered).
The mirror-symmetrical layout of the plans has been preserved. The entrance bays contain among other things the staircases, privies and small rooms with adjoining bay window extensions; on the bel-étage an adjoining (former) enfilade salon, on the first storey an adjoining front and rear room.
From the interiors the following are noteworthy: vestibules with marble staircase to basement and bel-étage, marble wall panelling and plinths; basements with partially barrel vaulted ceiling; staircase with decoratively carved stair balusters (no. 14) and roof lights on the landing with cross windows; various rooms with panelled doors, profiled door frames, ceilings with stuccowork and mouldings and various marble fireplaces (particularly no. 14).
Assessment.
The former double townhouse is of general importance. The object possesses cultural-historical values as an example of dwellings for the more wealthy. Social status is closely linked to its location in the urban planning context. Furthermore, as an object forming part of the first urban expansion beyond the walls it represents an important phase in the urban planning development of Den Bosch. The object further possesses cultural-historical value because of the importance of the mirror-symmetrical plan for the typological development of the double townhouse. The object possesses architectural-historical value because of the significance of the style employed for the oeuvre of architect Hurkens. Furthermore because of the aesthetic qualities of the architectural design, the carefully executed ornamentation and varied detailing in the façades and components of the interior. The object possesses ensemble values as part of the historical block development along one of the main roads of the Het Zand neighbourhood. The object is of importance because of its architectural integrity and the many preserved elements from the interior and contributes to the visual and structural integrity of the Het Zand neighbourhood.
Nearby in the register
- NassauflatWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 18Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 24Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.