Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nassauflat
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1902
- Address
- Oranje Nassaulaan 12 D, 5211 AW 's-Hertogenbosch (and others)
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68955, 5.29619
- Monument number
- 522501
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In de wijk Het Zand gelegen voormalig HERENHUIS Nassauflat met achtererf. Het betreft een hoekpand aan de Luybenstraat en Oranje Nassaulaan met aansluitende panden aan de linker en rechtergevel.
De wijk Het Zand is vanaf circa 1890 aangelegd in een gebied tussen de oude binnenstad en het spoor en ontleent zijn naam aan de noodzakelijke ophoging van het terrein dat voor militaire inundaties was afgegraven. De woningen werden gerealiseerd door particulier initiatief en voornamelijk betrokken door welgestelde Bosschenaren. Vanaf de Stationsweg, de primaire hoofdas van Het Zand, neemt de rijkdom in ornamentiek van de bebouwing in noordelijke en zuidelijke richting af, hetgeen correspondeert met de oorspronkelijke grondprijzen en de sociale status van de voormalige eigenaren en bewoners.
Het voormalige herenhuis, thans als appartementencomplex en kantoor in gebruik, werd ontworpen in 1902 door architect A.J. Hurkens. Hurkens ontwierp in diverse stijlen. De hier gehanteerde stijl vermengt elementen van de Chaletstijl met elementen van de neorenaissance. Het voormalige herenhuis is inwendig diverse malen gemoderniseerd.
Omschrijving.
Het gedeeltelijk onderkelderde bakstenen pand beslaat een L-vormige plattegrond en telt twee bouwlagen en een kapverdieping onder een gedeeltelijk omlopend, afgeplat schilddak. Dakschilden met blokleien in Maasdekking. Dakvoet met overstekende goot op opengewerkte houten consoles. Dakkapellen voorzien van vensters met kleine roedenverdeling onder aankappende, overstekende schilddaken en lessenaardak (toevoeging van 1959), bekroond met versoberde pironnen. De asymmetrische straatgevels van het met geknipte voeg in kruisverband gemetselde pand worden verlevendigd door het gebruik van hardsteen voor (water-)lijsten, dorpels, aanzet-, vorm- en sluitstenen en de breed uitkragende erkerondersteuning; rode verblendsteen voor speklagen, ontlastingsbogen, boven lateien en in geprofileerde vorm als kraagstenen; eenvoudig siermetselwerk voor boogvelden en een fries onder de goot (blokverband) en houtsnijwerk voor de gootconsoles en stick-style kappen. Gevelopeningen onder ijzeren lateien, rond- en segmentbogen waarin rechtgesloten, getoogde of rondboogvormige vensters met enkele of drievoudige vaste, draai- of schuifvensters, nog deels met bovenlichten voorzien van glas-in-lood. De gevel aan de Oranje Nassaulaan telt drie traveeën en een afgeschuinde hoek. De rechtertravee risaleert, de gevel is hier opgebouwd tot drie lagen en wordt afgesloten met een topgevel onder een aankappend, overstekend zadeldak met gelijke dakvoet en noklijn als hoofddakschilden en voorzien van windveren in stick-style. In de topgevel smalle pilasters op kraagstenen. Middelste travee met entreeportiek. De gevel aan de Luybenstraat telt eveneens drie traveeën. Risalerende linkertravee (eveneens drielaags), afgesloten met een topgevel onder stick-style kap als voornoemd (maar rijker bewerkt) met gelijke noklijn maar hogere dakvoet als hoofddakschild. Uitkragende rondboog in het gevelveld, gekoppelde vensters in alle lagen. Op de verdieping van de afgeschuinde hoek een markante erker met afgeronde hoeken voorzien van afgebiljoend kozijn met openslaand venster in het midden, aan een zijde geflankeerd door gebogen glas-in-lood venster en met bovenlichten met kleine roedenverdeling, deels voorzien van geel kathedraalglas. Ook de hoek wordt afgesloten met een topgevel onder een kap als voornoemd met hogere dakvoet en lagere noklijn als het hoofddakschild en bekroond met een gevelmakelaar. De achtergevel is overeenkomstig doch soberder gedetailleerd. In de inham op de verdieping een balkon.
De opzet van de plattegrond is herkenbaar bewaard gebleven. Lange middengang leidt naar het in de risalerende travee aan de Luybenstraat gelegen trappenhuis. Voormalige woonvertrekken ter linker- en rechterzijde.
Van het gemoderniseerde interieur zijn onder meer van belang: marmeren vloerplaten en plint, voluutvormige korbelen op muurpilasters met casementen, stucwerk en -lijsten, paneeldeuren en geprofileerde deurlijsten en enkele glas-in-lood bovenlichten.
Waardering.
Het voormalige herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als voorbeeld van een woning voor de meer welgestelde inwoners. De sociale status is nauw verbonden met de situering in stedenbouwkundige context. Verder omdat het object als onderdeel van de eerste stadsuitbreiding buiten de wallen een belangrijke fase vertegenwoordigt in de stedenbouwkundige ontwikkeling van Den Bosch. Het object heeft daarnaast cultuurhistorische waarde vanwege het belang voor de typologische ontwikkeling van het herenhuis en de typologische ontwikkeling van hoekoplossingen. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege het belang van de gehanteerde stijlvorm voor het oeuvre van architect Hurkens. Daarnaast vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonisch ontwerp, de verzorgde ornamentiek en de detaillering van gevels en hoekoplossing. Het object heeft ensemblewaarden als onderdeel van de historische blokverkaveling langs een van de hoofdwegen van de wijk Het Zand. Er bestaat een stilistische en architectonische relatie met belendende bebouwing, onder andere gelegen in de juxtapositie van de afgeschuinde hoeken. Het object is van belang wegens de gaafheid van de hoofdvorm en enkele elementen uit het interieur en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de wijk Het Zand.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Former MANSION Nassauflat with rear plot situated in the district Het Zand. It is a corner property on the Luybenstraat and Oranje Nassaulaan with adjoining properties on the left and right facades.
The district Het Zand was laid out from circa 1890 in an area between the old city centre and the railway and takes its name from the necessary raising of the terrain which had been excavated for military inundations. The houses were realised by private initiative and mainly occupied by wealthy residents of Den Bosch. From the Stationsweg, the primary main axis of Het Zand, the richness of ornamentation of the buildings decreases in northerly and southerly directions, which corresponds with the original land prices and the social status of the former owners and inhabitants.
The former mansion, now in use as an apartment complex and office, was designed in 1902 by architect A.J. Hurkens. Hurkens designed in various styles. The style employed here blends elements of the Chalet style with elements of neo-renaissance. The former mansion has been modernised internally several times.
Description.
The partially cellaraged brick building occupies an L-shaped plan and comprises two storeys and a roof storey under a partially surrounding, flattened hipped roof. Roof tiles with slate shingles in Maas covering. Roof edge with overhanging gutter on open wooden corbels. Roof dormers fitted with windows with small glazing bars under abutting, overhanging hipped roofs and lean-to roofs (addition of 1959), topped with simplified cresting. The asymmetrical street facades of the building, laid in brick with struck joints in running bond, are enlivened by the use of hard stone for drip mouldings, sills, plinth courses, moulding and closing stones and the widely projecting oriel support; red facing brick for banding, relieving arches, above lintels and in moulded form as corbels; simple ornamental brickwork for arch spandrels and a frieze below the gutter (block bond) and wood carving for the gutter corbels and stick-style cappings. Facade openings under iron lintels, round and segmental arches in which straight-sided, arched or round-arched windows with single or triple fixed, pivoting or sash windows, some still fitted with fanlights with leaded glass. The facade on the Oranje Nassaulaan has three bays and a chamfered corner. The right bay projects, the facade is constructed here to three storeys and is closed with a gable under an abutting, overhanging gabled roof with equal roof edge and ridge line as main roof slopes and fitted with wind pennants in stick-style. In the gable narrow pilasters on corbels. Central bay with entrance porch. The facade on the Luybenstraat likewise has three bays. Projecting left bay (likewise three storeys), closed with a gable under stick-style capping as aforementioned (but more richly worked) with equal ridge line but higher roof edge as main roof slope. Projecting round arch in the facade field, coupled windows in all storeys. On the storey of the chamfered corner a striking oriel with rounded corners fitted with chamfered frame with opening casement in the middle, flanked on one side by curved leaded glass window and with fanlights with small glazing bars, some fitted with yellow cathedral glass. The corner too is closed with a gable under a capping as aforementioned with higher roof edge and lower ridge line as the main roof slope and topped with a gable ornament. The rear facade is similarly but more soberly detailed. In the recess on the storey a balcony.
The plan arrangement has been recognisably preserved. Long central corridor leads to the staircase situated in the projecting bay on the Luybenstraat. Former living quarters on the left and right sides.
Of the modernised interior, noteworthy elements include: marble floor tiles and skirting, scroll-shaped corbels on wall pilasters with casements, stucco work and mouldings, panel doors and moulded door frames and some leaded glass fanlights.
Valuation.
The former mansion is of general importance. The object possesses cultural-historical values as an example of a dwelling for more wealthy inhabitants. The social status is closely connected with its location in the urban planning context. Furthermore because the object as part of the first city expansion outside the walls represents an important phase in the urban planning development of Den Bosch. The object has cultural-historical value moreover because of its importance for the typological development of the mansion and the typological development of corner solutions. The object has architectural-historical values because of the importance of the style form employed for architect Hurkens' oeuvre. Additionally because of the aesthetic qualities of the architectural design, the careful ornamentation and the detailing of facades and corner solution. The object has ensemble values as part of the historical block subdivision along one of the main roads of the district Het Zand. There is a stylistic and architectural relationship with adjoining buildings, among others located in the juxtaposition of the chamfered corners. The object is important because of the integrity of the main form and some elements from the interior and contributes to the visual and structural integrity of the district Het Zand.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 14Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 18Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 7Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.