Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oranje Nassaulaan 8
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897
- Address
- Oranje Nassaulaan 8, 5211 AW 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68977, 5.29632
- Monument number
- 522500
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In de wijk Het Zand gelegen voormalig HERENHUIS, gesitueerd op de hoek van de Luybenstraat en Oranje Nassaulaan, met aansluitend rechterpand en later aangebouwd eenlaags volume aan de linker zijgevel (voormalig open erf), hetgeen buiten de bescherming valt. In een groter verband maakt het bouwblok deel uit van het in zijn geheel door Dony ontworpen carré aan de Stationsweg, Oranje Nassaulaan, Luybenstraat en Van der Does de Willeboissingel. De wijk Het Zand is vanaf circa 1890 aangelegd in een gebied tussen de oude binnenstad en het spoor en ontleent zijn naam aan de noodzakelijke ophoging van het terrein dat voor militaire inundaties was afgegraven. De woningen werden gerealiseerd door particulier initiatief en voornamelijk betrokken door welgestelde Bosschenaren. Vanaf de Stationsweg, de primaire hoofdas van Het Zand, neemt de rijkdom in ornamentiek van de bebouwing in noordelijke en zuidelijke richting af, hetgeen correspondeert met de oorspronkelijke grondprijzen en de sociale status van de voormalige eigenaren en bewoners.
Het voormalige herenhuis, thans als kantoor in gebruik, werd ontworpen in 1897 door de oorspronkelijk uit België afkomstige architect J. Dony in opdracht van maatschappij de Stationsweg. Als zovele architecten uit de 19de eeuw kon Dony ontwerpen in diverse stijlen. De toegepaste bouwstijl vertoont veel invloeden van de neorenaissance. Het herenhuis is inwendig verbonden met de aanbouw aan de linker gevel. De voordeur is vervangen. Het interieur is ten dele gemoderniseerd.
Omschrijving.
Het gedeeltelijk onderkelderde bakstenen pand beslaat een L-vormige plattegrond en telt aan de Luybenstraat en Oranje Nassaulaan twee bouwlagen en een kapverdieping onder een omlopend, afgeplat en met gesmoorde bouletpannen gedekt schilddak. Dakvoet met omlopende, overstekende geprofileerde goot op gesneden klossen, noklijn afgezet met eenvoudigere goot. Diverse sierlijk gesneden dakkapellen (gesitueerd aan de Oranje Nassaulaan, op de hoek en aan de Luybenstraat) waarin vensters met kleine roedenverdeling onder met zink gedekte zadel- en tentdakjes, bekroond met pironnen. De achterzijde en een deel van de linkergevel tellen drie bouwlagen onder plat. De asymmetrische straatgevels van het met geknipte voeg in kruisverband gemetselde pand worden verlevendigd door het gebruik van hardsteen voor de plint, dorpels en als afdeklaag; natuursteen voor lijsten, kraagstenen, en (deels afgeplatte of gebouchardeerde) diamantkoppen; gecementeerde speklagen, aanzet-, vorm- en sluitstenen; en tenslotte geel, rood of donkerblauw gekleurde baksteen voor sierverbanden in boogvelden en een boogfries. Gevelopeningen onder rond- en segmentbogen waarin veelal rechtgesloten, afgebiljoende vensterkozijnen met enkelvoudige, twee- of driedelig gekoppelde schuifvensters, nog deels met T-vormige ramen. Bovenlichten begane grond met glas-in-lood.
De gevel aan de Oranje Nassaulaan telt twee smalle traveeën en een afgeschuinde hoek. Linker travee met een hoekpilaster, rechter travee risaleert. De gevel aan de Luybenstraat telt twee brede traveeën. Eveneens risalerende rechter travee, afgesloten met een samengestelde topgevel voorzien van toppilaster, sieranker en pironnen. In de gevel een kruisvenstertje onder rondboog. De linker zijgevel telt deels twee en deels drie bouwlagen. Het drielaagse deel wordt afgesloten met een bakgoot op een muizentandlijst. Diverse smeedijzeren sierankers. Achtergevel overeenkomstig doch soberder gedetailleerd. De opzet van de plattegronden is herkenbaar bewaard gebleven. Aan de linkerzijde gesitueerde entree met gang naar de kelderdeur en bordestrap naar de verdiepingen. Voormalige woonvertrekken aan de rechter en voorzijde. Van het gemoderniseerde interieur zijn onder meer van belang: kelder met troggewelfjes; hal met enkele paneeldeuren en geprofileerde deurlijsten; trapportaal met decoratief gesneden trapbalusters en gebrandschilderd glas-in-loodraam op bordes.
Waardering.
Het voormalige herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als voorbeeld van een woning voor de meer welgestelde inwoners. De sociale status is nauw verbonden met de situering in stedenbouwkundige context. Verder omdat het object als onderdeel van de eerste stadsuitbreiding buiten de wallen een belangrijke fase vertegenwoordigt in de stedenbouwkundige ontwikkeling van Den Bosch. Het object heeft daarnaast cultuurhistorische waarde vanwege het belang voor de typologische ontwikkeling van het op een hoek gelegen herenhuis. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonisch ontwerp, de verzorgde ornamentiek en de detaillering van de gevels. Het object heeft ensemblewaarden als onderdeel van de historische blokverkaveling langs een van de hoofdwegen van de wijk Het Zand. Er bestaat een stilistische en architectonische relatie met belendende bebouwing, onder andere gelegen in de juxtapositie van de afgeschuinde hoeken. In groter verband maakt het object deel uit van het in zijn geheel door J. Dony ontworpen bouwblok aan de Stationsweg, Van der Does de Willeboissingel en Luybenstraat.
Het object is van belang wegens de gaafheid van de hoofdvorm en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de wijk Het Zand.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Former TOWNHOUSE located in the Het Zand district, situated at the corner of the Luybenstraat and Oranje Nassaulaan, with adjoining right-hand property and a later built single-storey volume added to the left side gable (former open yard), which falls outside the protected area. In a larger context, the building block forms part of the square designed in its entirety by Dony at the Stationsweg, Oranje Nassaulaan, Luybenstraat and Van der Does de Willeboissingel. The Het Zand district has been developed since approximately 1890 in an area between the old city centre and the railway, and owes its name to the necessary raising of the terrain which had been excavated for military inundations. The houses were realised by private initiative and were mainly occupied by well-to-do residents of Den Bosch. From the Stationsweg, the primary main axis of Het Zand, the wealth of ornamental detailing of the buildings decreases in northern and southern directions, which corresponds to the original land prices and the social status of the former owners and residents.
The former townhouse, now in use as an office, was designed in 1897 by J. Dony, architect originally from Belgium, on commission of the Stationsweg company. Like many architects of the 19th century, Dony was able to design in various styles. The applied building style shows many influences of the neo-Renaissance. The townhouse is internally connected to the extension on the left gable. The front door has been replaced. The interior has been partly modernised.
Description.
The partly basement building in brick occupies an L-shaped floor plan and comprises two storeys and a roof storey on the Luybenstraat and Oranje Nassaulaan sides under a continuous, flattened hipped roof covered with suppressed roof tiles. Roof edge with continuous, projecting profiled gutter on carved brackets, ridge line marked with simpler gutter. Various elegantly carved dormers (situated on the Oranje Nassaulaan, at the corner and on the Luybenstraat) containing windows with small glazing bars under zinc-covered saddle and tent rooflets, crowned with finials. The rear and part of the left gable comprise three storeys under flat roof. The asymmetrical street facades of the building, laid in cut joint cross bond brickwork, are enlivened by the use of hardstone for the plinth, lintels and as cladding; natural stone for mouldings, brackets, and (partly flattened or bush-hammered) diamond headers; mortared plank layers, setting, form and closing stones; and finally yellow, red or dark blue coloured bricks for decorative bonds in arch fields and an arch frieze. Openings under round and segmental arches mostly containing squared-off, splayed window frames with single, double or triple coupled sash windows, still partly with T-shaped sashes. Fanlights on ground floor with leaded glass.
The facade on the Oranje Nassaulaan comprises two narrow bays and a chamfered corner. Left bay with a corner pilaster, right bay projects forward. The facade on the Luybenstraat comprises two wide bays. Also projecting right bay, closed off with a composite top gable provided with top pilaster, ornamental wall anchors and finials. In the gable a small cross window under a round arch. The left side gable comprises partly two and partly three storeys. The three-storey part is closed off with a saddle gutter on a dogtooth moulding. Various wrought-iron ornamental wall anchors. Rear gable correspondingly but more soberly detailed. The layout of the floor plans has been recognisably preserved. Entrance situated on the left side with passage to the basement door and straight staircase to the upper floors. Former living rooms on the right and front side. From the modernised interior the following are of importance among others: basement with barrel vaults; hall with some panelled doors and profiled door frames; stairwell with decoratively carved stair balusters and stained leaded glass window on landing.
Valuation.
The former townhouse is of general significance. The object possesses cultural-historical values as an example of a dwelling for the more well-to-do residents. Social status is closely connected with the position in an urban planning context. Furthermore because the object, as part of the first city expansion outside the walls, represents an important phase in the urban planning development of Den Bosch. The object has moreover cultural-historical value owing to its significance for the typological development of the corner-situated townhouse. The object has architectural-historical values owing to the aesthetic qualities of the architectural design, the careful ornamentation and the detailing of the facades. The object has ensemble values as part of the historical block layout along one of the main roads of the Het Zand district. There exists a stylistic and architectural relationship with adjoining buildings, among others located in the juxtaposition of the chamfered corners. In a larger context the object forms part of the building block designed in its entirety by J. Dony at the Stationsweg, Van der Does de Willeboissingel and Luybenstraat.
The object is of significance owing to the integrity of the main form and contributes to the visual and structural integrity of the Het Zand district.
Nearby in the register
- NassauflatWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 14Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 4Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oranje Nassaulaan 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.