Rijksmonumentenregister · Netherlands
Complex Grasso
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Fabriekshal
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912
- Address
- Parallelweg 25, 5223 AL 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.69690, 5.29376
- Part of complex
- 522432
- Monument number
- 522434
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
De FABRIEKSHALLEN zijn in 1912 gebouwd in Overgangsarchitectuur naar een ontwerp van de architect F.C. de Beer. Zij zijn gelegen ten noorden van het kantoorgebouw en bestaan uit drie aaneengesloten langshallen.
Omschrijving.
De drie langgerekte, bakstenen fabriekshallen van ongelijke breedte liggen parallel aan elkaar en zijn zijlings met elkaar verbonden. De driedeling van de voorgevel correspondeert met de verdeling van de hallen. De gevelindeling is vergelijkbaar met die van het kantoorgebouw. De twee buitenste geveldelen kennen een driedeling met middenrisaliet, voorzien van een meerdelig rondboograam en een getoogde topgevel met hardstenen rand, geflankeerd door hardstenen pinakels. Ook de gevelvlakken aan beide zijden van de middenrisaliet zijn licht risalerend en zijn voorzien van een geprofileerde en schuin oplopende topgevel met hardstenen dekplaat. Ook deze gevelvlakken zijn voorzien van lange, smalle rondboogramen. De buitenste gevelvlakken van beide hallen hebben kleine, smalle hooggeplaatste vensters en geprofileerde, schuin oplopende geveleinden met harstenen dekplaat, geflankeerd door hardstenen pinakels. Het middelste en smalste gedeelte van de voorgevel, dat correspondeert met de breedte van de erachter gelegen hal, heeft een middenrisaliet onder topgevel met hardstenen dekplaten en hoge, smalle rondboogramen. De flankerende geveldelen hebben smalle, hoog geplaatste vensters en een rechtgesloten geprofileerd geveleinde met harstenen dekplaat. De zijgevels van de beide buitenste hallen zijn voorzien van gemetselde lisenen op de traveescheidingen met in elke travee een licht getoogde gevelnis met gepaarde vensters met ladderraam. Beide buitenste hallen kennen een indeling in drie beuken, van elkaar gescheiden door ijzeren, geklonken, vakwerkkolommen, die de rails voor de loopkat dragen. Deze hallen zijn voorzien van een kapconstructie van ijzeren geknikte vakwerkspanten met geklonken verbindingen. De dakbedekking is vernieuwd. De middelste en smalste hal kennen eveneens een driedeling met ijzeren kolommen met geklonken verbindingen die de rails voor de loopkat dragen. Deze hal heeft een ijzeren kapconstructie van driehoekspanten met glas.
Waardering.
De fabriekshallen zijn van algemeen belang en hebben ensemblewaarde vanwege de samenhang met de andere onderdelen van het complex. Zij hebben cultuurhistorische waarde als voorbeeld van het type grote, industriële machinefabriek en zijn door ligging, omvang en architectuur als zodanig herkenbaar. Het bedrijf vervulde een pioniersrol in de landelijke industrialisatie en kan worden beschouwd als een kristallisatiepunt voor de economische, sociale en stedenbouwkundige ontwikkeling van de stad 's-Hertogenbosch in de eerste helft van de twintigste eeuw. De fabriekshallen hebben herinneringswaarde vanwege de kogelgaten in de muren, die verwijzen naar haar rol in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog. Zij hebben architectuurhistorische waarde vanwege de harmonieuze vormgeving van de voorgevel en als voorbeeld van Overgangsarchitectuur. Ondanks de wijzigingen die in de loop van de tijd hebben plaatsgevonden, zijn zij relatief gaaf en herkenbaar behouden. Zij zijn bovendien zeldzaam als voorbeeld van het eertijds gangbaar type industriële machinefabriek.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The FACTORY HALLS were built in 1912 in Transitional Architecture according to a design by architect F.C. de Beer. They are located north of the office building and consist of three adjoining longitudinal halls.
Description.
The three elongated, brick factory halls of unequal width lie parallel to each other and are connected laterally to one another. The tripartite division of the front facade corresponds with the division of the halls. The facade arrangement is comparable to that of the office building. The two outer facade sections feature a tripartite division with a central risalit, provided with a multi-part round-arch window and an arched gabled roof with stone dressing, flanked by stone pinnacles. The facade surfaces on both sides of the central risalit are also slightly projecting and are provided with a profiled and sloping gabled roof with stone coping. These facade surfaces are likewise provided with long, narrow round-arch windows. The outer facade surfaces of both halls have small, narrow high-placed windows and profiled, sloping gable ends with stone coping, flanked by stone pinnacles. The middle and narrowest section of the front facade, which corresponds with the width of the hall behind it, has a central risalit beneath a gabled roof with stone copings and tall, narrow round-arch windows. The flanking facade surfaces have narrow, high-placed windows and a flush-jointed profiled gable end with stone coping. The side facades of both outer halls are provided with brick pilasters on the bay divisions with in each bay a slightly arched facade niche with paired windows with ladder glazing. Both outer halls feature a division into three aisles, separated from each other by iron, riveted, lattice columns, which carry the rails for the overhead crane. These halls are provided with a roof truss structure of iron bent lattice trusses with riveted connections. The roof covering has been renewed. The middle and narrowest hall likewise feature a tripartite division with iron columns with riveted connections which carry the rails for the overhead crane. This hall has an iron roof truss structure of triangular trusses with glass.
Valuation.
The factory halls are of general interest and have ensemble value because of their coherence with the other components of the complex. They have cultural-historical value as an example of the type of large industrial machine factory and are recognizable as such by their location, scale and architecture. The company played a pioneering role in national industrialisation and can be considered as a crystallisation point for the economic, social and urban development of the city of 's-Hertogenbosch in the first half of the twentieth century. The factory halls have commemorative value because of the bullet holes in the walls, which refer to their role in the final stages of the Second World War. They have architectural-historical value because of the harmonious design of the front facade and as an example of Transitional Architecture. Despite the changes that have taken place over time, they have been preserved relatively intact and recognisable. They are moreover rare as an example of the formerly common type of industrial machine factory.
Nearby in the register
- Kantoorgebouw, Parallelweg 27Handel en kantoorunder 1 mi
- Veemarkthal, Oude Engelenseweg 1Handel en kantoorunder 1 mi
- Sigarenfabriek, Boschveldweg 473Industrieunder 1 mi
- Meelfabriek, Buitendijkstraat 2Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.