Rijksmonumentenregister · Netherlands
Groenendaal
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kapel
- Function
- Kapel(F1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1882
- Address
- Fort Orthenlaan 1, 5231 PZ 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.70358, 5.30539
- Part of complex
- 522403
- Monument number
- 522404
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
BisschopsKAPEL, in 1882 opgetrokken in neogotische vormen naar plannen van de Bossche architect L.C. Hezenmans. Het gebouw, dat in eerste instantie moest dienen als begraafplaats voor de in 1877 overleden bisschop J. Zwijsen, werd gefinancierd door de door Zwijsen gestichte congregaties van de Zusters van Liefde en de Fraters van Tilburg en het bisdom 's-Hertogenbosch. De kapel is gelegen in het noordwestelijke deel van de begraafplaats. Onder de kapel bevindt zich de crypte van de bisschoppen van 's-Hertogenbosch. De crypte is toegankelijk via de uitbouw aan de achterzijde. De kapel werd in 1978 en 1994 gerestaureerd.
Omschrijving.
Kapel op zeskante grondslag met muren van machinale baksteen in schoon metselwerk in kruisverband. Het voegwerk is geknipt en gesneden. De kapel heeft een schilddak met leien in Maasdekking en wordt bekroond door een zeskante, eveneens met leien gedekte, dakruiter. Aan zowel de voor- als de achterzijde bevindt zich een éénlaagse uitbouw met muren in schoon metselwerk onder een zadeldak met leien. De kapel heeft aan alle zijden zich twee maal verjongende gemetselde steunberen.
De detaillering van de hoofdmassa van de kapel is uitgewerkt in zandsteen in onder andere lijsten, plint, afdekstenen, waterlijsten, venstertraceringen, afzaten, goot en klossen. Aan de zijkanten van de kapel bevinden zich, net boven de grond enkele ventilatieopeningen die met ijzeren roosters zijn afgezet.
De uitbouw aan de noordzijde dient als ingang. De entree heeft een korfboog met een dubbele opgeklampte houten deur met smeedijzeren beslag. De ingang heeft een zandstenen omlijsting die overgaat in een spitsboog met gotiserend maaswerk. Boven de ingang is onder een uitkragend baldakijn een beeld van de wederopgestane Christus geplaatst; het beeld rust op een gebeeldhouwde console in de vorm van een engelenfiguur met jaartalschild in de handen. Op de daknok bevindt zich een grote dakruiter met hoog opgaande spits, bekroond met een siersmeedijzeren kruis. De galmborden zijn van hout en elk voorzien van twee lancetvensters met een vierpas daarboven. Het interieur van de kapel is sober in detaillering. Via een met een kruisribgewelf overwelfde rechthoekige voorhal komt men in de centrale ruimte. Deze is overwelfd met een zesdelig kruisribgewelf waarvan de ribben in een centrale cirkel bijeenkomen. De gewelfribben rusten op colonnetten met hardstenen basementen en polychrome bladkapitelen. De zone onder de hoge vensters is niet geornamenteerd. Het koor van de kapel is iets verhoogd ten opzichte van de centrale ruimte en heeft een trap met drie treden. Aan de achterzijde, in de uitbouw, bevinden zich nog enkele kleine nevenruimtes die voornamelijk voor opslag dienen. Het kerkmeubilair is niet meer authentiek. In het entreegedeelte is in de vloer een grote gedenksteen geplaatst met daarin de namen en wapenschilden van de alhier begraven bisschoppen van 's-Hertogenbosch. Onder de kapel bevindt zich de crypte met de stoffelijke resten van de bisschoppen en prelaten van 's-Hertogenbosch. Deze is toegankelijk via de rechthoekige uitbouw aan de achterzijde met driezijdige sluiting. De uitbouw heeft muren in schoon metselwerk van in kruisverband gemetselde machinale baksteen, een schilddak met geschubde leien en aan elke zijde twee gekoppelde spitsboogvensters met zandstenen omlijsting.
De ingang heeft een korfboog met opgeklampte deur met smeedijzeren sierbeslag. Boven deze ingang bevinden zich een wapensteen en een steen met het opschrift "grafstede van onze overleden bisschoppen en priesters". Via een tweedelige hardstenen trap komt men in de onder de kapel gelegen rechthoekige crypte. De vloer hiervan is belegd met plavuizen. De crypte is overwelfd met gemetselde troggewelfjes op ijzeren I-balken. Elk van de zijwanden is opgebouwd uit 48, met een segmentboog getoogde, gemetselde nissen waar de kisten der overledenen in kunnen worden bijgezet. De nissen zijn dichtgezet met natuurstenen platen en hebben zandstenen hoekblokken. Enkele van de bovenste nissen hebben een rooster met gaten en dienen als ventilatieopeningen. De achterwand telt twaalf nissen die gelijk zijn aan die van de zijwanden. In deze wand zijn de bisschoppen van 's-Hertogenbosch tot Mgr. Mutsaerts (+ 1964) bijgezet. In de zijwanden bevinden zich voornamelijk de resten van lagere kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders.
Rechts voor de kapel bevindt zich een houten paal waaraan het zogenoemde "eeuwig licht" is bevestigd. Dit is een met punten beveiligde smeedijzeren olielamp met contragewicht. De lamp dateert nog uit de bouwtijd van de kapel.
Waardering.
De kapel is van algemeen belang. De kapel heeft cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociale en geestelijke ontwikkeling, in het bijzonder de ontwikkeling van de katholieke grafcultuur. De kapel heeft
historisch belang als laatste rustplaats van de Bossche bisschoppen. De kapel heeft architectuurhistorisch belang vanwege de plaats in het werk van de beeldhouwer/architect L.C. Hezenmans die onder meer verantwoordelijk was voor de uitvoering van de restauratie van de Sint Jan en vanwege de toegepaste neogotische vormentaal. De kapel heeft ensemblewaarden als onderdeel van een groter geheel met cultuurhistorische, architectuurhistorische en typologische samenhang. De kapel is gaaf bewaard gebleven en typologisch zeldzaam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
BISHOP'S CHAPEL, built in 1882 in neo-Gothic forms according to plans by the 's-Hertogenbosch architect L.C. Hezenmans. The building, which initially had to serve as a burial place for bishop J. Zwijsen who died in 1877, was financed by the congregations of the Sisters of Charity and the Fraters of Tilburg founded by Zwijsen and by the diocese of 's-Hertogenbosch. The chapel is located in the northwestern part of the cemetery. Beneath the chapel is the crypt of the bishops of 's-Hertogenbosch. The crypt is accessible via the extension on the rear side. The chapel was restored in 1978 and 1994.
Description.
Chapel on hexagonal foundation with walls of machine-made brick in fair-faced masonry in English bond. The pointing is combed and cut. The chapel has a hipped roof with slate in Maas covering and is crowned by a hexagonal roof turret, likewise covered with slate. On both the front and rear sides there is a single-storey extension with walls in fair-faced masonry under a gabled roof with slate. The chapel has on all sides twice diminishing built-up buttresses.
The detailing of the main body of the chapel is executed in sandstone in, among other things, lists, plinth, coping stones, drip mouldings, window traceries, setbacks, gutters and corbels. On the sides of the chapel, just above ground level, there are several ventilation openings fitted with iron grilles.
The extension on the north side serves as the entrance. The entrance has a basket arch with a double clamped wooden door with wrought-iron fittings. The entrance has a sandstone surround that transitions into a pointed arch with Gothic tracery. Above the entrance is placed, under a projecting canopy, an image of the risen Christ; the image rests on a carved console in the form of an angel figure with a shield bearing a date in its hands. On the roof ridge is a large roof turret with high-rising spire, crowned with an ornamental wrought-iron cross. The barge boards are wooden and each fitted with two lancet windows with a quatrefoil above. The interior of the chapel is sober in detailing. Via a rectangular entrance hall vaulted with a cross rib vault one enters the central space. This is vaulted with a six-part cross rib vault whose ribs meet in a central circle. The vault ribs rest on small columns with hardstone bases and polychrome leaf capitals. The zone below the high windows is not ornamented. The choir of the chapel is slightly raised in relation to the central space and has a staircase with three treads. At the rear, in the extension, there are still a few small subsidiary rooms which mainly serve for storage. The church furniture is no longer authentic. In the entrance section a large memorial stone is placed in the floor with the names and coats of arms of the bishops of 's-Hertogenbosch buried here. Beneath the chapel is the crypt with the mortal remains of the bishops and prelates of 's-Hertogenbosch. This is accessible via the rectangular extension on the rear side with three-sided termination. The extension has walls in fair-faced masonry of machine-made brick laid in English bond, a hipped roof with shingled slate and on each side two coupled pointed-arch windows with sandstone surround.
The entrance has a basket arch with clamped door with ornamental wrought-iron fittings. Above this entrance are a coat of arms stone and a stone with the inscription "burial place of our deceased bishops and priests". Via a two-part hardstone staircase one enters the rectangular crypt located beneath the chapel. Its floor is laid with tiles. The crypt is vaulted with built-up barrel vaults on iron I-beams. Each of the side walls is built up of 48, with segment-arched, built-up niches where the coffins of the deceased can be placed. The niches are closed off with natural stone plates and have sandstone corner blocks. Some of the upper niches have a grille with holes and serve as ventilation openings. The rear wall has twelve niches that are similar to those of the side walls. In this wall are buried the bishops of 's-Hertogenbosch up to Mgr. Mutsaerts (+ 1964). In the side walls are mainly the remains of lower-ranking ecclesiastical dignitaries.
Just in front of the chapel on the right is a wooden post to which the so-called "eternal light" is attached. This is a wrought-iron oil lamp secured with points and having a counterweight. The lamp dates from the time of construction of the chapel.
Valuation.
The chapel is of general importance. The chapel has cultural-historical value as a particular expression of a social and spiritual development, in particular the development of Catholic burial culture. The chapel has historical importance as the final resting place of the 's-Hertogenbosch bishops. The chapel has architectural-historical importance because of its place in the work of the sculptor/architect L.C. Hezenmans who was among others responsible for executing the restoration of the Sint Jan and because of the applied neo-Gothic formal language. The chapel has ensemble values as part of a larger whole with cultural-historical, architectural-historical and typological coherence. The chapel has been preserved intact and is typologically rare.
Nearby in the register
- GroenendaalBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- GroenendaalBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- GroenendaalBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- GroenendaalBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.