Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schoolgebouw, Hekellaan 4
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905
- Address
- Hekellaan 4, 5211 LX 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68564, 5.31163
- Part of complex
- 522400
- Monument number
- 522401
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University Library
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Hekellaan 4, 's-Hertogenbosch (Complexonderdeel 1) Inleiding.
De voormalige Rijks HBS is gelegen aan de noordelijke zijde van de Hekellaan, die de zuidelijke begrenzing van de Bossche binnenstad vormt. De Rijks HBS werd gebouwd in 1905, naar ontwerp van architect J.A. Vrijman, Rijksbouwkundige voor gebouwen van Onderwijs. De Rijks HBS vertoont stijlelementen van het Eclecticisme en de neorenaissance. Inwendig onderging het schoolgebouw in 1908, 1924 en 1954 enige verbouwingen. In hoofdlijnen is het schoolgebouw echter nog origineel.
Omschrijving.
Het gedeeltelijk onderkelderde schoolgebouw heeft een globaal L-vormige plattegrond met een vleugel aan de voorzijde (conciërgekamer en hoofdportaal) en aan de oostelijke gevel (leslokalen) en telt twee bouwlagen onder een samengesteld overstekend zadeldak, gedekt met leien. In het dakschild boven de voorgevel twee dakkapellen, boven de achtergevel vier dakkapellen. Schoorstenen boven de dakschilden boven voor- en achtergevel. Muren in baksteen met hardstenen dorpellijsten. Het schoolgebouw heeft T-vensters met drieruits bovenlicht onder segmentvormige ontlastingsboog. De voorgevel (zuidelijke gevel) is opgebouwd uit een twee traveeën tellend, sterk vooruitspringend gedeelte, met hierin de hoofdingang. Links hiervan een drie traveeën tellende gevelpartij. Rechts een smallere gevelpartij van één travee met aan de voorzijde een anderhalflaags uitbouw voor trappenhuis en toiletten onder lessenaarsdak en een éénlaags aanbouw onder plat voor de rijwielstalling. Ingangspartij onder segmentboog met dubbele houten paneeldeur en hoge, hardstenen stoep. Boven de hoofdingang een driedelig venster onder segmentvormige ontlastingsboog, rechts van de hoofdingang twee identieke, boven elkaar geplaatste vensters. Boven de hoofdingang een zandstenen fries met de tekst "Rijkshoogereburgerschool Anno 1905" met op de uiteinden twee kopjes. Rechts boven de hoofdingang een natuurstenen reliëf met het Rijkswapen.
In de oostelijke gevel rechts de vleugel met leslokalen, links een vijf traveeën tellende gevelpartij, met hierin rechts, aansluitend op de uitstekende vleugel een aanbouw van anderhalve bouwlaag voor toiletten. Hierin kleine spleetvensters afgesloten door een keperboog. In de oostelijke zijde van deze aanbouw een achteringang met dubbele houten paneeldeur en zesruits bovenlicht onder segmentboog. Geheel links de aanbouw voor trappenhuis/toiletten, eveneens ter plaatse van de toiletten voorzien van spleetvensters. Boven in deze aanbouw een groot drielichtvenster. De achtergevel telt tien traveeën. Geheel rechts een éénlaags aanbouw onder plat dak. Hierin een achteringang, gevormd door een paneeldeur, voorafgegaan door een hardstenen stoep. Aan weerszijden hiervan kleine éénruits vensters.
De westelijke gevel heeft op de noordelijke en zuidelijke hoek risalerende gevelpartijen. Hierin ter hoogte van de zolder kleine vensters, boven het zoldervenster in de meest linkse hoekrisaliet een hijsbalk. Direct rechts van de noordelijke hoekrisaliet een zijingang.
In het inwendige is de oorspronkelijke dispositie van het schoolgebouw bewaard gebleven. Achter de hoofdingang een klein tochtportaal, dat toegang geeft tot de centrale gang, met aan weerszijden hiervan op de begane grond de directeurs- en conciërgekamer en een viertal klaslokalen. De leslokalen in de noordelijke vleugel van de HBS worden ontsloten door een dwars hierop geplaatste gang. Aan de oostelijke zijde van de hoofdgang het trappenhuis, in de gang in de noordvleugel een stalen trap. Op de bovenverdieping lagen oorspronkelijk negen klaslokalen en de bibliotheek. In het interieur is nog een groot aantal oorspronkelijke elementen bewaard gebleven, onder meer op de begane grond in de gang een terrazzovloer met siertegelrand, dubbele beglaasde tochtdeuren met zij- en bovenlichten onder segmentbogen, oorspronkelijke paneeldeuren naar klaslokalen, sommige met zij- en bovenlicht onder segmentboog. In de klaslokalen houten vloeren. In het trappenhuis - door middel van twee rondbogen met zuil naar de gang geopend - hardstenen trappen. Op de tussenverdieping nog het oorspronkelijke toilettenblok. In de gang op de bovenverdieping een tegelvloer. Oorspronkelijke beschoten grenen kap nog aanwezig.
Langs de Hekellaan is het schoolterrein afgezet door middel van een smeedijzeren ajourhek.
Waardering.
De voormalige Rijks HBS met hek is van algemeen belang. De HBS bezit cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaaleconomische en culturele ontwikkeling: het vormt een illustratie van de ontwikkeling van het hoger onderwijs rondom de eeuwwisseling. De HBS is als schoolgebouw voor hoger onderwijs van belang als illustratie van een typologische ontwikkeling. De HBS heeft architectuurhistorische belang als gaaf bewaard gebleven representant van de rijksarchitectuur aan het begin van deze eeuw. De HBS is tot slot van belang vanwege de gaafheid van in- en exterieur en vormt als gaaf bewaard HBS-gebouw een zeldzaam voorbeeld van dit bouwtype in Noord-Brabant.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Hekellaan 4, 's-Hertogenbosch (Complex Component 1) Introduction.
The former Rijks HBS is located on the northern side of the Hekellaan, which forms the southern boundary of the 's-Hertogenbosch city centre. The Rijks HBS was built in 1905, designed by architect J.A. Vrijman, Government Architect for Educational buildings. The Rijks HBS displays stylistic elements of Eclecticism and the neo-Renaissance. Internally the school building underwent some alterations in 1908, 1924 and 1954. In its main features, however, the school building remains original.
Description.
The partially basement schoolbuilding has a roughly L-shaped floor plan with a wing at the front (caretaker's room and main entrance) and on the eastern facade (classrooms) and comprises two storeys under a composite overhanging gabled roof, covered with slate. In the roof section above the front facade two roof dormers, above the rear facade four roof dormers. Chimneys above the roof sections above front and rear facade. Walls in brick with sandstone drip mouldings. The school building has cross windows with three-pane fanlights under segmental relieving arches. The front facade (southern facade) is composed of a section comprising two bays, strongly projecting, with the main entrance within it. To the left of this a gable section comprising three bays. To the right a narrower gable section of one bay with at the front a one-and-a-half-storey extension for staircase and toilets under a lean-to roof and a one-storey annex under a flat roof for the bicycle shed. Entrance section under segmental arch with double wooden panelled door and tall sandstone step. Above the main entrance a three-part window under a segmental relieving arch, to the right of the main entrance two identical windows placed one above the other. Above the main entrance a sandstone frieze with the text "Rijkshoogereburgerschool Anno 1905" with two heads at the ends. To the right above the main entrance a natural stone relief with the Royal coat of arms.
In the eastern facade to the right the wing with classrooms, to the left a gable section comprising five bays, with to the right within it, adjoining the projecting wing an annex of one-and-a-half storeys for toilets. Within it small slit windows closed off by a chevron arch. On the eastern side of this annex a rear entrance with double wooden panelled door and six-pane fanlight under segmental arch. Far to the left the annex for staircase/toilets, likewise at the location of the toilets provided with slit windows. Above in this annex a large three-light window. The rear facade comprises ten bays. Far to the right a one-storey annex under a flat roof. Within it a rear entrance, formed by a panelled door, preceded by a sandstone step. On either side of this small one-pane windows.
The western facade has projecting gable sections at the northern and southern corner. Within it at attic level small windows, above the attic window in the most left corner projection a hoist beam. Directly to the right of the northern corner projection a side entrance.
In the interior the original disposition of the school building has been preserved. Behind the main entrance a small draught lobby, which gives access to the central corridor, with on either side of it on the ground floor the headmaster's and caretaker's room and four classrooms. The classrooms in the northern wing of the HBS are accessed by a corridor placed across it. On the eastern side of the main corridor the staircase, in the corridor in the northern wing a steel staircase. On the upper floor originally nine classrooms and the library. In the interior a large number of original elements have been preserved, including on the ground floor in the corridor a terrazzo floor with decorative tile border, double glazed draught doors with side- and fanlights under segmental arches, original panelled doors to classrooms, some with side- and fanlight under segmental arch. In the classrooms wooden floors. In the staircase - opened to the corridor by means of two round arches with column - sandstone stairs. On the intermediate floor still the original toilet block. In the corridor on the upper floor a tiled floor. Original plastered pine roof structure still present.
Along the Hekellaan the school grounds are enclosed by means of a wrought-iron openwork fence.
Valuation.
The former Rijks HBS with fence is of general importance. The HBS possesses cultural-historical value as a particular expression of a socio-economic and cultural development: it forms an illustration of the development of higher education around the turn of the century. The HBS is important as a school building for higher education as an illustration of a typological development. The HBS has architectural-historical importance as a well-preserved representative of government architecture at the beginning of this century. The HBS is finally important due to the integrity of interior and exterior and forms as a well-preserved HBS building a rare example of this building type in North Brabant.
Nearby in the register
- Complex HekellaanOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Manege(J), Hekellaan 2Sport en recreatieunder 1 mi
- Onderwijs en wetenschap, Nachtegaalslaantje 2Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Gedenkteken(D6), Hekellaan 's-HertogenboschGedenktekenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.