Rijksmonumentenregister · Netherlands
Wijlhuizen
Rozendaal, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1800 - 1825
- Address
- de Pinkenberg 7, 6891 DM Rozendaal
- Place
- Rozendaal
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.00811, 5.97525
- Part of complex
- 522241
- Monument number
- 522246
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1787 map "[Kaart figuratif van alle de operatien en marssen den K. Pruissichen troupes... van Woesel aff tot binnen de provintie van Hollandt en Amsterdam in d. j. 1787 enz.] COLLBN Port 4 N 75 sheet 3" (Leiden University Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Gaaf bewaarde hallehuis-BOERDERIJ Wijlhuizen, vermoedelijk uit het eerste kwart van de 19de eeuw, nu gebruikt als onderdeel van het waterwin-complex. De boerderij ligt landschappelijk zeer fraai boven in het dal.
Omschrijving
Het wolfdak is voor wat betreft de bovenste helft gedekt met riet, de onderste helft draagt gesmoorde oud-Hollandse pannen, aan de binnenzijde nog compleet afgewerkt met dokken.
De beide KOPGEVELS hebben schoon metselwerk. De voorgevel heeft de ingang links van het midden en verder drie T-ramen met niet oorspronkelijke luiken en voor de zolder een klein laadluik. Vlechtingen en enkele ankers verlevendigen de gevel. Rechts is het metselwerk in het verre verleden verzakt en zijn oude wijzigingen te zien.
De achtergevel, in schoon metselwerk, heeft in het midden de deeldeuren onder een korfboog, rechts en links een relatief forse mestdeur. De deeldeuren worden geflankeerd door staande ovale stalraampjes, in het wolfeind is de laaddeur voor de (boven de deel verdwenen) zolder opgenomen, het riet welft er overheen. Naast de deuren zijn laag twee ankers geplaatst.
De lage ZIJGEVELS zijn wit geschilderd. De linker heeft een lage ingang in het midden, rechts ervan heeft het vertrek achter het voorhuis een vierruits raam met luik. Het stalgedeelte heeft een getoogd gietijzeren stalraampje en twee liggende vensters met houten kozijn.
De rechter zijgevel heeft een lage ingang en vijf gietijzeren getoogde, vierruits stalraampjes. Voor de woning is een klein vierkant venstertje met een luik aangebracht.
Het pand fungeert nu als waterwinstation, maar het INTERIEUR bevat nog veel van de oude inrichting van de boerderij. De constructie met ankerbalkgebinten is bewaard. De deel ziet er wel anders uit doordat er een grote ketel geplaatst is waarin grondwater gezuiverd wordt tot drinkwater; deze vult de ruimte grotendeels en er zijn diverse leidingen aan gekoppeld. In verband met de functie draaien de deeldeuren nu in een kozijn naar buiten. Links ervan staat tegen de achterwand een complete oude waterpomp met houten ombouw op bakstenen voet. Het woongedeelte bevat in het midden de woonkamer, met een enkelvoudige balklaag loodrecht op de voorgevel, met tegen de rechter wand een rondbogige 19de-eeuwse kachelnis tussen houten pilasters. De achterwand is vlak, het onderste deel is voorzien van witte wandtegels. De achterwand bevat twee bedsteden. Het rechter vertrek, evenals het linker onder een onbeschoten kap, heeft in de achterwand een soortgelijke bedstede. Links bevindt zich een klein hout gedekt keldertje. De ongepleisterde wanden tonen het baksteenformaat 22 x 11 x 4 cm.
Waardering
BOERDERIJ Wijlhuizen vermoedelijk uit de eerste helft van de 19de eeuw, met latere aanpassingen.
- Van architectuur- en bouwhistorisch belang als gaaf voorbeeld van een hallehuis-boerderij,
- Van grote landschappelijke waarde door zijn ligging in een glooiing van het terrein. Het heeft als zodanig ensemblewaarde in samenhang met de gebouwen van het waterpompstation.
- Van cultuurhistorische waarde door de bewaarde inrichting als boerderij, mede door de interieuronderdelen van het woongedeelte.
Cultuurhistorische omschrijving
Deze voormalige BOERDERIJ, nu naar de laatste bewoners Wijlhuizen genaamd, heette in het begin van de 19de eeuw 'De Ravenberg' en was toen een "huis en erf" gelegen in een als boomkwekerij gebruikt perceel. Daarbij sloten een kwekerij, een schuur, een bakhuis, een boomgaard en bouwland aan. Alleen voor het huis met erf, de schuur met erf en het bakhuis had de gebruiker van de boerderij het recht van opstal.
Het is mogelijk dat de boerderij, die in 1723 op de kaart van de Roosendaelse Plantagie aangegeven staat in wezen reeds de huidige is. Bekend is dat het pand in 1833 na een brand hersteld of herbouwd is. Op een oude foto staat links van de boerderij, met dezelfde oriëntatie, een forse schuur met zadeldak. Rechts staat een gebouwtje, mogelijk een bakhuisje. Heden ten dage speelt de voormalige boerderij een functionele rol in het complex van het waterwinstation.
De gevels zijn vermoedelijk, zoals gebruikelijk bij boerderijen, meer dan eens ten minste gedeeltelijk vernieuwd.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Well-preserved hall-house FARM Wijlhuizen, presumably from the first quarter of the 19th century, now used as part of the water extraction complex. The farm is situated in a remarkably beautiful landscape setting high in the valley.
Description
The half-hipped roof is covered with thatch as to the upper half, the lower half bears concealed old-Dutch tiles, finished on the inside with purlins.
Both GABLE ENDS have fine brickwork. The front gable has the entrance to the left of centre and further three T-windows with non-original shutters and a small loading hatch for the attic. Wattle and several anchors enliven the gable. To the right the brickwork has subsided in the distant past and old alterations are visible.
The rear gable, in fine brickwork, has in the centre the paired doors beneath a basket arch, to the right and left a relatively substantial dung door. The paired doors are flanked by tall oval stable windows, in the half-hipped end the loading door for the attic (vanished above the threshing floor) is incorporated, the thatch vaults over it. Beside the doors two anchors are placed low.
The low SIDE GABLES are whitewashed. The left has a low entrance in the centre, to the right of it the room behind the front house has a four-light window with shutter. The stable section has an arched cast-iron stable window and two horizontal windows with wooden frames.
The right side gable has a low entrance and five arched cast-iron four-light stable windows. In front of the dwelling a small square small window with shutter has been fitted.
The building now functions as a water extraction station, but the INTERIOR still contains much of the old arrangement of the farm. The construction with anchor beam trusses has been preserved. The threshing floor looks different because a large boiler has been placed in it in which groundwater is purified into drinking water; this fills the space largely and various pipes are connected to it. Due to the function the paired doors now swing in a frame outward. To the left of it stands against the rear wall a complete old water pump with wooden housing on a brick base. The living section contains in the middle the living room, with a simple beam layer perpendicular to the front gable, with against the right wall a rounded-arch 19th-century stove recess between wooden pilasters. The rear wall is flat, the lower part is provided with white wall tiles. The rear wall contains two box beds. The right room, as well as the left beneath an uncovered roof truss, has in the rear wall a similar box bed. On the left is a small wood-covered cellar. The unplastered walls show the brick format 22 x 11 x 4 cm.
Valuation
FARM Wijlhuizen presumably from the first half of the 19th century, with later alterations.
- Of architectural and building-historical importance as a well-preserved example of a hall-house farm,
- Of great landscape value by its situation in a slope of the terrain. As such it has ensemble value in conjunction with the buildings of the water pumping station.
- Of cultural-historical value through the preserved arrangement as a farm, also through the interior components of the living section.
Cultural-historical description
This former FARM, now called Wijlhuizen after the last inhabitants, was called 'De Ravenberg' in the early 19th century and was then a "house and yard" situated on a plot used as a tree nursery. Adjoining it were a nursery, a barn, a bakehouse, an orchard and arable land. Only for the house with yard, the barn with yard and the bakehouse did the user of the farm have the right of usufruct.
It is possible that the farm, which is shown on the map of the Roosendaals Plantagie in 1723, is essentially already the present one. It is known that the building was restored or rebuilt in 1833 after a fire. In an old photograph to the left of the farm, with the same orientation, stands a substantial barn with gabled roof. To the right stands a small building, possibly a bakehouse. Nowadays the former farm plays a functional role in the complex of the water extraction station.
The gables are presumably, as is customary with farms, more than once at least partly renewed.
Nearby in the register
- Nutsbedrijf, De Pinkenberg bij 2Industrieunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Kluizenaarsweg 2Industrieunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Kluizenaarsweg 2 bIndustrieunder 1 mi
- ElijzenBoerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.