Rijksmonumentenregister · Netherlands
Elijzen
Rozendaal, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1900 - 1920
- Address
- Kluizenaarsweg 5, 6891 DN Rozendaal
- Place
- Rozendaal
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.00723, 5.97508
- Part of complex
- 522241
- Monument number
- 522245
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1894 map "Het Koninkrijk der Nederlanden / bew. door I. Dornseiffen ; get. door E. de Geest" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BOERDERIJ Elijzen, met SCHUUR. De boerderij is in het begin van de 20ste eeuw gebouwd op de plaats van een oudere, de schuur volgde kort nadien. De panden liggen in het fraai glooiende landschap enigszins terzijde, bovenin het dal.
De naam 'Elijzen' is die van de laatste bewoners. Vanwege de ligging in een waterwingebied, is bewoning tegenwoordig ongewenst. Het pand is in 1992 en 1995 verbouwd ten dienste van een museumfunctie voor het waterleidingbedrijf.
De boerderij ligt, evenals boerderij Wijlhuizen, zeer fraai in het glooiende dal. Rond 1817 lag op beide plaatsen al een boerderij. De huidige boerderij is in het begin van de eeuw opnieuw opgetrokken.
Omschrijving
Het pand is gepleisterd en wit geschilderd, met uitzondering van de voorgevel in schoon metselwerk. Het zadeldak, met gesmoorde kruispannen, staat tussen topgevels. De dakschilden zijn voorzien van goten. Op het rechter schild staat vooraan een schoorsteen, die op zolder vrijstaand is uitgevoerd. De VOORGEVEL heeft links de ingang met bovenlicht, rechts ervan twee vensters met luiken. Het zoldervenster is licht getoogd. Het dak heeft een licht overstek met windveren. De lage, wit gepleisterde LINKER GEVEL, met zwarte plint, is blind op één venster met luik na.
De gepleisterde en wit geschilderde ACHTERGEVEL, met een zwarte plint, is een topgevel, het zolderluik en kleine venstertje erboven zijn gedicht. De deeldeuren zijn vermoedelijk vervangen door de huidige gewone deur met klein drieruits bovenlicht. Van de getoogde mestdeurtjes heeft de rechter een ongepleisterde segmentboog. De gevel heeft enige muurankers.
De RECHTER ZIJGEVEL is nu wat hoger opgetrokken dan bij oudere boerderijen gebruikelijk. Daardoor past hierin een zij-ingang, zonder dat het dakschild opgetild hoeft te worden. Het muurwerk is gepleisterd en witgeschilderd, met zwarte plint, en heeft bovenaan enkele ankers van oudere oorsprong. In het midden bevindt zich een klein vierruits venster onder een ongepleisterde strek, rechts ervan, geheel bovenaan, een zeer klein venstertje met een diefijzer. Van het INTERIEUR rest in de woonkamer, midden in het voorhuis, de stookplaats met een fraaie schoorsteenmantel. Rechts en links hiervan bevindt zich een klein vertrek. Achter het linker ligt een kamertje, waaronder met een keldertje onder houten vloer met een luik. De deel bevat het enige gebint: een grenen ankerbalkgebint. Het is niet uitgesloten dat het ouder is dan het pand en uit de voorganger stamt. Dat geldt zeker voor de deur in de rechter gevel. Op de deel bevindt zich in de hoek tussen de zijgevel en de achterwand van het laatst genoemde kamertje een hardstenen smalle, uitbollende bak. De zolder is via een luik vanaf de deel bereikbaar en onbeschoten.
De in relatie tot de boerderij forse SCHUUR, rechts erachter gelegen, stamt uit de eerste helft van de 20ste eeuw. Dit gebouw heeft eveneens een zadeldak tussen twee topgevels, voorzien van windveren. Het rechter dakschild draagt rode opnieuw verbeterde holle pannen, het linker gesmoorde kruispannen. De gevels uitgevoerd in schoon metselwerk in kruisverband. De hier als voorgevel beschouwde zijde, gericht naar dezelfde kant als die van de boerderij, heeft in 1995 vernieuwde naar buiten draaiende schuurdeuren en links en rechts ervan een dicht gezet klein venster. Een laaddeur geeft toegang tot de zolder. Twee ankers geven de plaats aan van de balklaag: de blinde zijgevels zijn tot die hoogte opgetrokken. De achtergevel had drie - nu gedichte - deuren, waartussen twee hoger geplaatste eveneens gedichte vensters. Het laadluik voor de zolder bleef wel bewaard. Twee ankers markeren de zoldervloer. De linker gevel heeft rechts een deur, links ervan drie gedichte vensters. De rechter gevel heeft twee deurtjes gehad alternerend met drie wat hoger geplaatste vensters, eveneens onder segmentbogen: dit alles is dichtgemetseld.
Waardering
BOERDERIJ Elijzen, met SCHUUR, met een vroeg 20ste-eeuws karakter.
- Van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van agrarische bebouwing.
- Samen van stedenbouwkundige waarde als landschappelijk belangrijke elementen in het beeld van het glooiende dal. Beide hebben als zodanig ensemblewaarde.
Cultuurhistorische omschrijving
Rond 1817 lag op beide plaatsen al een boerderij. Het pand wekt de indruk in wezen nog de oude boerderij te zijn. De voorgevel van de boerderij en de schuur wijzen qua karakter naar het begin van de 20ste eeuw, maar de ongepleisterde voorgevel staat voor een verder gepleisterd pand, op de hoek halfsteens ingewerkt in de zijgevel. De meest voor de hand liggende verklaring zou zijn een bepleistering om de sporen van de verbouwing verbergen. In feite leert het interieur dat het pand wel degelijk in het begin van de eeuw opnieuw opgetroken is. Hierbij is gekozen voor een vormgeving waardoor het pand sterk op een woonhuis lijkt. Het zadeldak tussen topgevels, in plaats van een wolfdak, past daarbij. Ook de deeldeuren ontbreken in de achtergevel, terwijl de mestdeurtjes nog wel aanwezig zijn. Maar deze gevel is verbouwd: een laaddeur voor de zolder en een raampje erboven zijn gedicht, mogelijk zijn zo ook deeldeuren verdwenen. Het licht getoogde zoldervenster in de voorgevel benadrukt ook dat het pand meer het karakter heeft van een woonhuis dan van een boerderij, in welk geval eerder een laadluik verwacht zou worden.
Het merkwaardige blok hardsteen op de deel bevindt zich in de hoek tussen de zijgevel en de achterwand van het laatst genoemde kamertje. Het betreft een wat boven de vloer beginnende omgekeerde kwart kegel, iets bollend en met een bolle bovenrand. De functie en herkomst is onbekend. Voor een drinkbak is de bovenkant wel erg hoog geplaatst. Aangezien de buitengevel gepleisterd is, valt nu niet na te gaan of daar een opening correspondeert met deze plaats. Vermoedelijk stamt het van de voorganger van de boerderij.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
FARMHOUSE Elijzen, with BARN. The farmhouse was built in the early 20th century on the site of an older one, the barn followed shortly after. The buildings are situated somewhat to the side in the beautifully undulating landscape, at the top of the valley.
The name 'Elijzen' is that of the last inhabitants. Due to the location in a water extraction area, habitation is nowadays undesirable. The building was renovated in 1992 and 1995 to serve as a museum function for the water company.
The farmhouse, like farmhouse Wijlhuizen, lies beautifully in the undulating valley. Around 1817 there was already a farmhouse at both locations. The present farmhouse was rebuilt at the beginning of the century.
Description
The building is plastered and painted white, with the exception of the front facade in fair-faced brickwork. The gabled roof, with half-hipped roof tiles, stands between stepped gables. The roof slopes are fitted with gutters. On the right slope there is a chimney at the front, which is freestanding in the attic. The FRONT FACADE has the entrance on the left with fanlight, to the right of it two windows with shutters. The attic window is slightly arched. The roof has a slight overhang with wind braces. The low, white plastered LEFT GABLE, with black plinth, is blank except for one window with shutter.
The plastered and white painted REAR GABLE, with a black plinth, is a stepped gable, the attic door and small window above it are closed off. The barn doors are presumably replaced by the present ordinary door with small three-pane fanlight. Of the arched manure doors, the right one has an unplastered segmental arch. The gable has some ornamental wall anchors.
The RIGHT SIDE GABLE is now built somewhat higher than was customary in older farmhouses. This allows a side entrance to fit in without the roof slope needing to be raised. The brickwork is plastered and painted white, with black plinth, and has some anchors of older origin at the top. In the middle there is a small four-pane window under an unplastered lintel, to the right of it, right at the top, a very small window with a thief iron. Of the INTERIOR, in the living room, in the middle of the front house, there remains the hearth with a fine fireplace mantel. To the right and left of it there is a small room. Behind the left one lies a small chamber, below which a small cellar under a wooden floor with a trapdoor. The threshing floor contains the only roof truss: a pine collar-tie truss. It is not impossible that it is older than the building and comes from the predecessor. This certainly applies to the door in the right gable. On the threshing floor, in the corner between the side gable and the rear wall of the last-mentioned chamber, there is a narrow, bulging stone trough. The attic is accessible via a trapdoor from the threshing floor and is unboarded.
The BARN, situated to the right behind the farmhouse and substantial in relation to the farmhouse, dates from the first half of the 20th century. This building also has a gabled roof between two stepped gables, fitted with wind braces. The right roof slope bears red newly improved hollow tiles, the left half-hipped roof tiles. The gables executed in fair-faced brickwork in Flemish bond. The side considered as the front facade, facing the same direction as that of the farmhouse, has barn doors opening outward renewed in 1995 and a small window filled in to the left and right of it. A loading door provides access to the attic. Two anchors mark the position of the beam layer: the blind side gables are built up to that height. The rear gable had three – now filled in – doors, between which two higher placed also filled-in windows. The loading hatch for the attic was however preserved. Two anchors mark the attic floor. The left gable has a door on the right, three filled-in windows to the left of it. The right gable had two small doors alternating with three somewhat higher placed windows, also under segmental arches: all of this has been bricked in.
Valuation
FARMHOUSE Elijzen, with BARN, with an early 20th-century character.
- Of architectural-historical significance as an example of agricultural building.
- Together of urban planning value as landscape-important elements in the image of the undulating valley. Both have ensemble value as such.
Cultural-historical description
Around 1817 there was already a farmhouse at both locations. The building gives the impression of essentially still being the old farmhouse. The front facade of the farmhouse and barn point in character to the beginning of the 20th century, but the unplastered front facade stands for a building otherwise plastered, at the corner half-brick incorporated into the side gable. The most obvious explanation would be plastering to hide the traces of the alteration. In fact, the interior teaches that the building was indeed rebuilt at the beginning of the century. In doing so, a design was chosen that makes the building look very much like a dwelling house. The gabled roof between stepped gables, instead of a half-hipped roof, fits with this. The barn doors are also lacking in the rear gable, while the manure doors are still present. But this gable has been altered: a loading door for the attic and a window above it are closed off, it is possible that barn doors have also disappeared this way. The slightly arched attic window in the front facade also emphasizes that the building has more the character of a dwelling house than of a farmhouse, in which case a loading hatch would be more expected.
The remarkable stone block on the threshing floor is located in the corner between the side gable and the rear wall of the last-mentioned chamber. It is an inverted quarter cone, slightly bulging and with a curved top edge, beginning somewhat above the floor. Its function and origin are unknown. For a drinking trough the top would be placed rather high. Since the outer gable is plastered, it is now not possible to determine whether an opening corresponds to this location on the outside. It presumably comes from the predecessor of the farmhouse.
Nearby in the register
- Nutsbedrijf, De Pinkenberg bij 2Industrieunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Kluizenaarsweg 2Industrieunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Kluizenaarsweg 2 bIndustrieunder 1 mi
- WijlhuizenBoerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.