Rijksmonumentenregister · Netherlands
Complex Raadhuisplein/Grotestraat
Waalwijk, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Function
- Stadhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1932
- Address
- Raadhuisplein 2, 5141 KG Waalwijk (and others)
- Place
- Waalwijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.69106, 5.06627
- Part of complex
- 521816
- Monument number
- 521817
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
RAADHUIS, gebouwd in 1932.
Omschrijving
De hoofdmassa wordt gevormd door een tweelaags bakstenen gebouw met souterrain. Het heeft een rechthoekige plattegrond en een groot, hoog zadeldak gedekt met leien. Aansluitend is, haaks op de westelijke zijgevel van de hoofdmassa, een tweelaagse langgerekte vleugel onder zadeldak gebouwd. Het geheel is voorzien van een natuurstenen plint. De voor- en achterkant hebben een trapgevel, afgewerkt met een gemetselde ezelsrug. De natuurstenen goot steunt op brede, natuurstenen klossen. In de gevel zijn grote ijzeren steekankers bevestigd.
Tegen het midden van de voorgevel is een uitbouw onder lessenaarsdak gezet. De voorkant daarvan wordt bekroond door een natuurstenen lijst, geflankeerd door consoles waarop twee schilddragende leeuwen staan. In deze uitbouw zijn grote rondbogen aangebracht, het portiek heeft op de hoogte van de bel-etage een bordes, overwelfd door een bakstenen kruisgewelf en met aan weerszijden een steektrap. Het bordes heeft een opengewerkte natuurstenen balustrade, langs de trap is een bakstenen borstwering met een brede afwerking in natuursteen aangebracht. Aan de uiteinden van de trap staan twee levensgrote natuurstenen beelden van een os en een koe, gemaakt door Lambertus Zijl. Deze beelden drukken de relatie tussen Waalwijk, de veemarkt en de leerindustrie uit, belangrijke elementen in de economische ontwikkeling gedurende de eerste helft van de twintigste eeuw.
Rechts van het bordes bevinden zich gekoppelde staande ramen, erboven een groot kruiskozijn, alle ramen hebben een kleine roedenverdeling. Aan de linkerkant bevindt zich boven het portiek/bordes een open galerij met rondbogen. Het carillon dat daar is aangebracht werd de gemeente bij de opening van de nieuwbouwvleugel geschonken. Daarboven is op een tegeltableau een metalen wijzerplaat aangebracht. In de topgevel een grote vierkante gevelsteen met in reliëf het gemeentewapen tegen een eikenboom op de achtergrond.
In linker- en rechterzijgevel zijn samengestelde staande ramen aangebracht. Deze diepliggende raampartijen zijn voorzien van brede zandstenen lateien en onderdorpels en bakstenen penanten. In de rechterzijgevel zijn enkele rondboogopeningen aangebracht, afgesloten door hekwerk. Daarnaast is een plaquette in het metselwerk aangebracht. Boven de zij-ingang hangt een lantaarn, uitgevoerd in smeedijzer en glas.
Op de begane grond van de achtergevel bevinden zich ramen met metalen kozijnen waarin gekleurd kathedraalglas. De ramen worden afgesloten door een brede latei waarboven dubbele kleine roedenramen zijn geplaatst. Rechts, ter plekke van het trappenhuis, zijn in hoogte verspringende staande glas-in-loodramen met natuurstenen onder- en bovendorpels aangebracht. In het midden van de achtergevel zijn op de verdieping twee ramen dicht naast elkaar geplaatst. In de linkerzijgevel zijn (ter plekke van het trappenhuis) enkele grote glas-in-loodramen geplaatst. Daaronder bevinden zich kelderlichten met diefijzers.
Tegen de linkerzijgevel, ver naar achteren geplaatst, staat een tweelaags haakse aanbouw onder zadeldak. Als bij de hoofdmassa is ook hier een natuurstenen goot op klossen aangebracht. In het dakvlak bevinden zich enkele dakkapellen.
In de voorgevel (naar het plein gericht) bevindt zich een houten deur in rondboogportiek. Ervoor ligt een natuurstenen trap met aan de zijkanten bakstenen borstweringen. Boven de ingang hangt een lantaarn, uitgevoerd in smeedijzer en melkglas. De meeste ramen hebben zandstenen dorpels en lateien, een aantal is gekoppeld en onderling gescheiden door een bakstenen tussenpenant. De achtergevel heeft veel kleine raampjes met natuurstenen lateien.
Voor de zijvleugel van het raadhuis ligt een symmetrisch aangelegde tuin, ter hoogte van de voorgevel van de hoofdmassa van het raadhuis afgesloten door een lage bakstenen muur, voorzien van een natuurstenen plint en gemetselde ezelsrug.
In het verlengde van de ingang is tussen twee hoger opgemetselde vierkante pijlers een smeedijzeren hek aangebracht. De muur wordt geleed door kleine pijlers met een ezelsrug, daartussen is een ijzeren stang aangebracht.
In het interieur is de oorspronkelijke toestand in belangrijke mate bewaard gebleven. Na de entree volgen een grote hal en een gang, in het verlengde van de ingang. Aan weerszijden van de gang bevinden zich kamers, achteraan is een doorgang met trappen naar de zijvleugel. Links in de hal is een trappartij naar de verdieping aanwezig, op de verdieping bevinden zich rechts van de hal en gang raadzaal en trouwzaal. Het raadhuis is gedeeltelijk onderkelderd.
Ook de inrichting is in haar oorspronkelijke vorm bewaard gebleven. De wanden van hal en gang zijn uitgevoerd in schoon metselwerk en hebben lambriseringen in geglazuurde steen. Er is een rijke symbolische decoratie door middel van beeldhouwwerk, muurschildering en tegeltableaus onder meer van de hand van Theo van Delft.
In de raadzaal wordt nog steeds het oorspronkelijk meubilair, van de hand van Kropholler, gebruikt.
Tussen de rechterzijgevel en de woningen (thans archief) aan de oostwand van het plein, staat een gemetselde muur met ezelsrug, voorzien van een grote rondboogvormige doorgang.
Waardering
Het raadhuis is van algemeen belang. Het raadhuis is van cultuurhistorisch belang als uitdrukking van een bestuurlijke en sociaaleconomische ontwikkeling in het geïndustrialiseerde Langstraatgebied en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het raadhuis aan het einde van het Interbellum. Het heeft architectuurhistorische waarden wegens het belang van het gebouw voor de geschiedenis van de architectuur en is een belangrijk werk in het oeuvre van de architect.
Het object is zowel inwendig als uitwendig gaaf bewaard gebleven. Het heeft ensemblewaarden wegens situering die verbonden is met de ontwikkeling van de gemeente en wegens de bijzondere plaats die het inneemt in het aanzien van de gemeente Waalwijk.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
TOWN HALL, built in 1932.
Description
The main mass is formed by a two-storey brick building with basement. It has a rectangular footprint and a large, high gabled roof covered with slates. Adjoining it, at right angles to the western side elevation of the main mass, is a two-storey elongated wing built under a gabled roof. The whole is provided with a natural stone plinth. The front and rear elevations have a stepped gable, finished with a brick saddle back. The natural stone gutter is supported on broad, natural stone blocks. In the elevation are large iron tie rods attached.
Against the centre of the front elevation is an outbuilding under a lean-to roof. Its front is crowned by a natural stone moulding, flanked by consoles on which two shield-bearing lions stand. In this outbuilding are large round arches, the portico has at the height of the mezzanine a landing, vaulted by a brick cross vault and with a flight of steps on either side. The landing has an open-worked natural stone balustrade, along the staircase is a brick parapet with broad finishing in natural stone. At the ends of the staircase stand two life-size natural stone sculptures of an ox and a cow, made by Lambertus Zijl. These sculptures express the relationship between Waalwijk, the cattle market and the leather industry, important elements in the economic development during the first half of the twentieth century.
To the right of the landing are coupled tall windows, above them a large cross window, all windows have small glazing bars. On the left side above the portico/landing is an open gallery with round arches. The carillon placed there was presented to the municipality upon the opening of the new wing. Above it is a metal clock face mounted on a tile panel. In the top gable is a large square facade stone with in relief the municipal coat of arms against an oak tree in the background.
In the left and right side elevations are composite tall windows. These recessed window sections are provided with broad sandstone lintels and sills and brick mullions. In the right side elevation are some round-arched openings, closed off by ironwork. Next to this is a plaque attached in the masonry. Above the side entrance hangs a lantern, executed in wrought iron and glass.
On the ground floor of the rear elevation are windows with metal frames containing coloured cathedral glass. The windows are closed by a broad lintel above which double small glazing-bar windows are placed. To the right, at the location of the stairwell, are tall staggered stained-glass windows with natural stone sills and lintels. In the centre of the rear elevation are two windows placed close together on the storey. In the left side elevation are some large stained-glass windows (at the location of the stairwell). Below these are basement lights with anti-theft bars.
Against the left side elevation, placed far back, stands a two-storey right-angled annex under a gabled roof. As with the main mass, a natural stone gutter on blocks is also provided here. In the roof plane are some roof dormers.
In the front elevation (facing the square) is a wooden door in a round-arched portico. In front of it lies a natural stone staircase with brick parapets on the sides. Above the entrance hangs a lantern, executed in wrought iron and opal glass. Most windows have sandstone sills and lintels, a number are coupled and separated from each other by a brick mullion. The rear elevation has many small windows with natural stone lintels.
In front of the side wing of the town hall lies a symmetrically laid out garden, at the height of the front elevation of the main mass of the town hall closed off by a low brick wall, provided with a natural stone plinth and brick saddle back.
In line with the entrance, between two higher built square pillars, is a wrought-iron gate. The wall is articulated by small pillars with a saddle back, between them is an iron rod.
In the interior the original condition has been largely preserved. After the entrance follow a large hall and a corridor, in line with the entrance. On either side of the corridor are rooms, at the back is a passage with stairs to the side wing. On the left in the hall is a staircase to the upper floor, on the upper floor to the right of the hall and corridor are the council chamber and marriage room. The town hall is partially cellaried.
The furnishings have also been preserved in their original form. The walls of the hall and corridor are executed in fair-faced brickwork and have wainscoting in glazed stone. There is rich symbolic decoration by means of sculptures, wall painting and tile panels among others by the hand of Theo van Delft.
In the council chamber the original furniture, made by Kropholler, is still in use.
Between the right side elevation and the houses (now archive) on the east wall of the square stands a brick wall with saddle back, provided with a large round-arched passage.
Valuation
The town hall is of general interest. The town hall is of cultural-historical importance as an expression of administrative and socio-economic development in the industrialised Langstraat region and as an example of the typological development of the town hall at the end of the Interbellum. It has architectural-historical values because of the building's importance for the history of architecture and is an important work in the architect's oeuvre.
The object has been preserved both internally and externally in good condition. It has ensemble values because of its situation which is connected with the development of the municipality and because of the special place it holds in the appearance of the municipality of Waalwijk.
Nearby in the register
- Complex Raadhuisplein/GrotestraatDienstwoningunder 1 mi
- Complex Raadhuisplein/GrotestraatWoonhuisunder 1 mi
- Complex Raadhuisplein/GrotestraatOverheidsgebouwunder 1 mi
- Complex Raadhuisplein/GrotestraatWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.