TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Fort Sabina

Fijnaart, Noord-Brabant, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Fort, vesting en -onderdelen
Function
Fort
Category
onroerend gebouwd
Built (approximately)
1810 - 1811
Address
Noordwesthoek polder Fijnaart (Moerdijk 30)
Place
Fijnaart
Municipality
Moerdijk
Province
Noord-Brabant
Country
Netherlands
Coordinates
51.67692, 4.39619
Part of complex
521705
Monument number
521706

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1799 map "The Seven United Provinces with their Dependencies." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding.

Het FORT Sabina is in 1810-1811 aangelegd in de noordwesthoek van de Sabina-Henricapolder ter bescherming van de scheepvaart op Volkerak en Hellegat. Het werd aanvankelijk De Ruyter genoemd en ging als gevolg van de Vestingwet van 1874 fungeren als verdediging tegen vijandelijke vlooteenheden op het Volkerak en het bestrijken van een versperring met schoktorpedo's. Het maakte daarbij deel uit van de Stelling van het Volkerak en het Hollandsch Diep. In 1879-1883 werd het geheel aanzienlijk gewijzigd en kreeg toen zijn huidige vorm met Ambachtelijk-Traditionele elementen.

Omschrijving.

Het werk is gelegen binnen een omgrachting en heeft een vijfhoekige vorm met op drie hoeken een enkelvoudige caponnière en op de vierde, zuidelijke hoek een dubbele. Het geheel wordt betreden via een dam en een betonnen wachthuis. Dit wachthuis heeft een gebosseerd gepleisterde gevel van vijf vakken met geblokte en gegroefde pilasters en getoogde en van ijzeren luiken voorziene muuropeningen. Het wordt afgedekt met een kroonlijst. Door het gebouw loopt een gewelfde doorgang. De achtergevel is gepleisterd. Midden op het terrein ligt de voormalige verdedigbare toren van 1810-1811. Deze maakt thans met zijn zeer verweerde uit IJsselstenen gemetselde gevel deel uit van het aangeaarde kazernegebouw, dat keuken, bergingen en ziekenboeg bevatte. Inwendig heeft de voormalige 'tour modèle' een rechthoekige in schoon metselwerk uitgevoerde ruimte met segmentvormig afgesloten muurnissen en een omlopend tongewelf, dat in het midden rust op een vierkante kolom. Het kazernegebouw heeft een in machinale baksteen opgetrokken gevel van acht vakken waarin segmentvormig afgesloten en beluikte raam- en deuropeningen. De openingen zijn in groepen van drie geplaatst onder een ontlastingsboog, die correspondeert met het inwendige tongewelf. Een der sluitstenen draagt het jaartal 1880. De muuropeningen geven toegang tot in schoon metselwerk uitgevoerde ruimten. Deze hebben deels ijzeren en houten balklagen. In de op de toren aansluitende travee vinden we troggewelven op ijzeren profielen, de overige ruimten hebben segmenttongewelven. De muren zijn hier gewit met zwarte plint. Achter de kazerne bevindt zich een dubelwandig kruit- en projectielenmagazijn uit 1881 met bergruimten en vier tongewelven. Voor het vervoer werd gebruik gemaakt van nog steeds aanwezig smalspoor. Tevens bevindt zich hier een remise uit 1866 met twee tongewelven. De vier caponnières zijn bereikbaar via ondergrondse gangen en hebben in kiezelbeton met toeslag van baksteensplit opgetrokken muurwerk. De gangen werden geprefabriceerd uit cement in de Nederlandsche Cement Steenfabriek te Delft. De dubbele capponière heeft een verlande gracht en een berging uit 1884. Tegen de omwalling bevinden zich aan de zuidwest- en westzijde geschutsopstellingen met de bijbehorende in beton opgetrokken kruit- en projectielenmagazijnen. De sporen van de geschutsemplacementen voor de zeven zware 24-centimeter kanonnen van het type Y zijn nog herkenbaar.

Waardering.

Het fort Sabina-Henrica is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als uitdrukking van de ontwikkelingen van de landsverdediging en de krijgskunst in de negentiende eeuw en de plaats die het innam als schakel in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het heeft architectuurhistorische waarden wegens de gecompliceerde bouwgeschiedenis met een veelheid aan onderdelen waaronder toren, kazernegebouw, kruitmagazijn, etc. Het is een toonbeeld van het gebruik van traditionele baksteenbouw en voor die tijd moderne betontechniek. Het heeft ensemblewaarden wegens de relatie tussen fort, magazijn en het omliggende open poldergebied. Het is relatief gaaf bewaard gebleven.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction.

Fort Sabina was constructed in 1810-1811 in the northwestern corner of the Sabina-Henrica polder for the protection of shipping on the Volkerak and Hellegat. It was initially named De Ruyter and, as a consequence of the Fortification Act of 1874, served as a defence against enemy fleet units on the Volkerak and the covering of a barrier with spar torpedoes. In this capacity it formed part of the Volkerak and Hollandsch Diep Line. Between 1879-1883 it was substantially modified and then acquired its present form with Artisanal-Traditional elements.

Description.

The work is situated within a moat and has a pentagonal form with on three corners a single casemate and on the fourth, southern corner a double casemate. Access to the whole is via a causeway and a concrete guardhouse. This guardhouse has a rusticated plastered facade of five bays with blocked and fluted pilasters and arched window and door openings fitted with iron shutters. It is covered with a cornice. A barrel-vaulted passage runs through the building. The rear facade is plastered. In the middle of the ground stands the former defensible tower of 1810-1811. This now forms part, with its severely weathered facade of IJsselsteen masonry, of the earthed-over barracks building, which contained a kitchen, storage rooms and an infirmary. Internally, the former 'tour modèle' has a rectangular room executed in fine masonry with segment-shaped walled recesses and a barrel vault running around the perimeter, which in the middle rests on a square column. The barracks building has a facade of engineered brick in eight bays with segment-shaped closed and louvred window and door openings. The openings are placed in groups of three beneath a relieving arch, which corresponds to the internal barrel vault. One of the keystones bears the date 1880. The wall openings give access to rooms executed in fine masonry. These have partly iron and wooden beams. In the bay adjoining the tower we find barrel vaults on iron profiles, the remaining rooms have segmental barrel vaults. The walls are whitewashed here with a black plinth. Behind the barracks is a double-walled powder and projectile magazine from 1881 with storage rooms and four barrel vaults. For transport, use was made of narrow-gauge track still present. There is also here a carriage house from 1866 with two barrel vaults. The four casemates are accessible via underground passages and have walls constructed of gravel concrete with an admixture of brick split. The passages were prefabricated from cement at the Nederlandsche Cement Steenfabriek in Delft. The double casemate has a silted-up moat and a storage room from 1884. Against the fortification wall are gun emplacements on the southwest and west sides with associated powder and projectile magazines constructed in concrete. The traces of the gun emplacements for the seven heavy 24-centimetre cannons of the Y type are still recognisable.

Valuation.

Fort Sabina-Henrica is of general importance. It has cultural-historical value as an expression of the developments of national defence and military science in the nineteenth century and the place it occupied as a link in the Nieuwe Hollandse Waterlinie. It has architectural-historical value because of the complicated building history with a multitude of components including tower, barracks building, powder magazine, etc. It is an exemplar of the use of traditional brickwork and, for that period, modern concrete construction. It has ensemble value because of the relationship between fort, magazine and the surrounding open polder landscape. It has been preserved in relatively good condition.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map