Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nutsbedrijf, Bredaseweg 209
Tilburg, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Nutsbedrijf
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897
- Address
- Bredaseweg 209, 5038 NE Tilburg
- Place
- Tilburg
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.55607, 5.06907
- Monument number
- 521153
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1889 map "Manoeuvreerkaart der 3de Divisie Infanterie in 1889 op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
WATERTOREN in Neo-Renaissance stijl gebouwd in 1897, voor de Tilburgsche Waterleiding Maatschappij naar ontwerp uit 1895 van H.P.N. Halbertsma ('s-Gravenhage). De toren is ca. 50 meter hoog en heeft inwendig een diameter van ca. 12 meter. Hij heeft een open geklonken plaatijzeren reservoir met een inhoud van 1000 m3, volgens het systeem van prof. Intze (Aken). Het bijbehorende pompstation, dat niet tot de bescherming behoort, ligt op ca. 4,3 kilometer afstand hiervan aan de Gilzerbaan no. 413. Tijdens de bevrijding op 26 oktober 1944 werd gepoogd de watertoren op te blazen. Het resulteerde in een zware beschadiging van de bovenbouw en het reservoir. De bovenbouw werd bij de restauratie vereenvoudigd uitgevoerd, hierdoor verdwenen de oorspronkelijke kantelen. Het ontwerp was afkomstig van de "Technische Afdeling van het Rijksinstituut voor Drinkwatervoorziening" ('s-Gravenhage). Het reservoir werd op 10 december 1947 weer in gebruik genomen. De standpijp, oorspronkelijk bestaande uit gewalst plaatstaal, werd in 1957 vervangen door een stalen kern voorzien van een gewapend betonnen mantel met een kapiteel op iedere bouwlaag. Hierdoor kreeg de vloerconstructie in het midden een extra ondersteuning.
Omschrijving.
De toren op rond grondvlak en onder plat dak heeft een cylindervormige opbouw bestaande uit drie delen: basement, schacht en bovenbouw. Aan de oostkant van de watertoren bevindt zich een arkeltoren beginnend in de schacht ter hoogte van de lekvloer en doorgaand in de bovenbouw en uitstekend boven het dak van de watertoren en bekroond door een rond koperen torendak. De toren heeft drie bouwlagen, de lekvloer meegerekend. Het opgaande werk van de watertoren is uitgevoerd in rode baksteen gemetseld in kruisverband voor basement en schacht en Noors verband voor de bovenbouw. De toren is horizontaal geleed door een hardstenen waterlijst in de plint, zandstenen speklagen en een brede samengestelde cordonlijst (geprofileerd hardsteen banden, metselwerk in keperverband en hardstenen diamantkoppen) in het basement. Kraagstenen met geleidende cordonlijsten en een kroonlijst met een balustrade. In de waterlijst bevindt zich de inscriptie:"H.P.N. HALBERTSMA INGENIEUR". In het basement de entreedeur en zes rondboogvensters. Ze staan terugliggend verwerkt in gevelnissen. De entree bestaat uit een dubbele deur in blank eikenhout op steekklampen omgeven door een Renaissance sieromlijsting met een getrapte bekroning onder een rondboog. In de omlijsting het gemeentewapen tussen eikenloof. De bovendorpel van het kozijn bevat het jaartal 1896-'97. De rondboogvormige muuropeningen in basement en schacht zijn voorzien van zandstenen raamdorpels, aanzet- en sluitstenen. Ze bevatten gietijzeren roedenvensters. Direct onder de bovenbouw in de schacht bevinden zich kleine rechthoekige vensters met een zandstenen omlijsting. De bovenbouw is uitkragend op een aantal uitgemetselde banden, gedragen door hardstenen consoles. Deze bevat acht groepen van rondboogvormige boven- en rechthoekige benedenvensters, die twee aan twee gekoppeld zijn. Ook deze hebben een zandstenen omlijsting. Onder de kroonlijst boven de hoogste cordonlijst bevinden zich 24 kleine vierkante vensters. Het interieur van de toren heeft in de vloeren gemetselde troggewelven gedragen door stalen binten. De bouwlagen worden door middel van gebogen ijzeren trappen aan de binnenkant van de torenschacht met elkaar verbonden.
Waardering.
De watertoren is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de groei van de zorg voor de levering van schoon drinkwater en tevens als voorbeeld van de technische en typologische ontwikkeling van de gebouwen voor de watervoorziening. Het heeft architectuurhistorisch belang voor de geschiedenis van de architectuur en bouwtechniek. Het is van bijzonder belang voor het oeuvre van de bouwmeester H.P.N. Halbertsma. Het gebouw is relatief gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
WATER TOWER in Neo-Renaissance style built in 1897 for the Tilburg Water Supply Company to a design from 1895 by H.P.N. Halbertsma ('s-Gravenhage). The tower is approximately 50 metres high and has an internal diameter of approximately 12 metres. It has an open riveted sheet-iron reservoir with a capacity of 1000 m³, according to the system of prof. Intze (Aachen). The associated pumping station, which is not included in the protection, is located approximately 4.3 kilometres away from it at Gilzerbaan no. 413. During the liberation on 26 October 1944, an attempt was made to blow up the water tower. It resulted in severe damage to the superstructure and the reservoir. During restoration the superstructure was simplified in execution, with the result that the original crenellations disappeared. The design was from the "Technical Department of the National Institute for Drinking Water Supply" ('s-Gravenhage). The reservoir was returned to service on 10 December 1947. The standpipe, originally consisting of rolled sheet steel, was replaced in 1957 by a steel core provided with a reinforced concrete jacket with a capital on each storey. This gave the floor structure in the middle extra support.
Description.
The tower on a circular floor plan and under a flat roof has a cylindrical construction consisting of three parts: basement, shaft and superstructure. On the east side of the water tower there is a staircase tower starting in the shaft at the level of the leak floor and continuing into the superstructure and projecting above the roof of the water tower and crowned by a round copper tower roof. The tower has three storeys, including the leak floor. The rising work of the water tower is executed in red brick laid in English bond for basement and shaft and Norwegian bond for the superstructure. The tower is horizontally articulated by a hardstone drip moulding in the plinth, sandstone courses and a broad composite band (profiled hardstone bands, brickwork in herringbone bond and hardstone diamond heads) in the basement. Corbels with guiding bands and a cornice with a balustrade. In the drip moulding is the inscription:"H.P.N. HALBERTSMA ENGINEER". In the basement the entrance door and six semicircular arched windows. They are set back in wall recesses. The entrance consists of a double door in unfinished oak wood on hook clasps surrounded by a Renaissance ornamental framing with a stepped crown under a semicircular arch. In the framing the municipal coat of arms between oak leaves. The upper threshold of the frame contains the year 1896-'97. The semicircular shaped wall openings in basement and shaft are provided with sandstone window sills, setting and closing stones. They contain cast-iron glazing bars windows. Directly below the superstructure in the shaft are small rectangular windows with a sandstone frame. The superstructure is cantilevered on a number of laid-out bands, supported by hardstone corbels. This contains eight groups of semicircular arched upper and rectangular lower windows, which are coupled two by two. These also have a sandstone frame. Below the cornice above the highest band are 24 small square windows. The interior of the tower has in the floors brick barrel vaults supported by steel beams. The storeys are connected to each other by means of curved iron stairs on the inside of the tower shaft.
Valuation.
The water tower is of general importance. The building has cultural-historical importance as a special expression of the growth of care for the supply of clean drinking water and also as an example of the technical and typological development of buildings for water supply. It has architectural-historical importance for the history of architecture and building technique. It is of particular importance for the oeuvre of the master builder H.P.N. Halbertsma. The building has been relatively well preserved.
Nearby in the register
- MissiehuisKlooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Legeringsgebouw, Henriette Ronnerstraat 1Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Klooster, Capucijnenstraat 76Klooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Opleidingscentrum, Frater Mattheushof 1Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.