Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Schans
Tilburg, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Vergadering en vereniging
- Function
- Patronaatsgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1911
- Address
- De Schans 32, 5011 EM Tilburg
- Place
- Tilburg
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.58751, 5.09247
- Part of complex
- 521100
- Monument number
- 521105
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1911 verrees aan De Schans een PATRONAATSGEBOUW, oorspronkelijk gewijd aan Johannes Berchmans, patroon van de jeugd. Nadat in 1913 de uit Tilburg afkomstige Petrus Donders eerbiedwaardig was verklaard werd het gebouw aan hem gewijd. Het patronaatsgebouw werd gebouwd in opdracht van het kerkbestuur van de parochie Heikant naar een ontwerp van de architect Jos Donders. Het gebouw heeft neo-romaanse elementen. De oorspronkelijke indeling, bestaande uit een entree welke van de overige delen van het gebouw is afgescheiden middels een uit panelen samengestelde wand, een zaal met verhoogd toneelpodium en een daarachter gelegen afgesloten bergplaats, werd in de loop der jaren enkele malen gewijzigd. In 1950 werd het gebouw aan de achterzijde verlengd door de toevoeging van een niet beschermde tweelaagse uitbreiding onder plat dak in verband met de huisvesting van een verkennersgroep. In 1988-'89 werd het patronaatsgebouw ingericht tot gymnastieklokaal. Hiervoor werd aan het einde van de linkerzijgevel in bijpassende stijl een niet beschermde eenlaagse uitbouw onder plat dak toegevoegd met gebruikmaking van de uit de zijmuren afkomstige kozijnen. Het vroeger in de voorgevel geplaatste beeld, met een voorstelling van Petrus Donders als een geknielde man, werd in verband met slooplannen in de jaren '70 verwijderd. Het beeld werd omstreeks 1920 door J. Custers te Eindhoven vervaardigd. Het oorspronkelijke beeld werd onlangs gerestaureerd in het kader van 'Brabant 200' en is overgebracht naar de kerk van Maria Onbevlekt Ontvangen. In de voorgevel is een replica geplaatst.
Omschrijving
In baksteen met knipvoeg opgetrokken eenlaags patronaatsgebouw onder zadeldak gedekt met muldenpannen. Het gebouw is schuin ten opzichte van de rooilijn en de hieraan evenwijdig opgetrokken voorgevel geplaatst. De doorgemetselde topgevel aan de voorzijde heeft een verhoogde, bredere top waarin een aedicula met geprofileerde hardstenen console waarop een beeld. De top wordt bekroond door een hardstenen kruis en wordt aan de achterzijde gesteund door een smeedijzeren constructie die rust op de nok van het dak. Deze symmetrische voorgevel wijkt, qua detaillering, sterk af ten opzichte van de sobere zijgevels, door de toepassing van een rijke baksteendetaillering in het klimmend fries langs de noklijn en de hoekpijlers met rechthoekige spaarvelden. Daarnaast is veelvuldig gebruik gemaakt van hardsteen: de samengestelde deklijst, plint, cordonlijsten en bogen boven de ingang en de vensters. Centraal een ingang met vernieuwde gedeelde en deels beglaasde paneeldeuren en voorzien van gekoppelde vensters en bovenlichten in houten kozijnen. Het boogveld is beglaasd en bezit een verspringende verticale ijzeren tracering welke eveneens is toegepast in de boogvulling van de vensters in de voorgevel. Onder deze boogvulling een T-venster met gedeeld bovenlicht. De hardstenen dorpels zijn door een hardstenen lijst verbonden. De hardstenen boogruggen met sluitsteen zijn aan de bovenzijde afgezet door met elkaar verbonden, uitstekende hardstenen lijsten welke ter hoogte van de sluitstenen zijn opgewipt.
Boven de deur een geprofileerde hardstenen gevelsteen met opschrift 'Patronaat / Petrus Donders'. In de rechterzijgevel hoog ingezette getoogde en gedeelde zesruits ijzeren vensters onder segmentboog en voorzien van een hardstenen afzaat. De linkerzijgevel bezit zes traveeën, gedeeld door lisenen, waarvan de eerste drie worden ingenomen door achtereenvolgens twee getoogde en gedeelde openslaande vensters met vierruits bovenlichten en hardstenen afzaat, gevolgd door een opgeklampte, gedeelde deur met vierruits bovenlichten.
Dezelfde volgorde is toegepast in de hierop volgende drie traveeën. De overige traveeën worden ingenomen door de in stijl toegevoegde uitbouw onder plat dak die eveneens door lisenen is geleed.
De achtergevel wordt ingenomen door de later aangebrachte tweelaagse uitbouw.
In het interieur zijn nog aanwezig het oorspronkelijke podium, deels onderkelderd, en de vestibule. Grenzend aan de linkerzijgevel een bakstenen schansmuur met uitgemetselde kolommen, het geheel onder een ezelsrug en voorzien van een smeedijzeren hekwerk. In de muur een gedeelde smeedijzeren poort tussen twee hoog opgemetselde kolommen.
Waardering.
Het patronaatsgebouw is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als uitdrukking van een culturele, sociaal-economische en geestelijke ontwikkeling welke zichtbaar is in de bewaard gebleven structuur van landschap en bebouwing. Het heeft architectuurhistorische waarden wegens de stijl en als voorbeeld van het werk van de architect Donders. Het heeft ensemblewaarde als deel van een complex, dat tevens van belang is wegens de historisch-ruimtelijke waarden die tot uiting komen in de samenhang van de functies van de bebouwing, de schaal en de relatie met de open ruimten. Het patronaatsgebouw is bovendien van belang vanwege de gaafheid en de samenhang met het gehele ensemble.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1911 there arose at De Schans a PATRONAGE BUILDING, originally dedicated to John Berchmans, patron of youth. After in 1913 the Petrus Donders, originating from Tilburg, was declared venerable, the building was dedicated to him. The patronage building was erected on the commission of the church council of the parish Heikant according to a design by architect Jos Donders. The building has neo-Romanesque elements. The original layout, consisting of an entrance which was separated from the other parts of the building by means of a wall assembled from panels, a hall with raised stage platform and a closed storage area behind it, was altered several times over the years. In 1950 the building was extended on the rear side by the addition of an unprotected two-storey extension beneath a flat roof in connection with the accommodation of a scout group. In 1988-89 the patronage building was fitted out as a gymnastics room. For this purpose, at the end of the left side facade in matching style an unprotected single-storey extension beneath a flat roof was added using frames derived from the side walls. The image formerly placed in the front facade, depicting Petrus Donders as a kneeling man, was removed in connection with demolition plans in the 1970s. The image was made around 1920 by J. Custers in Eindhoven. The original image was recently restored as part of 'Brabant 200' and has been transferred to the church of Maria Immaculately Conceived. A replica has been placed in the front facade.
Description
A single-storey patronage building constructed in brick with pointed mortar joints beneath a gabled roof covered with pantiles. The building is placed obliquely in relation to the building line and the front facade constructed parallel to it. The solid-brick top gable on the front has a raised, wider top in which an aedicula with profiled sandstone console supporting an image. The top is crowned by a sandstone cross and is supported on the rear by a wrought-iron construction which rests on the ridge of the roof. This symmetrical front facade differs markedly in detailing from the austere side facades through the application of rich brickwork detailing in the climbing frieze along the ridge line and the corner pillars with rectangular spandrels. Furthermore, sandstone has been used extensively: the combined drip moulding, plinth, string courses and arches above the entrance and the windows. Centrally an entrance with renewed divided and partly glazed panel doors and furnished with paired windows and fanlights in wooden frames. The spandrel is glazed and possesses a staggered vertical iron tracery which is also applied in the arch infill of the windows in the front facade. Beneath this arch infill a T-window with divided fanlight. The sandstone sills are connected by a sandstone band. The sandstone barrel arches with keystones are set off at the top by mutually connected, projecting sandstone bands which are jacked up at the height of the keystones.
Above the door a profiled sandstone facade stone with the inscription 'Patronaat / Petrus Donders'. In the right side facade high-set arched and divided six-pane iron windows beneath a segmental arch and furnished with a sandstone offset. The left side facade possesses six bays, divided by pilaster strips, of which the first three are occupied by successively two arched and divided opening windows with four-pane fanlights and sandstone offset, followed by a clamped, divided door with four-pane fanlights.
The same sequence is applied in the following three bays. The remaining bays are occupied by the extension added in style beneath a flat roof which is likewise articulated by pilaster strips.
The rear facade is occupied by the later added two-storey extension.
In the interior the original platform, partly undercellared, and the vestibule are still present. Adjoining the left side facade a brick revetment wall with raised columns, the whole beneath a half-hipped roof and furnished with wrought-iron railwork. In the wall a divided wrought-iron gate between two high-built columns.
Valuation.
The patronage building is of general importance. It has cultural-historical value as an expression of a cultural, socio-economic and spiritual development which is visible in the preserved structure of landscape and buildings. It has architectural-historical values on account of the style and as an example of the work of architect Donders. It has ensemble value as part of a complex, which is also of importance on account of the historical-spatial values which are expressed in the coherence of the functions of the buildings, the scale and the relationship with the open spaces. The patronage building is moreover of importance on account of the integrity and the coherence with the entire ensemble.
Nearby in the register
- De SchansKlooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- De SchansOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Kerk O.L.V. Onbevlekt OntvangenKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- De SchansKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.