Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Schans
Tilburg, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1911
- Address
- De Schans 129, 5011 EN Tilburg
- Place
- Tilburg
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.58802, 5.09223
- Part of complex
- 521100
- Monument number
- 521104
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1911 werd naast het 'Sint-Leonardusgesticht' een SCHOOLGEBOUW voor lager onderwijs opgetrokken, in 1930 omschreven als de 'Bewaarschool der Parochie OLV. Onbevlekt Ontvangen'.
De school bestond oorspronkelijk uit vijf lokalen met een daarachter gelegen hal. Kort na het in gebruik nemen van de school volgde, naar plannen van de Tilburgse architect J. Donders, aan de achterzijde een uitbreiding met een gang waaraan grenzend twee lokalen en overdekte privaten. Naar een ontwerp van de Tilburgse architect C.J. van Meerendonk werd in 1930 aan de achterzijde een nieuwe uitbreiding bestaande uit een groot lokaal en een aan de twee achterste lokalen grenzende hal opgetrokken. De eerder genoemde privaten werden hierbij verplaatst. Na enkele kleine wijzigingen in 1952, (naar een ontwerp van F. Lambriex een aanbouw aan de rechterzijde; in 1965 aan de achterzijde de bouw van een nieuwe stookruimte) werd in 1983 het interieur van het schoolgebouw ingrijpend verbouwd. Het exterieur werd hierbij nauwelijks gewijzigd. Sindsdien bevat het gebouw verschillende wooneenheden.
Omschrijving
Schoolgebouw op onregelmatige plattegrond, opgetrokken in machinale baksteen. Het gebouw bestaat uit twee delen, gescheiden door een gang onder plat dak dat voorheen was voorzien van lichtrupsen. Aan de voorzijde (straatzijde) van deze gang bevindt zich een eenlaagse, langgerekte bouwmassa waarin de centraal gelegen voormalige ingang tot de school en daaraan grenzend vijf leslokalen. Aan de achterzijde van de gang bevonden zich twee lokalen, enkele dienstruimten en de privaten, en tevens een tweede gang die leidde naar een achter het hoofdgebouw gelegen groot lokaal.
De vleugel aan de voorzijde bestaat uit een eenlaags, evenwijdig aan de rooilijn opgetrokken gebouw onder zadeldak gedekt met kruispannen en voorzien van een geprofileerde bakgoot. In de symmetrische voorgevel elf vensterassen met in de vijfde as een ingang met daarin een gedeelde, deels beglaasde paneeldeur met horizontaal smal bovenlicht waarboven een gedeeld bovenlicht, het geheel onder een getoogde strek.
Het boogveld is, evenals bij de vensters, gevuld met een mozaiek uit strengpersstenen. In de zevende vensteras een identieke ingang, zij het met slechts een gedeeld bovenlicht. In de overige assen twee gekoppelde, openslaande vierruits vensters met vierruits bovenlichten en hardstenen afzaten, het geheel onder getoogde strek. De strekken zijn verbonden door middel van een speklaag van strengpersstenen. De gevel wordt aan de bovenzijde afgesloten door middel van een bakstenen dubbele tandlijst, aan de onderzijde door een hardstenen plint. In de linkerzijgevel, voorzien van een geprofileerde windveer waaronder een bakstenen rand, in de top een voormalig, nu dichtgemetseld recht venster met bakstenen afzaat, onder segmentboog met in het boogveld een mozaiek van strengpersstenen. Tegen de rechterzijgevel lisenen langs de zijden die aansluiten op een klimmend fries bestaande uit keperbogen. Het dak is voorzien van geprofileerde windveren.
In de top een nu gedicht zesruits venster onder segmentboog zoals in de andere zijgevel. Schuin aansluitend op deze gevel een eenlaagse uitbouw (1952) onder plat dak met geprofileerde bakgoot waaronder een tandlijst. In de gevel hiervan twee rechte klapvensters en een gedeeld openslaand vierruits venster, alle voorzien van een bakstenen afzaat en geplaatst onder een strek. Rechts in de gevel een paneeldeur met beglaasd luikje waarvoor een smeedijzeren rooster en hardstenen dorpel, het geheel onder een geprofileerde betonnen latei. De deur geeft toegang tot een vestibule welke aansloot op de centrale gang. Deze gang achter de lokalen is aan het andere uiteinde voorzien van een getoogde gedeelde, opgeklampte en deels beglaasde deur onder getoogde strek. Hierbij aansluitend een blinde topgevel welke de zijmuur vormt van de twee achterliggende lokalen onder zwak hellend zadeldak met boeiboord en tandlijst. In de symmetrische achtergevel van deze lokalen vier gekoppelde openslaande vierruits vensters met gedeeld bovenlicht en hardstenen afzaten, het geheel onder getoogde strek. Onder het boeiboord een tandlijst. Centraal op het dak een schoorsteen. Tussen deze lokalen en het in 1930 gebouwde grote lokaal is een lagere gang onder plat dak gesitueerd toegankelijk via een ingang met opgeklampte deur. Het grote lokaal, onder plat dak met geprofileerde overstek op klossen, heeft in de symmetrische rechter zijgevel twee grote, eenruits vensters met twee vierruits bovenlichten. In de symmetrische linkerzijgevel twee vensters, bestaande uit twee gekoppelde openslaande vierruits vensters met vierruits bovenlichten, het geheel onder een rollaag en met bakstenen afzaat. In de voorgevel van dit lokaal, de eigenlijke achtergevel van het schoolgebouw, twee driedelige vensters met gekoppelde, gedeelde openslaande vensters waarboven twee gekoppelde vierruits bovenlichten. De vensters hebben een bakstenen afzaat. Centraal tussen de vensters, op de plaats van een voormalige trap, een lager aangezette aanbouw onder plat dak waarin een gedeelde, opgeklampte deur.
De aan de straat grenzende speelplaats voor de school is omgeven door een bakstenen muur onder ezelsrug, geplaatst tussen kolommen met op de muur een smeedijzeren hek met op de spijlen een gietijzeren, peervormig ornament. Ter hoogte van de kolommen een uit smeedijzer vervaardigd samengesteld ornament. In de muur een (vernieuwde) poort tussen twee doorgemetselde gekanteelde kolommen. Grenzend aan deze twee kolommen is een deel van de muur aan weerszijden van de poort eveneens voorzien van kantelen. Rechts van de poort in dit deel van de muur een kleine getoogde opgeklampte poort onder segmentboog. Het meest rechtse deel van de muur werd in 1996-1997 gerestaureerd.
Aan de linkerkant wordt de speelplaats afgesloten door een lage geheel open aanbouw onder plat dak op geprofileerde palen met geschubde korbelen. Achterin bevinden zich enkele bakstenen, deels gepleisterde kleine privaten met een opgeklampte deur voorzien van een klein ruitje.
Waardering
De school is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorische waarde als uitdrukking van een culturele, sociaaleconomische en geestelijke ontwikkeling welke zichtbaar is in de bewaard gebleven structuur van landschap en bebouwing. Het heeft architectuurhistorische waarden wegens de stijl. Het heeft ensemblewaarde als deel van een complex, dat tevens van belang is wegens de historisch-ruimtelijke waarden die tot uiting komen in de samenhang van de functies van de bebouwing, de schaal en de relatie met de open ruimten. Het schoolgebouw is bovendien van belang vanwege de gaafheid en de samenhang met het gehele ensemble.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1911, a SCHOOLBUILDING for primary education was erected next to the 'Sint-Leonardusgesticht', in 1930 described as the 'Bewaarschool der Parochie OLV. Onbevlekt Ontvangen'.
The school originally consisted of five classrooms with a hall behind them. Shortly after the school was taken into use, an extension was made to the rear, according to designs by the Tilburg architect J. Donders, consisting of a corridor to which two classrooms and covered privies adjoined. According to a design by the Tilburg architect C.J. van Meerendonk, a new extension was erected to the rear in 1930 consisting of a large classroom and a hall adjoining the two rearmost classrooms. The previously mentioned privies were relocated in the process. After some minor alterations in 1952 (an extension to the right side according to a design by F. Lambriex; in 1965 the construction of a new boiler room to the rear), the interior of the schoolbuilding underwent major renovation in 1983. The exterior was hardly altered in this process. Since then, the building has contained various residential units.
Description
Schoolbuilding on an irregular floor plan, constructed in machine brick. The building consists of two parts, separated by a corridor under a flat roof which was previously provided with roof lights. On the front (street side) of this corridor is located a single-storey, elongated building mass in which the centrally located former school entrance and adjoining five classrooms. To the rear of the corridor were two classrooms, several service rooms and the privies, as well as a second corridor which led to a large classroom situated behind the main building.
The wing on the front consists of a single-storey building built parallel to the building line, under a gabled roof covered with pantiles and provided with a profiled brick gutter. In the symmetrical front facade eleven window bays, with in the fifth bay an entrance containing a divided, partly glazed panelled door with a horizontal narrow fanlight above which a divided fanlight, the whole under an arched lintel.
The spandrel is, as with the windows, filled with a mosaic of pressed brick. In the seventh window bay an identical entrance, albeit with only a divided fanlight. In the remaining bays two coupled, casement four-light windows with four-light fanlights and sandstone sills, the whole under arched lintels. The lintels are connected by means of a course of pressed brick. The facade is closed at the top by means of a double brick dentil course, at the bottom by a sandstone plinth. In the left side facade, provided with a profiled wind brace below which a brick edge, at the top a former, now sealed vertical window with brick sill, under a segmental arch with a mosaic of pressed brick in the spandrel. Against the right side facade pilasters along the edges which connect to an ascending frieze consisting of herringbone arches. The roof is provided with profiled wind braces.
At the top a now closed six-light window under segmental arch as in the other side facade. Obliquely adjoining this facade a single-storey outbuilding (1952) under a flat roof with profiled brick gutter below which a dentil course. In its facade two vertical casement windows and a divided casement four-light window, all provided with a brick sill and placed under a lintel. To the right in the facade a panelled door with glazed shutter for which a wrought-iron grille and sandstone threshold, the whole under a profiled concrete lintel. The door provides access to a vestibule which adjoined the central corridor. This corridor behind the classrooms is at the other end provided with an arched divided, cramped and partly glazed door under an arched lintel. Adjoining this a blind gable wall which forms the side wall of the two rear classrooms under a gently sloping gabled roof with soffit board and dentil course. In the symmetrical rear facade of these classrooms four coupled casement four-light windows with divided fanlight and sandstone sills, the whole under an arched lintel. Below the soffit board a dentil course. Centrally on the roof a chimney. Between these classrooms and the large classroom built in 1930 is situated a lower corridor under a flat roof accessible via an entrance with a cramped door. The large classroom, under a flat roof with profiled overhang on corbels, has in the symmetrical right side facade two large, single-light windows with two four-light fanlights. In the symmetrical left side facade two windows, consisting of two coupled casement four-light windows with four-light fanlights, the whole under a roll course and with brick sill. In the front facade of this classroom, the actual rear facade of the schoolbuilding, two three-part windows with coupled, divided casement windows above which two coupled four-light fanlights. The windows have a brick sill. Centrally between the windows, on the site of a former staircase, a lower set outbuilding under a flat roof in which a divided, cramped door.
The playground adjoining the street is surrounded by a brick wall under a Flemish bond, placed between columns with on the wall a wrought-iron fence with pear-shaped cast-iron ornaments on the uprights. At the height of the columns a composite ornament executed in wrought iron. In the wall a (renewed) gate between two through-built crenellated columns. Adjoining these two columns a section of the wall on either side of the gate is likewise provided with crenellations. To the right of the gate in this section of the wall a small arched cramped gate under a segmental arch. The rightmost section of the wall was restored in 1996-1997.
On the left side the playground is closed off by a low completely open outbuilding under a flat roof on profiled columns with scaled corbels. At the rear there are some brick, partly plastered small privies with a cramped door provided with a small pane.
Valuation
The school is of general importance. The building has cultural-historical value as an expression of a cultural, socio-economic and spiritual development which is visible in the preserved structure of landscape and built environment. It has architectural-historical values because of its style. It has ensemble value as part of a complex, which is also of importance because of the historical-spatial values expressed in the coherence of the functions of the built environment, the scale and the relationship with the open spaces. The schoolbuilding is moreover of importance because of its integrity and coherence with the entire ensemble.
Nearby in the register
- De SchansKlooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- De SchansVergadering en verenigingunder 1 mi
- Kerk O.L.V. Onbevlekt OntvangenKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- De SchansKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.