Rijksmonumentenregister · Netherlands
Machinegebouw(M), Almystraat 18
Oisterwijk, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Machinegebouw(M)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1924
- Address
- Almystraat 18, 5061 PA Oisterwijk
- Place
- Oisterwijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.58215, 5.18632
- Part of complex
- 519944
- Monument number
- 519947
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1912 map "51 Eindhoven" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het MACHINEGEBOUW met KETELHUIS is gelegen aan de achterzijde van het bedrijfsterrein van de Koninklijke Verenigde Leder BV, links van het nathuis/huidenmagazijn uit ca. 1950. Het machinehuis dateert uit 1924 en is opgetrokken in een traditioneel ambachtelijke vormentaal, naar ontwerp van de Duitse architect F. Hildner. Links van het ketelhuis ligt de fabrieksschoorsteen. Het ketelhuis biedt thans plaats aan gasturbines, in het machinehuis bevindt zich nog een draaistroomgenerator met stoommachine van de leerfabriek uit 1925.
Omschrijving
Het eenlaags, onderkelderde pand heeft een globaal rechthoekige plattegrond en bestaat uit twee onderdelen: Aan de voorzijde het machinehuis onder een gebogen dak, aan de achterzijde het wat bredere ketelhuis onder zadeldak met 'lichtbeuk'. Aan de westelijke zijde is het machinegebouw voorzien van twee eenlaags aanbouwen: aan de voorzijde een L-vormige aanbouw (waarvan het meest westelijke gedeelte, bestemd voor de electriciteitskasten, van recente datum is). Hierin waren een machinistenkamer en een magazijn ondergebracht. Aan de achterzijde van de westelijke gevel bevindt zich aan het ketelhuis een aanbouw met rechthoekige plattegrond. Direct links hiervan bevindt zich de fabrieksschoorsteen. Een torentje boven de eerste aanbouw geeft het machinehuis een monumentaal aanzien. Dit torentje heeft een uitkragend tentdakje, met een bitumineuze bedekking. De daken van machine- en ketelhuis worden ondersteund door ijzeren vakwerkspanten. De gevels zijn opgetrokken in baksteen in kruisverband met een fries van verticaal gemetselde bakstenen langs de bovenrand. De voorgevel van het machinehuis was oorspronkelijk voorzien van twee openslaande paneeldeuren met rondboogvensters als bovenlicht, die later werden vervangen door recht afgesloten vensters, waarbij de boogvelden werden dichtgemetseld. Hieronder twee kelderramen. Aan beide uiteinden wordt de voorgevel geaccentueerd door pilasters/lisenen. De segmentboogvormige afsluiting van deze gevel wordt omlijst door een rollaag. In het midden van de segmentboogvormige gevelbeëindiging zijn twee oculi aangebracht: de bovenste hiervan is dichtgemetseld.
De oostelijke zijgevel van het machinegebouw telt vijf vensterassen met spaarnissen. In de vier meest linkse vensterassen zijn ter hoogte van de machinehal hoge rondboogramen en ter hoogte van de onderruimte lage keldervensters aangebracht. De meest rechtse vensteras ligt gedeeltelijk achter een eenlaags aanbouw, waarin de ingang voor het machinehuis en het ketelhuis ligt. Deze ingang is via een trapje langs de rechterzijgevel van het machinegebouw toegankelijk. De gevel van het ketelhuis heeft eveneens een indeling met spaarnissen, voorzien van langgerekte verticale 30-ruits vensters. Daartussen bevonden zich oorspronkelijk drie schuifdeuren met meerruits bovenlichten: de middelste hiervan is nu echter dichtgemetseld en vervangen door een kleinere deur. Boven de L-vormige aanbouw in de linkerzijgevel is de machinehal voorzien van drie boogvormige vensters. In de toren boven de aanbouw waren oorspronkelijk onder het dak aan alle zijden verticale meerruits vensters aangebracht, die later echter zijn dichtgemetseld. Hieronder is de torenmuur van een rollaag voorzien. In de zuidzijde van de toren bevindt zich onder deze rollaag een dertigruits venster en aan de westzijde een spaarnis. In de linkerzijgevel van het ketelhuis zijn evenals in de rechtergevel hoge, 30-ruits vensters met ijzeren roedenverdeling tussen spaarnissen aangebracht. In het midden van deze gevel bevindt zich een brede doorgang met schuifdeur.
De tweede aanbouw in de linkerzijgevel van het ketelhuis, aan de achterzijde, is voorzien van drie vensternissen met daarin rechthoekige 36-ruitsvensters met ijzeren roeden. De achtergevel van het ketelhuis heeft rechts twee 36-ruits vensters, links hiervan een smal verticaal venster. Het inwendige van het machinegebouw is goed bewaard gebleven. De wanden zijn voorzien van een lambrisering van gele geglazuurde tegels met een bovenrand van zwarte tegels en een zwart-witte sierrand. De wanden zijn versierd met schilderingen, waarin o.a. een leerlooier voor een wereldbol en een kalf worden voorgesteld. Het machinehuis biedt plaats aan een grote draaistroomgenerator met stoommachine uit 1925, vervaardigd door de firma S.E.M. Thomson - Houston et Carels uit Gent. Langs de lange wanden van het machinehuis zijn aan weerszijden een aantal betonnen kolommen aangebracht, waarop een rolwerk voor loopkraan van de stoommachine rust. Onder het machinehuis bevindt zich een machinekelder.
Waardering
Het object is van algemeen belang en bezit cultuurhistorische waarde als uitdrukking van een typologische ontwikkeling en heeft als onderdeel van het Koninklijke Verenigde Ledercomplex bijzondere waarde als illustratie van een sociaal-economische ontwikkeling. Het object bezit ensemblewaarde als essentieel onderdeel van een groter geheel dat van cultuurhistorisch belang is. Voorts is het object van belang vanwege de relatief grote gaafheid, met name van het interieur, waarin nog een oorspronkelijke draaistroomgenerator met stoommachine aanwezig is en door de aanwezigheid van een nog gave fabrieksschoorsteen direct naast het ketelhuis.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The MACHINE BUILDING with BOILER HOUSE is located at the rear of the business premises of the Koninklijke Verenigde Leder BV, to the left of the wet house/hide storage from c. 1950. The machine house dates from 1924 and is constructed in a traditional artisanal formal language, designed by German architect F. Hildner. To the left of the boiler house is the factory chimney. The boiler house currently houses gas turbines, in the machine house there is still a three-phase generator with steam engine from the tannery from 1925.
Description
The single-storey, cellar-undercroft building has a roughly rectangular floor plan and consists of two parts: at the front the machine house under a curved roof, at the rear the somewhat wider boiler house under a gabled roof with 'light aisle'. On the western side the machine building is provided with two single-storey extensions: at the front an L-shaped extension (the most westerly part of which, intended for the electricity boxes, is of recent date). This housed a machine operator's room and a store. At the rear of the western facade there is an extension to the boiler house with a rectangular floor plan. Directly to the left of this is the factory chimney. A small tower above the first extension gives the machine house a monumental appearance. This small tower has a cantilevered tent roof, with a bituminous covering. The roofs of the machine and boiler houses are supported by iron roof truss structures. The facades are constructed of brick in cross-bond with a frieze of vertically laid bricks along the top edge. The front facade of the machine house was originally provided with two opening panel doors with round-arch windows as fanlights, which were later replaced by straight-topped windows, the arch-fields being bricked up. Below these two cellar windows. At both ends the front facade is accentuated by pilasters/lisenes. The segmental arch closure of this facade is framed by a roll moulding. In the middle of the segmental arch facade termination two oculi have been inserted: the upper one of these is bricked up.
The eastern side facade of the machine building has five window bays with reveals. In the four most left window bays, at the height of the machine hall high round-arch windows and at the height of the underspace low cellar windows are installed. The most right window bay lies partly behind a single-storey extension, in which the entrance to the machine house and the boiler house is located. This entrance is accessible via a small staircase along the right side facade of the machine building. The facade of the boiler house likewise has a subdivision with reveals, provided with elongated vertical 30-pane windows. Between these were originally three sliding doors with multi-pane fanlights: the middle one of these is now however bricked up and replaced by a smaller door. Above the L-shaped extension in the left side facade the machine hall is provided with three arch-shaped windows. In the tower above the extension were originally under the roof on all sides vertical multi-pane windows installed, which were later however bricked up. Below this the tower wall is provided with a roll moulding. In the south side of the tower there is below this roll moulding a thirteen-pane window and on the west side a reveal. In the left side facade of the boiler house, as well as in the right facade, high, 30-pane windows with iron glazing bars are installed between reveals. In the middle of this facade there is a wide passage with sliding door.
The second extension in the left side facade of the boiler house, at the rear, is provided with three window niches with rectangular 36-pane windows with iron glazing bars. The rear facade of the boiler house has on the right two 36-pane windows, to the left of these a narrow vertical window. The interior of the machine building has been well preserved. The walls are provided with a wainscoting of yellow glazed tiles with a top edge of black tiles and a black and white decorative border. The walls are decorated with paintings, depicting amongst others a leather tanner before a globe and a calf. The machine house accommodates a large three-phase generator with steam engine from 1925, manufactured by the firm S.E.M. Thomson - Houston et Carels from Ghent. Along the long walls of the machine house, a number of concrete columns are installed on both sides, upon which a lifting gear for the travelling crane of the steam engine rests. Below the machine house is a machine cellar.
Assessment
The object is of general interest and possesses cultural-historical value as an expression of typological development and has, as a component of the Koninklijke Verenigde Leder complex, particular value as an illustration of socio-economic development. The object possesses ensemble value as an essential component of a larger entity which is of cultural-historical importance. Furthermore, the object is of importance because of its relatively high degree of integrity, particularly of the interior, in which an original three-phase generator with steam engine is still present and because of the presence of a still intact factory chimney directly beside the boiler house.
Nearby in the register
- Koninklijke Verenigde LederOpslagunder 1 mi
- Kantoorgebouw, Almystraat 14Handel en kantoorunder 1 mi
- Productiehal, Almystraat 14Industrieunder 1 mi
- Brandweergarage, Almystraat 16Overheidsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.