Rijksmonumentenregister · Netherlands
Koninklijke Verenigde Leder
Oisterwijk, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Opslag
- Function
- Magazijn
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1918 - 1921
- Address
- Almystraat 10 A, 5061 PA Oisterwijk
- Place
- Oisterwijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.58149, 5.18807
- Part of complex
- 519944
- Monument number
- 519945
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1912 map "51 Eindhoven" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In het zuidoostelijke deel van het terrein bevindt zich het oudste gebouw van de fabriek, bestaand uit twee gekoppelde bouwlichamen. Het dateert uit de jaren 1918-1921 en werd ontworpen door architect Henri Biggelaar.
Het betreft hier een tweelaags gebouw onder een zadeldak uit 1918, waarin zich een MAGAZIJN bevond met daarin een KANTOORGEBOUW, een KLEEDGELEGENHEID en een KANTINE. In 1921 werd daar een eenlaags bouwvolume aan vastgebouwd dat eveneens als MAGAZIJN en KANTOORGEBOUW ging dienen.
De voorgevel, aan de zuidkant, ligt aan een klein grasveld. Alle vier de gevels van het gebouw liggen vrij. Het gebouw is opgetrokken in een zakelijke stijl die elementen vertoont van het Traditionalisme met een enkel - uit latere tijd daterend - expressionistisch detail. In het in 1918 gebouwde deel bevond zich oorspronkelijk in de voorgevel een kantoorgedeelte. De overige vertrekken waren opslagplaatsen van leder, huiden en chemicaliën. Aan de achterzijde bevond zich een kleedkamer voor het personeel en een schaftlokaal. De functie-indeling van de aanbouw uit 1921 kwam hiermee grotendeels overeen. Aan de zuidzijde kantoorvertrekken en aan de noordzijde magazijnen. De voorgevel is in later tijd nieuw opgemetseld. De vensters en deuren (met oorspronkelijk hijsluiken op de verdieping) zijn vervangen. De kleine schoorsteen aan de zuidzijde is verdwenen. Om tegemoet te kunnen komen aan de in de loop der jaren veranderde functie-eisen is het gebouw op diverse plaatsen enigszins gewijzigd (nieuwe toegangspoorten, vensters dichtgemetseld, etc.). In het gebouw is nu de bedrijfskantine gevestigd. Verschillende ruimten worden nog voor opslag gebruikt.
Omschrijving.
Op een rechthoekige plattegrond liggen twee gekoppelde bouwlichamen. Aan de oostzijde een tweelaags bouwvolume onder een zadeldak met muldenpannen. Topgevels bekronen de voor- en achterzijde van het pand. De zijgevels worden onder het dak afgesloten met een bakgoot op klossen. Op het dak een kleine schoorsteen en op het rechterdakschild aan de achtergevel een tot net onder de topgevel oprijzende daktoren. In de dakschilden verschillende klapraampjes. Aan de westzijde een eenlaags bouwvolume onder een plat dak afgedekt met bitumen. In het dak vier -later afgeplatte- daklichten. Het gebouw heeft dragende bakstenen muren waarvan de travee-indeling bepaald wordt door het inwendige ijzerskelet met breedflens profielijzers. Houten secundaire balken en vloerdelen vormen de vloeren. Op de vernieuwde voorgevel na is het gebouw opgetrokken met een uit België afkomstige oranjekleurige baksteen in diverse kleurschakeringen, gemetseld in Vlaams verband. De symmetrische voorgevel, nieuw opgemetseld in een donkerbruine steen in kruisverband, telt op de begane grond vijf traveeën met nieuwe 1-ruitsvensters met een klapraam erboven onder een strek. Bij het tweelaagse bouwvolume repeteren deze vensters zich in de tweede bouwlaag en in het gevelveld sluit een identiek venster de gevel af. Licht uitkragend metselwerk omlijst de voorgevel en geveltop, bij de afgeplatte en met natuursteen beklede tuitgevel met een klimmende lijst. In de gevel een achttal muurankers.
De achtergevel is op de begane grond overeenkomstig ingedeeld. Aan weerszijden van de deur zitten openslaande houten 6-ruits ramen met 2-ruits klapramen erboven. De meeste vensters hebben een bakstenen afzaat. In het eenlaagse bouwvolume bevindt zich een mogelijk latere, met profielijzer overspannen poort met een dubbele beglaasde deur en daarnaast een vast raam met 8- ruitsbovenlicht. Op de verdieping twee klapraampjes. Het silhouet van de tuitgevel wordt doorbroken door de daktoren. In de muur diverse muurankers.
De oostelijke rechterzijgevel bestaat uit negen ongelijke traveeën, gedeeltelijk overeenkomend met de spaarnissen die ontstaan doordat de gevel is verdikt op die plaatsen waar het inwendige profielijzer in het muurwerk rust. In de gevel zijn deuren, poorten en vele typerende vensters ingebouwd. De toegangen liggen in het verlengde van de toegangen van de belendende ververij. Op de begane grond twee deuren, waarvan één op expressionistische wijze wordt omlijst en gedecoreerd met geometrisch houten raamwerk, siermetselwerk en ijzerwerk, waarschijnlijk rond 1925 in de gevel ingebouwd. Verder twee poorten hangend aan een rolconstructie, met respectievelijk een tweedelige en ééndelige poortdeur. Op de verdiepingslaag in de tweede travee een kruiskozijn met in elk kozijnvak een houten 16-ruits raam. In de derde travee een dubbel houten luik met beweegbare schoepen als zonwering en voor ventilatie.
Volgens de ontwerptekeningen van Biggelaar was het oorspronkelijk de bedoeling de gehele bovenverdieping van deze luiken te voorzien. Of dit in eerste instantie ook is gebeurd is onzeker, maar gezien het gebruik van het gebouw als lederopslagplaats kan dit zeker mogelijk zijn geweest. Verder vaste houten 16-ruitsramen met 16-ruits tuimelramen of vaste 16-ruitsramen erboven. Onder de ramen een bakstenen afzaat. Overigens in de gevel onder andere vaste ramen met 8-ruits klapraam erboven en 16-ruits stolpramen. In de laatste travee aan de zuidzijde bevindt zich de daktoren, alwaar zich in de derde bouwlaag een hijsluik bevindt. In de gevel diverse muurankers. Ook de westelijke linkergevel wordt opgedeeld in negen ongelijke traveen. Op de verdieping bevinden zich in de spaarnissen veel verschillende vensters, zoals 32-ruitsvensters met 32-ruits bovenlichten. In de gevel diverse muurankers. Op de begane grond (onderdeel van het eenlaagse bouwvolume) vallen met name de centrale traveeën op, waarin de muurnissen door middel van profielijzers geheel geopend worden voor grote raampartijen. De ramen in deze gevel zijn gedeeltelijk voorzien van houten rolluiken.
Waardering
Het object is van algemeen belang omdat het als oudste (en nog in gebruik zijnde) onderdeel binnen het hele fabriekscomplex een grote cultuurhistorische waarde bezit. Het is van belang als vroege manifestatie van een sociaal-economische ontwikkeling, de opkomende leerindustrie tijdens de Eerste Wereldoorlog. Verder is het object van industrieel-archeologisch belang als een bijzondere uitdrukking van een technische en typologische ontwikkeling. Het gebouw geeft een goede indruk van de functionele opzet van een kleine, compacte leerfabriek uit het begin van de twintigste eeuw.
Het object bezit ook een architectuurhistorische waarde op grond van de toegepaste constructietechniek en de gehanteerde stijlvorm. Verder zijn de ensemblewaarden van belang. Het object is onderdeel van een groter geheel dat van nationaal belang is.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
In the southeastern part of the site is located the oldest building of the factory, consisting of two linked building structures. It dates from the years 1918-1921 and was designed by architect Henri Biggelaar.
This is a two-storey building under a gabled roof from 1918, which contained a WAREHOUSE with within it an OFFICE BUILDING, a CHANGING ROOM and a CANTEEN. In 1921 a single-storey building volume was built onto it which also served as a WAREHOUSE and OFFICE BUILDING.
The front facade, on the south side, faces a small grassy field. All four facades of the building are free-standing. The building is constructed in a business style which shows elements of Traditionalism with a single - dating from a later period - expressionist detail. In the part built in 1918 there was originally an office section in the front facade. The remaining spaces were storage areas for leather, hides and chemicals. On the rear side there was a changing room for staff and a break room. The functional layout of the 1921 extension was largely the same. Office rooms on the south side and warehouses on the north side. The front facade was re-bricked at a later date. The windows and doors (with originally hoisting shutters on the upper storey) were replaced. The small chimney on the south side has disappeared. In order to meet the changing functional requirements over the years, the building has been modified in various places (new access doors, windows bricked up, etc.). The building now houses the works canteen. Various spaces are still used for storage.
Description.
Two linked building structures are arranged on a rectangular plan. On the east side a two-storey building volume under a gabled roof with curved tiles. Stepped gables crown the front and rear sides of the building. The side facades are closed under the roof with a roof gutter on corbels. On the roof a small chimney and on the right roof slope at the rear facade a roof turret rising to just below the stepped gable. Various hopper windows in the roof slopes. On the west side a single-storey building volume under a flat roof covered with bitumen. In the roof four - later flattened - roof lights. The building has load-bearing brick walls whose bay layout is determined by the internal iron framework with wide-flange profile irons. Wooden secondary beams and floor elements form the floors. Apart from the renewed front facade, the building is constructed with an orange-coloured brick from Belgium in various colour shades, laid in Flemish bond. The symmetrical front facade, re-bricked in a dark brown stone in English bond, has on the ground floor five bays with new single-pane windows with a hopper window above under a reveal. These windows repeat themselves in the second storey of the two-storey building volume and in the facade area an identical window closes the facade. Slightly projecting brickwork frames the front facade and gable top, at the flattened and natural stone-clad spout gable with a climbing band. In the facade eight wall anchors.
The rear facade is similarly divided on the ground floor. On either side of the door are opening wooden six-pane windows with two-pane hopper windows above. Most windows have a brick sill. In the single-storey building volume is a possibly later doorway spanned with profile iron with a double-glazed door and next to it a fixed window with an eight-pane fanlight. On the upper storey two hopper windows. The silhouette of the spout gable is broken by the roof turret. Various wall anchors in the wall.
The eastern right-side facade consists of nine unequal bays, partially corresponding to the reveals which arise because the facade is thickened at places where the internal profile iron rests in the masonry. Doors, doorways and many characteristic windows are built into the facade. The accesses are aligned with the accesses of the adjacent dye works. On the ground floor two doors, one of which is framed and decorated in an expressionist manner with geometric wooden framework, decorative brickwork and ironwork, probably built into the facade around 1925. Further two doorways hanging on a roller construction, with respectively a two-part and single-part doorway door. On the upper storey in the second bay a cross window with in each window frame a wooden sixteen-pane window. In the third bay a double wooden shutter with moveable slats for sun protection and ventilation.
According to Biggelaar's design drawings it was originally intended to fit the entire upper storey of these shutters. Whether this was actually done initially is uncertain, but given the use of the building as a leather storage facility this was certainly possible. Further fixed wooden sixteen-pane windows with sixteen-pane tilt windows or fixed sixteen-pane windows above. Under the windows a brick sill. Otherwise in the facade among other things fixed windows with eight-pane hopper windows above and sixteen-pane sash windows. In the last bay on the south side is the roof turret, where in the third storey there is a hoisting window. Various wall anchors in the facade. The western left-side facade is likewise divided into nine unequal bays. On the upper storey there are many different windows in the reveals, such as thirty-two-pane windows with thirty-two-pane fanlights. Various wall anchors in the facade. On the ground floor (component of the single-storey building volume) the central bays are particularly striking, in which the wall reveals are completely opened by means of profile irons for large window sections. The windows in this facade are partially equipped with wooden roller shutters.
Valuation
The object is of general importance because as the oldest (and still in use) component within the entire factory complex it possesses great cultural-historical value. It is of importance as an early manifestation of a social-economic development, the emerging leather industry during the First World War. Furthermore, the object is of industrial-archaeological importance as a special expression of a technical and typological development. The building gives a good impression of the functional layout of a small, compact leather factory from the beginning of the twentieth century.
The object also possesses architectural-historical value on the grounds of the applied construction technique and the style employed. Furthermore, the ensemble values are of importance. The object is part of a larger whole that is of national importance.
Nearby in the register
- Gedenkteken(D6), By Almystraat 10A OisterwijkGedenktekenunder 1 mi
- Productiehal, Almystraat 14Industrieunder 1 mi
- Kantoorgebouw, Almystraat 14Handel en kantoorunder 1 mi
- Brandweergarage, Almystraat 16Overheidsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.