Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schoolgebouw, Julianahof 1
Eindhoven, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1915 - 1939
- Address
- Julianahof 1, 5611 HX Eindhoven (and others)
- Place
- Eindhoven
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.43785, 5.47030
- Monument number
- 518807
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1897 map "Kaart ten behoeve der manoeuvres van de 3e divisie infanterie in 1897 : (in 2 bladen) op de schaal van 1:50.000" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
SCHOOLGEBOUW, in 1912 gebouwd ten behoeve van de gemeentelijke H.B.S. De H.B.S. was twee jaar eerder gesticht onder invloed van de bevolkingsgroei binnen Eindhoven en mede gestimuleerd door een aantal vooraanstaande industriëlen (o.a. L. Redelé, Ph. Elias en A.F. Philips) waarbij de behoefte aan beter opgeleide werknemers bestond. Tot die tijd had de H.B.S. slechts tijdelijke huisvesting gekend.
Het pand bevindt zich aan de Julianastraat, gelegen nabij het Wilhelminaplein, in het centrum van Eindhoven. Het is in een eenvoudige Traditionalistische bouwtrant uitgevoerd, in de detaillering zijn elementen van Expressionisme verwerkt. Na toevoeging van een gymnasium aan de H.B.S. is het gebouw in 1939 uitgebreid.
Omschrijving
Tweelaags langgerekt pand, uitgevoerd in baksteen onder een samengesteld dak. De gevel wordt gebroken door verschillende uitspringende volumes. In het midden is een risaliet onder schilddak geplaatst. De beide hoekpartijen worden gevormd door blokvormige bouwmassa's, haaks op de middenvleugel. Deze hoeken hebben een schilddak waarvan de nok haaks op de straat staat. De vleugels tussen hoeken en middenrisaliet zijn voorzien van een zadeldak. Het gehele dak heeft een overstek op klossen en is gedekt met tuiles-du-Nord. Achter het middenrisaliet bevindt zich een uitbouw, haaks op de middenvleugel, onder zadeldak. Oorspronkelijk bevond zich hier de gymzaal, tegenwoordig doet deze dienst als leslokaal en kantine.
Hoge samengestelde ramen zijn per lokaal geclusterd waarbij een breed raam wordt geflankeerd door twee smalle ramen. Aan de voorzijde van het pand zijn zeven van dergelijke clusters zichtbaar, behorende bij lokalen en de ingangspartij. Alle ramen zijn voorzien van een kleine roedenverdeling, de bovenlichten zijn gevuld met matglas. De dakkapellen zijn allen voorzien van een plat dak met een geprofileerde, overstekende lijst. De ingang is in een monumentale omlijsting gevat, de tweedelige deur wordt omgeven door zijlichten en bovenlichten in boogvorm, alle gevuld met glas-in-lood in geometrische patronen.
Het dak is voorzien van een aantal dakruiters, in het midden op het risaliet is een achtkantige dakruiter met koepeltje en windwijzer geplaatst, op de beide uiteinden van de schilddaken van de hoekpartijen is een eenvoudiger dakruiter aangebracht. Verder kleine dakkapellen met roeden ramen. Het geheel is uitgevoerd in baksteen. De hoeken van de uitspringende delen in de gevelwand worden geaccentueerd door uitstekende blokken metselwerk.
In het metselwerk van de gevel zijn speklagen aangebracht, uitgevoerd als rollagen in een afwijkende kleur baksteen. Gepleisterde banden zijn boven de ramen op de begane grond aangebracht alsmede als een doorlopende lijst onder de goot. Over de gehele voorgevel zijn op regelmatige afstand van elkaar terracottastenen aangebracht. Deze dekoratieve stenen in ruitvorm hebben voorstellingen in reliëf (drie afbeeldingen, die van een uil, een haan en de letters GSB of GLE ?, herhalen zich). Boven de voordeur zijn zeven wapenschilden in een rondboog geplaatst, eveneens uitgevoerd in terracotta, met symbolische voorstelling van onder andere de ontwikkeling, een tempel, drie wapens met klimmende leeuw (één daarvan is van de stad Eindhoven) een zaaier (?) en een brandende toorts. In een rechthoek daarboven is een rand met bloemmotieven aangebracht. Deze rand omlijst boven en zijkanten van een gepleisterde band die oorspronkelijk de naam van de school bevatte.
De middenrisaliet bevat een hal, uitkomend bij de centrale trappartij.
Daarachter is de voormalige gymzaal geplaatst. Dit blok wordt doorsneden door een langgerekte gang, evenwijdig aan de vleugels. Aan de straatzijde bevinden zich aan deze gang de leslokalen, aan de achterzijde zijn diverse dienstruimten aanwezig met uitzondering van het hoekblok waar zowel aan de straatkant als aan de achterzijde een leslokaal gesitueerd is.
Het interieur verkeert vooral in de hal en in de gangen nog in de oorspronkelijke staat. In de hal zijn rondbogen uitgevoerd in okergele geglazuurde baksteen aanwezig. Deze voeren naar de verschillende doorgangen naar de beide zijvleugels en zijn als een galerij om de vide met trap geplaatst. De pijlers ter ondersteuning van deze bogen zijn in dezelfde baksteen uitgevoerd, voorzien van een hardstenen voet en natuurstenen kapitelen en tussenstukken die rijk gedekoreerd zijn met bloemmotieven en letters. De doorgangen bestaan uit klapdeuren waarboven grote halfronde bovenlichten, gevuld met glas-in-lood in geometrische patronen. In de zijvleugels zijn deze ramen met platen afgedekt wegens brandvoorschrift. De muren zijn gepleisterd, in de pleisterlaag zijn op lambrizeringshoogte geprofileerde randen zijn aangebracht.
De trap heeft smeedijzeren balusters en een houten leuning. Halverwege de begane grond en verdieping is boven de trap een muurschildering aangebracht van een zittende vrouw met aan weerszijden staande figuren.
Mogelijk is deze schildering in 1923 aangebracht bij het 12½ jarig jubileum door tekenleraar Theunissen. Boven de trap bevindt zich een gebogen, glazen lichtkap.
In de hal en de gangen liggen granieten vloeren. In de klaslokalen zijn parketvloeren aanwezig, in een enkel geval met trapsgewijze verhogingen.
In de nok van de voormalige gymzaal zijn houten spanten met smeedijzeren trekstangen zichtbaar gebleven. De lamp in de hal, uitgevoerd in smeedijzer met glas is een kado van leerlingen en oud leerlingen uit 1935, bij het 25-jarig bestaan van de school.
De betegeling van de toiletgroep bestaat uit witte geglazuurde tegels met een motiefrand, één tegel is voorzien van het opschrift "BRAAT/AMSTERDAM" De oorspronkelijke speelplaats met (beuken)bomen is nu betegeld, een enkele boom is daarbij gehandhaafd. Voor de school is een smalle strook bestraat, van de straat gescheiden door middel van een laag bakstenen muurtje met ezelsrug. Erop is een smeedijzeren hek gezet, plaatselijk zijn balusters op een natuursteen sokkel in ezelsrug gemetseld. In het midden tussen baksteen pijlers met natuurstenen kapiteel is een poort aangebracht.
In 1939 is het pand uitgebreid met een tweelaags pand onder zadeldak, haaks op de straat staand. De beide gebouwen zijn door middel van een tweelaagse gang onder plat dak met elkaar verbonden. Bij de latere aanbouw zijn tegelvloeren en betegelde lambrizeringen aangebracht. De doorgangen hebben hier een accoladeboog.
Waardering
De school is van algemeen belang. Het pand heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een culturele en geestelijke ontwikkeling, namelijk de ontwikkeling van het onderwijs in de vroege twintigste eeuw. Het is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het schoolgebouw. Architectuurhistorisch is het belangrijk vanwege de stijl, de rijke en verzorgde detaillering en de evenwichtige en waardige gevelopbouw. Het heeft ensemblewaarde vanwege de situering, verbonden met de ontwikkeling van de stad. Het object is waardevol vanwege de gaafheid van in- en exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SCHOOL BUILDING, built in 1912 for the municipal H.B.S. The H.B.S. had been founded two years earlier under the influence of population growth within Eindhoven and was also stimulated by a number of prominent industrialists (among them L. Redelé, Ph. Elias and A.F. Philips) who saw a need for better-educated employees. Until then the H.B.S. had only had temporary accommodation.
The building is situated on the Julianastraat, located near the Wilhelminaplein, in the centre of Eindhoven. It is executed in a simple Traditionalist building style, with elements of Expressionism incorporated in the detailing. After the addition of a gymnasium to the H.B.S., the building was extended in 1939.
Description
Two-storey elongated building, executed in brick under a composite roof. The facade is broken up by various projecting volumes. In the centre a risalit under a hipped roof has been placed. Both corner sections are formed by block-shaped building masses, at right angles to the central wing. These corners have a hipped roof with the ridge at right angles to the street. The wings between corners and central risalit are provided with a gabled roof. The entire roof has an overhang on brackets and is covered with Flemish tiles. Behind the central risalit there is an extension, at right angles to the central wing, under a gabled roof. Originally the gymnasium was situated here; today it serves as a classroom and canteen.
Large composite windows are clustered per classroom, with a wide window flanked by two narrow windows. On the front of the building seven such clusters are visible, belonging to classrooms and the entrance area. All windows are provided with fine glazing bars; the fanlights are filled with frosted glass. The roof dormers are all provided with a flat roof with a profiled, overhanging moulding. The entrance is set in a monumental frame, the two-part door is surrounded by side-lights and arched fanlights, all filled with leaded glass in geometric patterns.
The roof is provided with a number of roof turrets; in the centre on the risalit is an octagonal roof turret with a cupola and weathervane, on both ends of the hipped roofs of the corner sections a simpler roof turret is attached. Further small roof dormers with glazing bar windows. The whole is executed in brick. The corners of the projecting sections in the facade wall are accentuated by protruding blocks of brickwork.
In the facade brickwork stripes have been incorporated, executed as roll-courses in a contrasting colour brick. Plastered bands are applied above the windows on the ground floor and also as a continuous moulding under the gutter. Over the entire front facade decorative terracotta stones have been applied at regular intervals. These decorative stones in diamond shape have relief representations (three images, those of an owl, a rooster and the letters GSB or GLE ?, repeat themselves). Above the front door are seven heraldic shields placed in a round arch, also executed in terracotta, with symbolic representations of, among other things, development, a temple, three shields with climbing lions (one of which is from the city of Eindhoven), a sower (?) and a burning torch. In a rectangle above is a border with floral motifs. This border frames above and sides of a plastered band which originally contained the name of the school.
The central risalit contains a hall, opening at the central staircase.
Behind it the former gymnasium is located. This block is traversed by a long corridor, parallel to the wings. On the street side at this corridor are the classrooms; on the back side there are various service rooms with the exception of the corner block where a classroom is situated both on the street side and on the back side.
The interior is still in its original state especially in the hall and in the corridors. In the hall are round arches executed in ochre-yellow glazed brick. These lead to the various passages to both side wings and are arranged as a gallery around the void with staircase. The pillars supporting these arches are executed in the same brick, provided with a sandstone base and natural stone capitals and intermediate pieces which are richly decorated with floral motifs and letters. The passages consist of folding doors with large semicircular fanlights above, filled with leaded glass in geometric patterns. In the side wings these windows have been covered with panels because of fire regulations. The walls are plastered; in the plaster layer profiled mouldings have been applied at wainscoting height.
The staircase has wrought-iron balusters and a wooden handrail. Halfway between the ground floor and first floor, above the staircase, a mural painting is applied depicting a seated woman with figures standing at either side.
This painting may have been applied in 1923 on the occasion of the school's 12½th anniversary by drawing teacher Theunissen. Above the staircase is a curved glass skylight.
In the hall and corridors granite floors are laid. In the classrooms there are parquet floors, in some cases with stepped elevations.
In the roof ridge of the former gymnasium wooden roof trusses with wrought-iron tie rods remain visible. The lamp in the hall, executed in wrought iron with glass, is a gift from pupils and former pupils from 1935, on the occasion of the school's 25th anniversary.
The tiling of the toilet group consists of white glazed tiles with a border motif; one tile is provided with the inscription "BRAAT/AMSTERDAM" The original playground with (beech) trees is now tiled; a single tree has been retained in the process. In front of the school is a narrow paved strip, separated from the street by means of a low brick wall with saddle-back ridge. A wrought-iron fence is set on it; locally balusters on a natural stone base are laid in saddle-back ridge. In the middle between brick pillars with natural stone capitals is a gate.
In 1939 the building was extended with a two-storey building under a gabled roof, standing at right angles to the street. Both buildings are connected to each other by means of a two-storey corridor under a flat roof. With the later addition, tile floors and tiled wainscoting have been applied. The passages here have an accolade arch.
Valuation
The school is of general interest. The building has cultural-historical importance as an example of cultural and spiritual development, namely the development of education in the early twentieth century. It is also of importance as an example of the typological development of the school building. From an architectural-historical perspective it is important because of its style, rich and careful detailing and balanced and dignified facade composition. It has ensemble value because of its situation, connected with the development of the city. The object is valuable because of the integrity of its interior and exterior.
Nearby in the register
- Pastorie(F), St Antoniusstraat 9Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Sint AntoniusKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kosterswoning, St Antoniusstraat 5Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- De Witte Dame (EE/EF/EH)Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.