Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gymnastiekzaal, Nieuwe Passeerdersstraat 1
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sport en recreatie
- Function
- Gymnastiekzaal
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1886 - 1887
- Address
- Nieuwe Passeerdersstraat 1, Locatie: Binnenstad, 1016 XP Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.36643, 4.87910
- Monument number
- 518465
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Aan de oostzijde van de Nieuwe Passeerdersstraat en op beide hoeken van Marnixstraat en Leidsekade in 1886-87 tot stand gekomen TURNZAAL met bijvertrekken, met woningen (waaronder een conciërge- en kasteleinwoning) aan Marnixstraat en Leidsekade en een bierkelder in het souterrain naar ontwerp in Neo-Hollandse Renaissance van Jonas Ingenohl en K. Muller in opdracht van de Maatschappij voor Turngebouwen te Amsterdam bij monde van J.H. Stokvis.
N.B. Het gebouw werd geopend op 19 november 1887. Er huisden 4 turnverenigingen: 'De Amsterdamsche Gymnastiek-Vereeniging', 'Kracht en Vriendschap', 'Olympia' en 'Lycurgus'. In april 1978 vestigde zich hier het kindertheater 'De Krakeling'.
Omschrijving
Op een U-vormige plattegrond, rond een binnenplaats tot stand gekomen en geheel in rode baksteen opgetrokken samenstel van bouwvolumen bestaande uit een turnzaal met daaromheen bijvertrekken van twee bouwlagen met aan weerszijden hiervan, en met de voorzijde gelegen aan zowel Marnixstraat en Leidsekade, woningen bestaande uit een souterrain, drie verdiepingen en een kapverdierping. De buitenste risaliet van beide gevelzijden heeft onder de kap nog een derde verdieping. Alle bouwvolumina worden gedekt door een zadeldak met pannen. Zijde Nieuwe Passeerdersstraat. Tussen twee risalieten teruggeplaatste turnzaal van 8 vensterassen breed, gelegen achter een recent tot stand gekomen voorgebouw met lessenaarsdak (laatst genoemde niet bij de bescherming inbegrepen). De middelste twee vensterassen hebben een trapgevel met bolvormige bekroning als afsluiting, gedekt door een steekkap. De schuine treden van de topgevel zijn bedekt met pannen. De traveeën van dit teruggeplaatste bouwdeel worden gemarkeerd door steunberen. De gekoppelde vensters met bovenlichten hebben boogvelden. De vensters van de twee middelste traveeën zijn gevat in een driepasboog. Tussen deze driepasbogen een jaartalsteen. In de topgevel een venster met boogveld. De aan weerszijden geplaatste ingangstraveeën zijn voorzien van een ingang met aedicula. Dubbele deuren. Boven de rechteringang in het fries: TURNZAAL. Zijde Marnixstraat. Gevel bestaande uit middendeel van vijf vensterassen breed. Twee hoekrisalieten, de rechter omlopend in de Nieuwe Passeerdersstraat. Middelste bouwlichaam bestaande uit souterrain, bel-etage, eerste, tweede en een kapverdieping. Middelste travee voorzien van een door de gootlijst brekend topgeveltje, aan de onderzijde voorzien van boognissen. Souterrain voorzien van hoge rondboogvormige vensteropeningen met diepliggende vensters achter traliewerk en twee rondboogvormige ingangen, geheel links. Cordonlijst markeert overgang naar bel-etage. Rechthoeke vensteropeningen met kruiskozijnen. Overstekende eerste verdieping met rondboogvormige vensteropeningen waartussen jaartalankers. Tweede verdieping met brede afwaterende cordonlijst onder de vensters. Twee dakkapellen. Hoekrisalieten voorzien van trapgevels met dakpannen op de treden. Linkerrisaliet voorzien van trapportaal met tegelwerk. Over eerste en tweede verdieping een erker. Spitsboogvormige vensteropeningen ter hoogte van derde verdieping. Rechterrisaliet omlopend naar Nieuwe Passeerdersstraat met beeld op een sokkel, erker ter hoogte van tweede verdieping en een door de gootlijst brekend topgeveltje. Achterzijde van beide risalieten eveneens voorzien van trapgeveltje. Zijde Leidsekade. Eveneens opgedeeld in middenbouwdeel met twee hoekrisalieten. Nagenoeg identiek aan Marnixstraatzijde doch met de volgende verschillen: middelste travee van middenbouwdeel voorzien van portiek met trapportaal. Boven vensters van bel- etage Tudorboogvormige nissen. Opengewerkte 'tuit' van topgevel in rechterrisaliet met daaronder sierijzeren hijsbalk.
Het INTERIEUR van de turnzaal is nog in oorspronkelijke staat met houten vloer, lambrizering, open dakstoel met trekspanten en tekstfries.
Waardering
Voormalige turnzaal met bijbehorend interieur en met bijvertrekken en woningen van cultuurhistorische waarde alsmede van architectuurhistorische waarde vanwege het belang voor het oeuvre van Ingenohl & Muller. Eveneens van belang vanwege de functionele zeldzaamheid en vanwege de gaafheid van zowel interieur als exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
On the east side of the Nieuwe Passeerdersstraat and on both corners of Marnixstraat and Leidsekade, erected in 1886-87, a GYMNASIUM with ancillary rooms, with dwellings (including a caretaker's and manager's dwelling) on Marnixstraat and Leidsekade and a beer cellar in the basement, designed in Neo-Dutch Renaissance by Jonas Ingenohl and K. Muller on behalf of the Maatschappij voor Turngebouwen te Amsterdam represented by J.H. Stokvis.
N.B. The building was opened on 19 November 1887. It housed 4 gymnastics societies: 'De Amsterdamsche Gymnastiek-Vereeniging', 'Kracht en Vriendschap', 'Olympia' and 'Lycurgus'. In April 1978 the children's theatre 'De Krakeling' established itself here.
Description
Built on a U-shaped plan, around a courtyard, constructed entirely in red brick, an ensemble of building volumes consisting of a gymnasium with ancillary rooms of two storeys arranged around it and, on both sides thereof and with the facade facing both Marnixstraat and Leidsekade, dwellings comprising a basement, three floors and an attic storey. The outer risalits of both facade sides each have a third floor beneath the roof. All building volumes are covered by gabled roofs with tiles. Neue Passeerdersstraat side. Gymnasium between two risalits, 8 window bays wide, situated behind a recently constructed entrance building with a pitched roof (the latter not included in the protection). The middle two window bays have a stepped gable with spherical crest as the termination, covered by a saddle roof. The sloping steps of the gable are covered with tiles. The bays of this set-back building part are marked by buttresses. The coupled windows with fanlights have arched panels. The windows of the two middle bays are set within a trefoil arch. Between these trefoil arches a datestone. In the gable a window with arched panel. The entrance bays arranged on both sides are provided with an entrance with an aedicula. Double doors. Above the right entrance in the frieze: GYMNASIUM. Marnixstraat side. Facade consisting of a central section five window bays wide. Two corner risalits, the right one continuing into the Nieuwe Passeerdersstraat. Central building body consisting of basement, mezzanine, first, second and an attic floor. Middle bay provided with a small gable breaking through the eaves line, provided at the bottom with arched recesses. Basement provided with high semi-circular window openings with recessed windows behind ironwork and two semi-circular entrances, entirely to the left. Cordon moulding marks the transition to the mezzanine. Rectangular window openings with cross windows. Projecting first floor with semi-circular window openings between which are datestones with wall anchors. Second floor with broad draining cordon moulding below the windows. Two roof dormers. Corner risalits provided with stepped gables with roof tiles on the steps. Left risalite provided with a stepped entrance portal with tilework. Over the first and second floors a bay window. Pointed-arch window openings at the height of the third floor. Right risalite continuing towards Nieuwe Passeerdersstraat with a sculpture on a plinth, bay window at the height of the second floor and a small gable breaking through the eaves line. Rear of both risalits likewise provided with a stepped gable. Leidsekade side. Also divided into a central building section with two corner risalits. Nearly identical to the Marnixstraat side but with the following differences: middle bay of central building section provided with a portico with a stepped entrance portal. Above windows of the mezzanine Tudor-arch-shaped niches. Openwork spout gable of the small gable in the right risalite with ornamental iron hoisting beam beneath it.
The INTERIOR of the gymnasium is still in original condition with wooden floor, wall panelling, open roof truss with tie beams and text frieze.
Valuation
Former gymnasium with associated interior and with ancillary rooms and dwellings of cultural-historical value as well as of architectural-historical value because of its significance for the oeuvre of Ingenohl & Muller. Also of importance because of the functional rarity and because of the integrity of both interior and exterior.
Nearby in the register
- Schoolgebouw, Raamplein 1Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Conciërgewoning, Passeerdersgracht 27Dienstwoningunder 1 mi
- Arbeidsbureau, Tweede Passeerdersdwarsstraat 7Overheidsgebouwunder 1 mi
- Gymnastiekzaal, Raamplein 1 ASport en recreatieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.