Rijksmonumentenregister · Netherlands
Arbeidsbureau, Tweede Passeerdersdwarsstraat 7
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Overheidsgebouw
- Function
- Arbeidsbureau
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1915 - 1917
- Address
- Tweede Passeerdersdwarsstraat 7, 1016 XE Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.36711, 4.88020
- Monument number
- 518343
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Een in 1915-1917 tot stand gekomen ARBEIDSBEURS, als instituut voorloper van de huidige arbeidsbureaus. Gebouwd in opdracht van de gemeente Amsterdam naar een ontwerp van de Dienst der Publieke Werken in de stijl van de Amsterdamse School. In verband met de lichttoetreding is aan de Tweede Passeerdersdwarsstraat een lagere annex tegen het hoofdgebouw ontworpen. Op de oorspronkelijke plattegrond is duidelijk te zien hoe de diverse beroepsgroepen over het pand verdeeld werden. Op de begane grond van de lagere annex in de Tweede Passeerdersdwarsstraat zaten de bakkers. Hier bevond zich ook de ingang voor de conciërge, alsmede de ingang voor de mannen. In het hoofdgebouw trof men naast zuivere utilitaire ruimtes verder een buffet, de grote wachtzaal voor de mannen, de kamer voor de onderdirecteur, spreekkamers en een ruimte voor de werkgevers. Aan de voorgevel aan de Passeerdersgracht bevonden zich de ingangen voor de werkgevers en voor de vrouwen. Op de eerste verdieping bevonden zich de ruimtes voor het vrouwelijk handels- en kantoorpersoneel, de dienstboden en de schoonmaaksters. Op de eerste verdieping van de annex bevond zich de woning voor de conciërge. Op de tweede verdieping/kapverdieping van de annex bevond zich de slaapkamer van de conciërge. Op deze verdieping in het hoofdgebouw bevonden zich de ruimte voor de directeur, de verdere bureau en schrijfkamers en de ruimte voor het mannelijk kantoor- en handelspersoneel, verder de wachtruimte voor de jongens en de kamer voor de adviescommissies. Op de derde verdieping bevonden zich de wachtkamers en de vergaderzalen.
Omschrijving
De voormalige Arbeidersbeurs omvat een hoofdvolume en een lagere zijvleugel.
1) De hoofdbebouwing aan de Passeerdersgracht. Het hoofdvolume van de voormalige Arbeidersbeurs is gebouwd op een rechthoekig grondplan en bestaat uit een souterrain en vier bouwlagen onder een meervoudig samengesteld dak. Opgetrokken in bakstenen in overwegend kruisverband. Sommige delen van het bouwvolume lopen hoger door dan andere. De meeste delen worden door een plat dak afgesloten. Tussen deze plat afgesloten delen lopen goten. Het dakdeel aan de zijde van de Tweede Passeerdersdwarsstraat bestaat uit een schuinoplopend dakschild gedekt met blauwgrijze pannen. Op dit dakschild drie driezijdige dakkapellen, elk met loden of zinken zijwandbekleding. Verder een houten driezijdig kozijn met een geleed venster. Aan de onderzijde aan weerszijden een vergaarbak. Op het dak verder een aantal opgebouwde ornamenten in de stijl van de Amsterdamse School.
De gevel aan de zijde van de Passeerdersgracht heeft uiterst rechts een eenvoudige dubbele houten toegangsdeur in houten kader met een groot opvallend geleed bovenlicht met eveneens gelede zijlichten onder een latei. Het bovengelegen geveldeel bevindt zich in een iets verdiept spaarveld en toont een drietal kruisvensters met in elk kwadrant een vierruits raam. Gevelbeëindiging met in serie geplaatste ornamenten. Rechts van de vensters een verticaal gemetseld accent eindigend in een hoekbekroning met gemetseld ornament en bandwerk. Bovenop een loden ornament in Amsterdamse School-stijl. Links hiervan een breed en hoger geveldeel van drie vensterassen met boven de plint de vensters van het souterrain. Centraal de toegangspartij met dubbele houten deur met lichten. Aan weerszijden een driezijdige gemetselde post met een naar boven toe zich trapsgewijs verjongende natuurstenen afsluiting. Boven de deur een veld verticaal vermetselde bakstenen met enkele golvende band.
Boven deze toegangspartij een over drie verdiepingen zich uitstrekkende driezijdig uitgebouwde erker. Verspringende gemetselde delen met eveneens verspringende overhoeks geplaatste vensters met glas-in-lood raamvulling. Onder deze erker nog een tweezijdig geleed venster. Boven de erker een afdekking. Aan weerszijden van de ingangspartij vier kruisvensters als omschreven in het rechtergeveldeel. De gevelbeëindiging van het deel boven de erker is recht en eenvoudig. Hierachter zien wij nog de stompe gevelbeëindiging van het hoger opgetrokken centrale bouwdeel. De gevelbeëindiging van de delen boven de vensters toont elk drie gemetselde verticale accenten, kleine vensters met roedenverdeling, brede houten overstek en een stompe loden of zinken afdekking. Overhoeks een smal geveldeel met de genoemde kruisvensters en uitgewerkte gevelbeëindiging.
De gevel aan de zijde van de Tweede Passeerdersdwarsstraat toont boven de plint met souterrainvensters op vier bouwlagen een serie van drie kruisvensters met dubbele verticale middenpost. Verder verticale roedenverdeling. Rechte gevelbeëindiging. Het linkerdeel van deze gevel toont drie opgaande vierkante vensters met geometrische roedenverdeling. Hierachter het trappenhuis. Boven nog een enkel smal venster. Uitgewerkte gevelbeëindiging als eerder genoemd.
2) De lagere zijvleugel aan de Tweede Passeerdersdwarsstraat is op een driehoekig grondplan in baksteen opgetrokken in overwegend kruisverband. De aanbouw bestaat uit drie bouwlagen onder een samengesteld dak met schuinoplopende schilden en een plat deel; de schilden worden gedekt met blauwgrijze pannen. De gevel aan de noordzijde is blind. Aan de beëindiging twee treden en een dekkende afsluiting. Verder een in de noklijn van het dak gelegen schoorsteen. Aan de Tweede Passeerdersdwarsstraat aan de linkerzijde een eenvoudige toegangsdeur met kleine stoep. De vensters van de begane grond zijn buitengewoon hoog geplaatst. Drietal vensters met kalven, verdere roedenverdeling en tuimelramen in het bovenlicht. Boven de deur een smal vierdelig ladderraam. De verdieping wordt van de begane grond gescheiden middels een tweedelig getrapte bakstenen band. Drie identieke meervoudig gelede zestienruits vensters. Eenvoudige breed uitkragende daklijst. Op het dakschild drie ranke dakkapellen. Zijwanden van deze licht piramidale kapellen is van lood of zink. Aan de voorzijde een smal en hoog en drievoudig geleed venster. Aan de zijde van de kleine driezijdige onbebouwde ruimte bevindt zich een gevel met een iets teruggezet deel. In deze gevel enige vensters met kozijnen in Amsterdamse School-stijl. Metalen hekwerk bij de gevelbeëindiging, daarachter terras.
Waardering
Voormalige Arbeidersbeurs in Amsterdamse School-trant van algemeen belang vanwege de hoge architectuur- en cultuurhistorische waarde. Verder van belang als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling en vanwege de typologische waarde als vroegste voorbeeld van een als zodanig ontworpen gemeentelijk kantoorgebouw ten behoeve van de arbeidsbemiddeling.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A LABOUR EXCHANGE established in 1915-1917, as an institute precursor of the present-day employment agencies. Built on commission of the municipality of Amsterdam according to a design of the Department of Public Works in the style of the Amsterdam School. In connection with light admission, a lower annex was designed against the main building on the Tweede Passeerdersdwarsstraat. On the original floor plan it is clearly visible how the various professional groups were distributed throughout the building. On the ground floor of the lower annex on the Tweede Passeerdersdwarsstraat were the bakers. Here was also located the entrance for the caretaker, as well as the entrance for the men. In the main building, besides purely utilitarian spaces, one found a buffet, the large waiting room for the men, the room for the assistant director, consultation rooms and a room for employers. On the front facade on the Passeerdersgracht were located the entrances for employers and for women. On the first storey were the spaces for female commercial and office staff, domestic servants and cleaning staff. On the first storey of the annex was the residence for the caretaker. On the second storey/attic storey of the annex was the bedroom of the caretaker. On this storey in the main building were located the room for the director, the further office and writing rooms and the room for male office and commercial staff, further the waiting room for boys and the room for advisory commissions. On the third storey were the waiting rooms and meeting rooms.
Description
The former Labour Exchange comprises a main volume and a lower side wing.
1) The main building on the Passeerdersgracht. The main volume of the former Labour Exchange is built on a rectangular ground plan and consists of a basement and four storeys under a complex assembled roof. Built in bricks in predominantly cross bond. Some parts of the building volume run higher than others. Most parts are closed off by a flat roof. Between these flat-closed parts gutters run. The roof section on the side of the Tweede Passeerdersdwarsstraat consists of a rising roof slope covered with blue-grey tiles. On this roof slope three triangular roof dormers, each with lead or zinc side wall cladding. Further a wooden triangular window frame with a hinged window. At the underside on either side a gutter. On the roof further a number of built-up ornaments in the style of the Amsterdam School.
The facade on the side of the Passeerdersgracht has at the far right a simple double wooden entrance door in wooden frame with a large striking hinged fanlight with similarly hinged side lights under a lintel. The upper facade section is located in a slightly recessed savings field and shows three cross windows with in each quadrant a four-pane window. Facade termination with ornaments placed in series. To the right of the windows a vertically laid accent ending in a corner coping with laid ornament and bandwork. On top a lead ornament in Amsterdam School style. To the left hereof a broad and higher facade section of three window axes with above the plinth the windows of the basement. Centrally the entrance section with double wooden door with lights. On either side a triangular laid brick post with a naturally stone finishing progressively tapering upwards in steps. Above the door a field of vertically laid bricks with a single undulating band.
Above this entrance section a tripartite projecting bay extending over three storeys. Offset laid sections with likewise offset corner-placed windows with leaded glass window filling. Below this bay still a two-part hinged window. Above the bay a covering. On either side of the entrance section four cross windows as described in the right facade section. The facade termination of the section above the bay is straight and simple. Behind this we still see the blunt facade termination of the centrally raised building section. The facade termination of the sections above the windows shows each three laid vertical accents, small windows with glazing bars, broad wooden overhang and a blunt lead or zinc covering. Across the corner a narrow facade section with the mentioned cross windows and worked-out facade termination.
The facade on the side of the Tweede Passeerdersdwarsstraat shows above the plinth with basement windows on four storeys a series of three cross windows with double vertical central post. Further vertical glazing bars. Straight facade termination. The left section of this facade shows three ascending square windows with geometric glazing bars. Behind this the stairwell. Above still a single narrow window. Worked-out facade termination as previously mentioned.
2) The lower side wing on the Tweede Passeerdersdwarsstraat is built on a triangular ground plan in brick in predominantly cross bond. The extension consists of three storeys under an assembled roof with rising roof slopes and a flat section; the slopes are covered with blue-grey tiles. The facade on the north side is blind. At the termination two steps and a covering finish. Further a chimney located in the roof ridge line. On the Tweede Passeerdersdwarsstraat on the left side a simple entrance door with small step. The windows of the ground floor are extraordinarily high placed. Trio of windows with calf panes, further glazing bars and hopper windows in the fanlight. Above the door a narrow four-part ladder window. The storey is separated from the ground floor by means of a two-part stepped brick band. Three identical multi-part sixteen-pane windows. Simple broadly projecting cornice. On the roof slope three slender roof dormers. Side walls of these slightly pyramidal dormers are of lead or zinc. On the front a narrow and high and three-part hinged window. On the side of the small triangular unbuilt space is located a facade with a slightly recessed section. In this facade some windows with frames in Amsterdam School style. Metal railwork at the facade termination, behind it terrace.
Valuation
Former Labour Exchange in Amsterdam School manner of general importance by virtue of the high architectural and cultural-historical value. Further of importance as a special expression of a socio-economic development and by virtue of the typological value as the earliest example of a municipal office building designed as such for the purpose of labour placement.
Nearby in the register
- Woonhuis, Passeerdersstraat 57Woonhuisunder 1 mi
- Conciërgewoning, Passeerdersgracht 27Dienstwoningunder 1 mi
- Schoolgebouw, Raamplein 1Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Eerste Passeerdersdwarsstraat 130 HSociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.