Rijksmonumentenregister · Netherlands
Hendrikkazerne
Amersfoort, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair verblijfsgebouw
- Function
- Kazerne
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1892
- Address
- Graaf Hendriklaan 1, 3818 DL Amersfoort (and others)
- Place
- Amersfoort
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.14865, 5.38031
- Part of complex
- 517667
- Monument number
- 517672
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Object-omschrijving
Het aan de westzijde van het voormalige exercitieterrein gesitueerde, noordelijk gelegen KAZERNEGEBOUW 'Hendrik' werd in 1982 als laatste van de vier bataljonskazernes gerealiseerd. Het gebouw wordt thans van het voorterrein gescheiden door kleine tuinen, begrensd door een haag. De opzet en indeling is identiek aan die van de Lodewijkkazerne.
Het gebouw bezit een rechthoekige plattegrond met een lengte van ongeveer 135 meter. Twee bouwlagen worden besloten door een zadeldak van blauwe pannen. Deze kap, met de nok evenwijdig aan de Leusderweg, wordt op vijf plaatsen onderbroken door drie grote en twee kleine steekkappen, die aansluiten op de topgevels. De schoorstenen, die op regelmatige afstand van elkaar op de nok zijn geplaatst, dateren uit 1985.
De symmetrische voorgevel (zuidoostzijde), bestaande uit een lijstgevel van 47 traveeën, wordt door vijf risalieten geleed.
De horizontale opbouw van de voorgevel bestaat uit een plint, een doorlopende cordonlijst tussen de eerste en de tweede bouwlaag en een door de topgevels onderbroken cordonlijst tussen de tweede bouwlaag en de gemetselde daklijst. Deze lijst is rijk gedecoreerd met rechthoekige velden, waarin baksteenornamentiek is aangebracht. Hierin zijn ook natuurstenenelementen geplaatst, onder andere in de vorm van diamantkoppen.
De horizontale elementen in de gevel worden doorbroken door vijf keer vier pilasters, die de risalieten markeren. De pilasters worden ter hoogte van de eerste bouwlaag van reliëf voorzien door in de baksteen aangebrachte verspringingen. Ter hoogte van de tweede bouwlaag worden de pilasters geaccentueerd door gele bakstenen blokken. De pilasters worden bekroond door rechthoekige gele blokken met een rode bakstenen uitsparing. Deze pseudo-wachttorentjes worden tenslotte beeïndigd door een kleine natuurstenen ezelsrug met daar bovenop een smeedijzeren gestyleerd bloemornament.
Naast deze rijke detaillering wordt het aanzicht van het kazernegebouw ook bepaald door het ritme van de vensters. het meest voorkomende venstertype betreft een schuifvenster, al dan niet gekoppeld, met een vier-maal-vier roedenverdeling in het onderraam en een twee-maal-twee roedenverdeling in het bovenlicht. Op de begane grond worden de vensters overspannen door een segmentboog, in de tweede bouwlaag door een strek. Natuurstenen aanzet- en sluitstenen onderbreken de rode bakstenen bogen. De vensters hebben natuurstenen onderdorpels. In de licht risalerende topgevels bevinden zich vensters van afwijkend formaat en vorm.
De topgevels bevinden zich ter hoogte van de 2de t/m 4de travee, de 15de travee, de 24e t/m 26e travee, de 35e travee en tenslotte de 44e t/m 46e travee. De vijf topgevels zijn rijk gedecoreerd.
De middelste topgevel omvat een dubbele deur met daarboven een natuurstenen balkon. Dubbele openslaande deuren met roedenverdeling geven toegang tot dit balkon. De deuren worden omlijst door pilasters met hoofdgestel, waarop in zwarte letters 'Hendrikkazerne' staat. Op het hoofdgestel is een gebogen fronton geplaatst, geflankeerd door obelisken in halfreliëf. in het boogveld onder het halfronde fronton is in halfreliëf een cartouche met de letter W aangebracht, die refereert aan Koning Willem III. Recht boven het fronton bevindt zich een cartouche met het jaartal 1892. Een klimmend boogfries bestaande uit verschillend gekleurde bakstenen eindigt recht boven het jaartal in een brede makelaar, die door een smeedijzeren bloemornament wordt bekroond.
De twee topgevels van de hoekrisalieten zijn eenvoudiger gedecoreerd. In de topgevel bevindt zich een rond venster, rondom versierd door een bakstenen rollaag, op vier punten onderbroken door natuursteen. Een klimmend fries, bestaande uit lichtrode bakstenen met daarop decoraties van gele bakstenen, ondersteunt de natuurstenen afdekking van de topgevel. De gevel wordt bekroond door een makelaar met daarop een smeedijzeren bloemornament.
De twee resterende topgevels zijn één travee breed en hebben de vorm van een tuitgevel. In deze travee zijn op de begane grond dubbele duren aangebracht en op de eerste verdieping dubbele openslaande deuren achter een balkonhek. De twee pilasters, die deze travee omlijsten gaan in de topgevel over in een rondboog. In het spaarveld is een rondboogvenster aangebracht. De top van de gevel heeft een makelaar, waarboven een natuurstenen gebogen fronton is geplaatst.
De linker zijgevel, begrensd door hoekpilasters, is symmetrisch en bestaat uit twee bouwlagen met een topgevel. De twee vensters in iedere bouwlaag zijn relatief ver naar de buitenzijde geplaatst. Op de overgang van de tweede bouwlaag naar de topgevel bevindt zich in het midden natuurstenen aanzet van een schoorsteen, die licht risaleert. Gele bakstenen blokken markeren dit vlak. De schoorsteen wordt bekroond door een natuurstenen gebogen fronton. Een klimmend fries, bestaand uit lichtrode baksteen met daarop aangebracht gele bakstenen decoratieve elementen ondersteunt de natuurstenen afdekking van de topgevel. Natuurstenen klauwstukken vormen de overgang van het fries naar de schoorsteen.
De symmetrische rechter zijgevel is vrijwel identiek aan de linker zijgevel met uitzondering van het rookkanaal dat hier over de gehele hoogte van de gevel is aangebracht en op dezelfde wijze als de hoekpilasters is gedecoreerd. Eveneens anders is het klimmend fries, dat hier slechts twee gele in plaats van vier decoratieve elementen kent.
De achtergevel is in 1985 volledig gewijzigd ten gevolge van de verbouwing tot 29 eengezinswoningen, waardoor deze van ondergeschikt wordt aangemerkt.
Het interieur is bij de verbouw van 1985 eveneens ingrijpend gewijzigd en is eveneens van ondergeschikt belang.
Waardering
Het kazernegebouw 'Hendrik' is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als gaaf onderdeel van een infanteriekazerne, uitgevoerd in een rijk gedetailleerde, eclectische bouwstijl. Het gebouw heeft een grote ensemblewaarde in relatie tot de andere onderdelen van de voormalige Juliana van Stolbergkazerne. Het gebouw is tevens van cultuurhistorische waarde als overblijfsel van een belangrijke ontwikkeling binnen de Nederlandse krijgsmacht.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Object description
The BARRACK BUILDING 'Hendrik' situated on the west side of the former parade ground, located to the north, was realised in 1982 as the last of the four battalion barracks. The building is now separated from the forecourt by small gardens, bounded by a hedge. The layout and arrangement are identical to those of the Lodewijkkazerne.
The building has a rectangular floor plan with a length of approximately 135 metres. Two storeys are enclosed by a gabled roof of blue tiles. This roof, with the ridge parallel to the Leusderweg, is interrupted at five places by three large and two small roof penetrations, which connect to the gable walls. The chimneys, which are placed at regular intervals along the ridge, date from 1985.
The symmetrical front facade (south-east side), consisting of a cornice-topped facade of 47 bays, is articulated by five risalits.
The horizontal composition of the front facade consists of a plinth, a continuous stringcourse between the first and second storeys and a stringcourse between the second storey and the brick cornice interrupted by the gable walls. This moulding is richly decorated with rectangular fields, in which brick ornamentation is applied. Natural stone elements are also placed in these, among others in the form of diamond-headed stones.
The horizontal elements in the facade are interrupted by five sets of four pilasters, which mark the risalits. The pilasters are provided with relief at the height of the first storey through recesses made in the brick. At the height of the second storey, the pilasters are accentuated by yellow brick blocks. The pilasters are topped by rectangular yellow blocks with a red brick recess. These pseudo-watch towers are finally terminated by a small natural stone ridge-tile with a wrought-iron stylised floral ornament on top.
Besides this rich detailing, the appearance of the barrack building is also determined by the rhythm of the windows. The most common window type is a sash window, whether coupled or not, with a four-by-four glazing bars in the lower frame and a two-by-two glazing bars in the fanlight. On the ground floor, the windows are spanned by a segmental arch, on the second storey by a flat arch. Natural stone springer and voussoir stones interrupt the red brick arches. The windows have natural stone sills. In the slightly projecting gable walls are windows of different size and shape.
The gable walls are located at the height of the 2nd to 4th bay, the 15th bay, the 24th to 26th bay, the 35th bay and finally the 44th to 46th bay. The five gable walls are richly decorated.
The middle gable wall comprises a double door with a natural stone balcony above it. Double casement doors with glazing bars provide access to this balcony. The doors are framed by pilasters with an entablature, on which 'Hendrikkazerne' is written in black letters. On the entablature is placed a curved pediment, flanked by obelisks in half-relief. In the tympanum under the semicircular pediment is a cartouche with the letter W in half-relief, which refers to King William III. Directly above the pediment is a cartouche with the year 1892. A climbing arch frieze consisting of differently coloured bricks ends directly above the year in a broad modillion, which is topped by a wrought-iron floral ornament.
The two gable walls of the corner risalits are more simply decorated. In the gable wall is a round window, surrounded by a brick ring moulding, interrupted at four points by natural stone. A climbing frieze, consisting of light red bricks with yellow brick decorations on top, supports the natural stone coping of the gable wall. The facade is crowned by a modillion with a wrought-iron floral ornament on top.
The two remaining gable walls are one bay wide and have the form of a spout gable. In this bay, double doors are placed on the ground floor and on the first floor double casement doors behind a balcony railing. The two pilasters, which frame this bay, transition into a rounded arch in the gable wall. In the spandrel is a rounded arch window. The top of the facade has a modillion, above which a natural stone curved pediment is placed.
The left side facade, bounded by corner pilasters, is symmetrical and consists of two storeys with a gable wall. The two windows in each storey are placed relatively far towards the outside. At the transition from the second storey to the gable wall, in the middle is a natural stone springer of a chimney, which projects slightly. Yellow brick blocks mark this area. The chimney is topped by a natural stone curved pediment. A climbing frieze, consisting of light red brick with yellow brick decorative elements applied on top, supports the natural stone coping of the gable wall. Natural stone corbels form the transition from the frieze to the chimney.
The symmetrical right side facade is almost identical to the left side facade with the exception of the flue which here extends over the full height of the facade and is decorated in the same way as the corner pilasters. Also different is the climbing frieze, which here has only two yellow instead of four decorative elements.
The back facade was completely altered in 1985 as a result of the conversion into 29 single-family dwellings, whereby it is considered of secondary importance.
The interior was also substantially altered during the 1985 conversion and is likewise of secondary importance.
Valuation
The barrack building 'Hendrik' is of general importance because of its architectural-historical value as an intact component of an infantry barracks, executed in a richly detailed, eclectic architectural style. The building has great ensemble value in relation to the other components of the former Juliana van Stolbergkazerne. The building is also of cultural-historical value as a remnant of an important development within the Dutch armed forces.
Nearby in the register
- LodewijkkazerneMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- AdolfkazerneMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Klein GroenesteijnWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Pieter Bothlaan 1 AWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.