Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Pieter Bothlaan 1 A
Amersfoort, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1909
- Address
- Pieter Bothlaan 1 A, 3818 CA Amersfoort (and others)
- Place
- Amersfoort
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.14944, 5.37725
- Monument number
- 517717
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 18 Utrecht, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERENHUIS, gelegen op de hoek van de Utrechtseweg en de Pieter Bothlaan, maakt deel uit van een ensemble van grote villa's en herenhuizen. Het in 1909 gebouwde pand is ontworpen in opdracht van de heer H.A. de Groot. Als bouwstijl werd de neo-renaissance gekozen, waarin classicistische motieven overheersen, zoals bijvoorbeeld de horizontale geleding van de gevels door water- en cordonlijsten en de met klossen, guirlandes en rozetten versierde gootlijst. Het ontwerp werd in 1909 door de gebroeders Ruitenberg geleverd, overigens zonder bepleisterde muren. Of de bepleistering al tijdens de bouw werd doorgevoerd is onbekend. Oorspronkelijk behoorde bij het pand een grote tuin, waarin verschillende exotische boomsoorten stonden. Deze tuin is geheel verdwenen. Het pand is in gebruik geweest bij een bank, waaraan de kluis in de kelder herinnert. Vanwege latere wijzigingen vallen buiten de bescherming: de in het schilddak aangebrachte kantelvensters en het vernieuwde hekwerk boven de uitbouwen.
Omschrijving
De hoofdmassa van het direct aan de openbare weg gesitueerde herenhuis heeft een rechthoekige plattegrond met de lange zijde aan de P. Bothlaan. Het pand bestaat uit twee bouwlagen en een afgeplat schilddak bedekt met blauwe tuile du Nord. Het gebouw heeft een rijk versierde voor- en rechterzijgevel (straatgevel) en een sobere achter- en linkerzijgevel (tuinzijde). Boven de middenrisaliet in de voorgevel torent een hoogopgaand afgeplat schilddak, dat bedekt is met bitumen shingles. Ter linker- en ter rechterzijde van de hoofdmassa bevinden zich één bouwlaag hoge uitbouwen, waaraan op alle vier de hoeken vierzijdige erkers zijn gesitueerd. Boven de uitbouwen bevinden zich balkons, met deels origineel hekwerk. De wit bepleisterde gevels zijn geplaatst op een blauwe plint met in pleisterwerk nagebootste rustica.
De hoofdmassa van de symmetrische voorgevel (oostgevel) kan worden onderverdeeld in vijf traveeën, waarbij de middelste breder is en risaleert. Op de begane grond van de hoofdmassa, boven de plint met rustica en een waterlijst, zijn schuiframen aangebracht, met een rondboogvormig bovenlicht. In de middenrisaliet bevindt zich eveneens een grote rondboog met sluitsteen op pilasters, geflankeerd door deels gecanneleerde pilasters, die tot aan balkon van eerste verdieping reiken. Iets teruggelegen bevindt zich een, middels drie treden te bereiken, originele vleugel paneeldeur met bovenlicht in de rondboog. Cirkels zijn in de restvelden boven de rondboog aangebracht. Op de verdieping bevinden zich schuiframen. De rondboogspaarvelden zijn met pleisterwerk versierd, waarin krullen en florale motieven overheersen; aan de onderzijde van de vensters zijn acht balusters en daartussen een vijfhoekige ster aangebracht. De middenrisaliet wordt begrensd door hoekpilasters, waarvan de voeten met in pleisterwerk aangebrachte strikken zijn versierd. Daarbinnen bevindt zich een dubbele openslaande deur met bovenlichten onder een boog. Deze deuren geven toegang tot het ondiepe balkon, waarvan het moderne hekwerk buiten de bescherming valt. Geometrische decoraties zijn aangebracht in het pleisterwerk rondom de muuropeningen. De dakkapel is voorzien van pilasters en fronton. Daarnaast, op het grensvlak van de eerste en tweede travee en de vierde en vijfde travee, bevinden zich eveneens boven de gootlijst gesitueerde dakkapellen met oeil-de-boeuf venster.
De achtergevel is eveneens witbepleisterd,hier echter zonder decoraties. Alleen op de linkererker zijn cordonlijsten aangebracht. Een later aangebrachte brandtrap tot aan het dakniveau onderbreekt de gootlijst in het midden van de gevel. Deze brandtrap valt buiten de bescherming. In de gevel bevinden zich een aantal rechthoekige éénlichts vensters met bovenlicht. Een achterdeur, met ter rechterzijde een klein vierkant venster is in het midden van de eerste bouwlaag aangebracht.
De linkerzijgevel is sober gedetailleerd, met uitzondering van de hoekpilasters op de eerste verdieping en de wanden van de rechter erker, waarop rustica en cordonlijsten zijn aangebracht. De hoofdmassa en het middendeel van de uitbouw kan worden onderverdeeld in twee traveeën. Op de begane grond in de linkertravee bevindt zich een éénlichts venster met bovenlicht, in de rechtertravee openslaande deuren met bovenlicht. In de linker erker bevinden zich twee smalle éénlichts vensters met bovenlicht; in de rechter erker geheel rechts één venster. Op de eerste verdieping zijn twee rechthoekige uitsparingen aangebracht, waarin twee openslaande deuren, met bovenlichten, toegang gevend tot het balkon. In het midden boven de gootlijst bevindt zich een dakkapel met pilasters, schelpmotief en hoofdgestel.
De opbouw van de rechterzijgevel is gelijk aan de opbouw van de linkerzijgevel. Afwijkend zijn de doorlopende rustica en cordonlijsten, de hoekpilasters zijn hier gecanneleerd. Guirlandes en rozetten bevinden zich onder de gootlijst. Op de begane grond een éénlichts venster in het midden van de gevel en twee vensters van hetzelfde formaat in de erker uiterst links en uiterst rechts. Op de eerste verdieping zijn pilasters en frontons aangebracht naast en boven de balkondeuren. Tussen deze uitsparingen is een kleine afgeplatte boog in het pleisterwerk aangebracht. De oorspronkelijke indeling van het interieur is goed bewaard gebleven, waarbij onder meer de trap met de balusterleuning van belang is.
Waardering
HERENHUIS is van algemeen belang vanwege zijn architectuurhistorische waarde als gaaf voorbeeld van een in gedecoreerde neo-renaissancestijl uitgevoerd woonhuis. Het gebouw is tevens van ensemblewaarde in relatie tot de omliggende villabebouwing. Van stedenbouwkundige waarde vanwege zijn ligging op de hoek van twee straten en in zijn vormgeving is daarmee bewust rekening gehouden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MANSION, located at the corner of the Utrechtseweg and the Pieter Bothlaan, forms part of an ensemble of large villas and mansions. Built in 1909, the building was designed on behalf of Mr H.A. de Groot. Neo-Renaissance was chosen as the architectural style, in which Classicist motifs predominate, such as for example the horizontal articulation of the façades by drip mouldings and string courses and the cornice decorated with drops, garlands and rosettes. The design was delivered in 1909 by the brothers Ruitenberg, incidentally without rendered walls. Whether the rendering was carried out during construction is unknown. Originally the property had a large garden, in which various exotic tree species stood. This garden has completely disappeared. The building has been used by a bank, to which the safe in the cellar bears witness. Due to later alterations, the following fall outside the protection: the top-hung windows inserted in the hipped roof and the renewed railings above the extensions.
Description
The main body of the mansion, situated directly on the public road, has a rectangular floor plan with the long side on the P. Bothlaan. The building consists of two storeys and a flattened hipped roof covered with blue Tuile du Nord. The building has richly decorated front and right-hand façades (street façades) and a plain rear and left-hand façade (garden side). Above the central projection in the front façade rises a steeply pitched flattened hipped roof, covered with bitumen shingles. To the left and right of the main body are extensions one storey high, to which on all four corners four-sided oriels are attached. Above the extensions are balconies, with partly original railings. The white rendered façades are set on a blue plinth with rustication imitated in render.
The main body of the symmetrical front façade (east façade) can be subdivided into five bays, with the central one being wider and projecting. On the ground floor of the main body, above the plinth with rustication and a drip moulding, are sash windows with a semicircular fanlight. In the central projection is likewise a large semicircle with keystone on pilasters, flanked by partly fluted pilasters that extend up to the first-floor balcony. Slightly recessed is an original six-panel door with fanlight in the semicircle, accessible by means of three steps. Circles are placed in the remaining fields above the semicircle. On the first floor are sash windows. The semicircular spandrels are decorated with render, in which scrolls and floral motifs predominate; at the base of the windows are eight balusters and between them a pentagonal star. The central projection is bounded by corner pilasters, the bases of which are decorated with bows rendered in plaster. Within are double French doors with fanlights under an arch. These doors give access to the shallow balcony, the modern railings of which fall outside the protection. Geometric decorations are placed in the render around the wall openings. The dormer is furnished with pilasters and a pediment. Likewise, on the boundary between the first and second bays and the fourth and fifth bays, are dormers located above the cornice, with oeil-de-boeuf windows.
The rear façade is likewise white-rendered, but here without decorations. Only on the left-hand oriel are string courses placed. A later-added fire escape extending to roof level interrupts the cornice in the middle of the façade. This fire escape falls outside the protection. In the façade are a number of rectangular single-light windows with fanlights. A rear door, with a small square window to its right, is placed in the middle of the first storey.
The left-hand façade is plainly detailed, with the exception of the corner pilasters on the first floor and the walls of the right-hand oriel, on which rustication and string courses are rendered. The main body and the central section of the extension can be subdivided into two bays. On the ground floor in the left bay is a single-light window with fanlight; in the right bay are French doors with fanlight. In the left oriel are two narrow single-light windows with fanlights; in the right oriel on the far right one window. On the first floor are two rectangular recesses containing two French doors with fanlights, giving access to the balcony. In the middle above the cornice is a dormer with pilasters, shell motif and pediment.
The composition of the right-hand façade is the same as that of the left-hand façade. Differing are the continuous rustication and string courses; the corner pilasters here are fluted. Garlands and rosettes are located beneath the cornice. On the ground floor a single-light window in the middle of the façade and two windows of the same size in the oriel at the far left and far right. On the first floor are pilasters and pediments placed beside and above the balcony doors. Between these recesses is a small flattened arch in the render. The original interior layout has been well preserved, notably including the staircase with its baluster rail.
Valuation
The MANSION is of general interest due to its architectural-historical value as a well-preserved example of a decorated Neo-Renaissance residential building. The building is likewise of ensemble value in relation to the surrounding villa development. It is of urban design value due to its location at the corner of two streets, and its design deliberately takes this into account.
Nearby in the register
- Klein GroenesteijnWoonhuisunder 1 mi
- MeerwegenBijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- MeerwegenWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Berkenweg 6Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.