Rijksmonumentenregister · Netherlands
Willemkazerne
Amersfoort, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair verblijfsgebouw
- Function
- Kazerne
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1889
- Address
- Graaf Willemlaan 124, Locatie: Leusderkwartier, 3818 DV Amersfoort (and others)
- Place
- Amersfoort
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.14532, 5.38143
- Part of complex
- 517667
- Monument number
- 517668
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Het aan de zuidzijde van het voormalige exercitieterrein gelegen KAZERNEGEBOUW 'Willem', werd in 1889 als eerste van de vier kazernegebouw gerealiseerd. Het gebouw wordt thans van het voorterrein gescheiden door kleine tuinen, begrensd door een haag.
Het gebouw bezit een rechthoekige plattegrond met een lengte van ongeveer 150 meter. Twee bouwlagen worden besloten door een zadeldak van blauwe kruispannen. Deze kap, met de nok haaks op de Leusderweg, wordt op vijf plaatsen onderbroken door drie grote en twee kleine steekkappen, die aansluiten op topgevels. De schoorstenen, die op regelmatige afstand van elkaar op de nok zijn geplaatst, dateren uit 1985.
De vrijwel symmetrische voorgevel (oostgevel), bestaande uit een lijstgevel van 49 traveeën, wordt door vijf risalieten geleed.
De horizontale opbouw van de voorgevel bestaat uit een plint, een doorlopende cordonlijst tussen de eerste en tweede bouwlaag en een door de topgevels onderbroken cordonlijst tussen de tweede bouwlaag en de gemetselde daklijst. Deze lijst is rijk gedecoreerd met rechthoekige velden, waarin baksteenornamentiek is aangebracht. Hierin zijn ook natuurstenen elementen geplaatst, onder andere in de vorm van diamantkoppen.
De horizontale elementen in de gevel worden doorbroken door vijf keer vier pilasters, die de risalieten markeren. De pilasters worden ter hoogte van de eerste bouwlaag van reliëf voorzien door in de baksteen aangebrachte verspringingen. Ter hoogte van de tweede bouwlaag worden de pilasters geaccentueerd door gele bakstenen blokken. De pilasters worden bekroond door rechthoekige gele blokken met een rode bakstenen uitsparing. Deze pseudo-wachttorentjes worden tenslotte beeïndigd door kleine natuurstenen zadeldaken met daar bovenop een smeedijzeren gestyleerd bloemornament.
Naast deze rijke detaillering wordt het aanzicht van het kazernegebouw ook bepaald door het ritme van de vensters. Het meest voorkomende venstertype betreft schuifvensters al dan niet gekoppeld, met een vier-maal-vier roedenverdeling in het onderraam en een twee-maal-vier roedenverdeling in het bovenlicht. Op de begane grond worden de vensters overspannen door een segmentboog, in de tweede bouwlaag door een strek. Natuurstenen aanzet- en sluitstenen onderbreken de rode bakstenen bogen. De vensters hebben natuurstenen onderdorpels. In de licht risalerende topgevels bevinden zich vensters van afwijkend formaat en vorm.
De topgevels bevinden zich ter hoogte van de derde t/m de vijfde travee, de zestiende travee, de vijfentwintigste t/m de zevenentwintigste travee, de zesendertigste travee en tenslotte de vijfenveertigste t/m de zevenenveertigste travee. De vijf topgevels zijn rijk gedecoreerd. De middelste topgevel omvat een dubbele deur met daarboven een natuurstenen balkon. Dubbele openslaande deuren met roedenverdeling geven toegang tot dit balkon. De deuren worden omlijst door pilasters met hoofdgestel waarop in zwarte letters 'Willem Kazerne' staat. Op het hoofdgestel is een gebogen fronton geplaatst, geflankeerd door obelisken in halfreliëf. In het boogveld onder het halfronde fronton is in halfreliëf een cartouche met de letter W aangebracht, die refereert aan koning Willem III. Recht boven het fronton bevindt zich een cartouche met het jaartal 1889. Een klimmend boogfries bestaande uit verschillend gekleurde bakstenen eindigt recht boven het jaartal in een brede makelaar. Deze makelaar wordt ondersteund door een rondboog op natuurstenen consoles. Boven de makelaar bevindt zich een gebroken fronton met een gedraaide zuil, beide van natuursteen. Boven op de zuil is een bloemornament van smeedijzer aangebracht.
De twee topgevels van de hoekrisalieten zijn eenvoudiger gedecoreerd. In de topgevel bevindt zich een rondvenster, rondom versierd door een bakstenen rollaag, op vier punten onderbroken door natuursteen. Een klimmend fries, bestaande uit lichtrode bakstenen met daarop decoraties van gele bakstenen, ondersteunt de natuurstenen afdekking van de topgevel. De gevel wordt bekroond door een klein natuurstenen fronton, met daarop een klein metalen bloemornament.
De twee resterende topgevels zijn één travee breed en hebben de vorm van een tuitgevel. In deze travee zijn op de begane grond dubbele deuren aangebracht en op de eerste verdieping dubbele openslaande deuren achter een balkonhek. De twee pilasters, die deze travee omlijsten gaan in de topgevel over in een rondboog. In het spaarveld is een rondboogvenster aangebracht. De top van de gevel heeft een makelaar waarboven een natuurstenen gebogen fronton is geplaatst.
De linker zijgevel, begrensd door hoekpilasters, is symmetrisch en bestaat uit twee bouwlagen met een topgevel. De twee vensters in iedere bouwlaag zijn relatief ver naar de buitenzijde geplaatst. Op de overgang van tweede bouwlaag naar topgevel bevindt zich in het midden de natuurstenen aanzet van een schoorsteen, die licht risaleert. Gele bakstenen blokken markeren dit vlak. De schoorsteen wordt bekroond door een natuurstenen gebogen fronton. Een klimmend fries, bestaand uit lichtrode baksteen met daarop aangebracht gele bakstenen decoratieve elementen, ondersteunt de natuurstenen afdekking van de topgevel. Natuurstenen klauwstukken vormen de overgang van het fries naar de schoorsteen.
De symmetrische rechterzijgevel is vrijwel identiek aan de linkerzijgevel met uitzondering van het rookkanaal, die hier over de gehele hoogte van de gevel is aangebracht en op dezelfde wijze als de hoekpilasters is gedecoreerd. Eveneens anders is het klimmende fries, dat bij de rechterzijgevel slechts twee gele in plaats van vier decoratieve elementen kent.
De achtergevel is in 1985 volledig gewijzigd ten gevolge van de verbouwing tot 31 eengezinswoningen. De achtergevel wordt van ondergeschikt belang aangemerkt.
Het interieur is bij de verbouw van 1985 eveneens ingrijpend gewijzigd en is eveneens van ondergeschikt belang.
Waardering
Het kazernegebouw 'Willem' is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als gaaf onderdeel van een infanteriekazerne, uitgevoerd in een rijk gedetailleerde, eclectische bouwstijl. Het gebouw heeft grote ensemblewaarde in relatie tot de andere onderdelen van de voormalige Juliana van Stolbergkazerne. Het gebouw is tevens van cultuurhistorische waarde als overblijfsel van een belangrijke ontwikkeling binnen de Nederlandse krijgsmacht.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
The barracks building 'Willem', located on the south side of the former parade ground, was realised in 1889 as the first of four barracks buildings. The building is now separated from the forecourt by small gardens, bounded by a hedge.
The building has a rectangular ground plan with a length of approximately 150 metres. Two storeys are concluded by a gabled roof of blue cross tiles. This roof, with the ridge perpendicular to the Leusderweg, is interrupted at five points by three large and two small roof structures, which connect to gabled ends. The chimneys, which are placed at regular intervals on the ridge, date from 1985.
The virtually symmetrical front facade (east facade), consisting of a cornice-topped facade of 49 bays, is articulated by five risalits.
The horizontal composition of the facade consists of a plinth, a continuous cordon moulding between the first and second storey and a cordon moulding interrupted by the gabled ends between the second storey and the masonry cornice. This cornice is richly decorated with rectangular fields, in which brickwork ornamentation has been applied. Natural stone elements have also been placed in these, among other things in the form of diamond headers.
The horizontal elements in the facade are interrupted by five times four pilasters, which mark the risalits. The pilasters are provided with relief at the height of the first storey by means of setbacks applied in the brickwork. At the height of the second storey the pilasters are accentuated by yellow brick blocks. The pilasters are crowned by rectangular yellow blocks with a red brick recess. These pseudo-watchtowers are finally terminated by small natural stone gabled roofs with a wrought iron stylised floral ornament on top.
Besides this rich detailing, the appearance of the barracks building is also determined by the rhythm of the windows. The most common window type is sash windows, either coupled or not, with a four-by-four glazing bars in the lower pane and a two-by-four glazing bars in the fanlight. On the ground floor the windows are spanned by a segmental arch, on the second storey by a straight lintel. Natural stone springer and end stones interrupt the red brick arches. The windows have natural stone sills. In the slightly projecting gabled ends are windows of deviating size and shape.
The gabled ends are located at the height of the third to fifth bay, the sixteenth bay, the twenty-fifth to twenty-seventh bay, the thirty-sixth bay and finally the forty-fifth to forty-seventh bay. The five gabled ends are richly decorated. The central gabled end comprises a double door with a natural stone balcony above it. Double French doors with glazing bars provide access to this balcony. The doors are framed by pilasters with a capital on which 'Willem Kazerne' is written in black letters. A curved pediment is placed on the capital, flanked by obelisks in half-relief. In the spandrel under the semicircular pediment a cartouche with the letter W is applied in half-relief, which refers to King Willem III. Directly above the pediment is a cartouche with the date 1889. A climbing arch frieze consisting of differently coloured bricks ends directly above the date in a broad corbel. This corbel is supported by a semicircular arch on natural stone consoles. Above the corbel is a broken pediment with a twisted column, both of natural stone. A wrought iron floral ornament is placed on top of the column.
The two gabled ends of the corner risalits are more simply decorated. In the gabled end is a circular window, decorated all around by a brick roll course, interrupted at four points by natural stone. A climbing frieze, consisting of light red bricks with yellow brick decorations, supports the natural stone coping of the gabled end. The facade is crowned by a small natural stone pediment, with a small metal floral ornament on top.
The two remaining gabled ends are one bay wide and have the form of a spout gable. In this bay are double doors on the ground floor and double French doors behind a balcony railing on the first floor. The two pilasters, which frame this bay, develop in the gabled end into a semicircular arch. In the spandrel is a semicircular arch window. The top of the gable has a corbel above which a natural stone curved pediment is placed.
The left side facade, bounded by corner pilasters, is symmetrical and consists of two storeys with a gabled end. The two windows in each storey are positioned relatively far towards the outside. At the transition from second storey to gabled end, in the middle, is the natural stone springer of a chimney, which projects slightly. Yellow brick blocks mark this surface. The chimney is crowned by a natural stone curved pediment. A climbing frieze, consisting of light red brick with yellow brick decorative elements applied, supports the natural stone coping of the gabled end. Natural stone corbel stones form the transition from the frieze to the chimney.
The symmetrical right side facade is almost identical to the left side facade with the exception of the flue, which is here applied over the full height of the facade and decorated in the same manner as the corner pilasters. Also different is the climbing frieze, which on the right side facade has only two yellow instead of four decorative elements.
The rear facade was completely altered in 1985 as a result of the conversion to 31 detached houses. The rear facade is regarded as of subsidiary importance.
The interior was also substantially altered during the 1985 conversion and is likewise of subsidiary importance.
Valuation
The barracks building 'Willem' is of general importance due to its architectural-historical value as an intact component of an infantry barracks, executed in a richly detailed, eclectic architectural style. The building has great ensemble value in relation to the other components of the former Juliana van Stolbergkazerne. The building is also of cultural-historical value as a surviving remnant of an important development within the Dutch armed forces.
Nearby in the register
- Toegangshek, Leusderweg tegenover 50Erfscheidingunder 1 mi
- LodewijkkazerneMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- AdolfkazerneMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
- HendrikkazerneMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.