Rijksmonumentenregister · Netherlands
Spoorwegstation, Stationsplein 6
Zandvoort, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Transport
- Function
- Spoorwegstation
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1908
- Address
- Stationsplein 6, 2041 AB Zandvoort (and others)
- Place
- Zandvoort
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.37595, 4.53098
- Monument number
- 517489
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1906 map "Rijnland" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
SPOORWEGSTATION met perronoverkapping, gebouwd in 1908 in Berlagiaanse trant, mogelijk naar ontwerp van D.A.N. Margadant. Het station is gebouwd tegen een duinhelling. Hierdoor ligt het stationsgebouw hoger dan de sporen en heeft de spoorzijde van het stationsgebouw één bouwlaag meer dan de straatzijde. Oorspronkelijk kwamen bij het stationsgebouw twee perronoverkappingen voor, waarvan echter die evenwijdig aan de sporen in augustus 1996 is gesloopt.
Omschrijving
Op L-vormig grondplan gebouwd kopstation bestaande uit diverse aaneengebouwde volumes die elk op zich symmetrisch van opzet zijn. De volumes hebben één, twee en drie bouwlagen onder diverse (samengestelde) kapvormen en alle belegd met rode muldenpannen. Aan de spoorzijde bevat het haaks hierop geplaatste stationsgebouw een evenwijdige overkapping die is belegd met mastiek. Een tussen de overkapping en stationsgebouw liggend deel is beglaasd.
Het stationsgebouw is geheel opgebouwd uit rode baksteen. Hierbij is op diverse constructieve punten zoals in plinten, cordonlijsten en in deur- en vensteromlijstingen natuursteen toegepast. Natuursteen is ook toegepast in gevelbekroningen. Het muurwerk heeft diverse gepolychromeerde tegeltableau's met functie-aanduidingen - zoals "INGANG", "UITGANG" - en met voorstellingen die verwijzen naar de spoorwegen en naar Zandvoort als vissersdorp en badplaats.
De voorzijde (W) bevat van links naar rechts de volgende volumes: een éénlaags (spoorzijde tweelaags) hoekvolume onder half schilddak, ten behoeve van onder meer magazijnruimte; een evenwijdig aan de straat gelegen volume van twee bouwlagen (spoorzijde drielaags) onder samengestelde kap waarin zich onder meer een passage en de dubbele bovenwoning van de stationschef bevindt; een haaks op de straat gericht volume onder zadeldak met daarin de stationshal; een éénlaags hoekvolume onder samengestelde kap ten behoeve van dienstwoningen (voorheen wachtkamers).
De rechterzijde (Z) heeft naast het genoemde hoekvolume een rechthoekige haaks op de straat gerichte watertoren met uitkragend bovengedeelte onder schilddak met nokdecoratie. Het uitkragende gedeelte, dat rust op consoles in natuursteen, heeft aan de beide straatzijden (W en Z) ronde uurwerken in een natuurstenen omlijsting. In het uitkragende gedeelte bevindt zich een vierkant waterreservoir in beton.
De spoorzijde (O) heeft boven een uitgebouwde parterre een galerij aan weerszijde van een in natuur- en baksteen uitgevoerde trap die de verbinding vormt tussen de perrons en de stationshal. In oorsprong was er een aparte gelijkvloerse uitgang via de passage onder de woning van de stationschef. Aan de spoorzijde bevindt zich hiertoe boven een deuropening een tegeltableau met het woord "UITGANG" De vensters en deuren in het gehele gebouw zijn van hout, zowel individueel als meerdelig en veelal in de bovenlichten voorzien van een meerruits roedenverdeling.
De deuren zijn paneeldeuren met bovenin vaak één of meerdere glaspanelen. Aan de voorzijde (W) zijn vijf paar dubbele paneeldeuren. Drie paar dubbele paneeldeuren geven toegang tot de stationshal vanaf de straat. Deze deuren bevinden zich onder een houten, mastiekgedekte luifel op gietijzeren consoles. De vensters in de beide kopse zijden van de stationshal bevatten glas-in-loodramen, aan de straatzijde voorzien van wapens van diverse Noordhollandse gemeenten.
Haaks op het spoor bevindt zich aan de achterzijde van het stationsgebouw een hoge, gietijzeren perronoverkapping van zes traveeën onder een flauw hellend met mastiek gedekt zadeldak.
Het interieur van de stationshal is grotendeels oorspronkelijk en bevat onder meer een in het zicht gelaten houten kapconstructie met beschilderd kapbeschot (onder meer geabstraheerde voorstellingen van zeilschepen), diverse tegeltableau's, de genoemde glas-in-loodramen en een in bakaardewerk uitgevoerde uurwerkomlijsting met de tekst "BEIDT UW TIJD. De binnenmuren van de stationshal zijn ten dele opgetrokken in rode en gele geglazuurde baksteen. Het interieur van de woning van de stationschef is nog merendeels oorspronkelijk en bevat onder meer een in houtsnijwerk uitgevoerde trappartij en twee schoorsteenmantels in geglazuurde baksteen.
Waardering
Het spoorwegstation met bijbehorende perronoverkapping is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als typologisch gaaf bewaard voorbeeld van een kopstation, in Berlagiaanse trant. Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het spoorwegnet in relatie met een reeds in de 19de eeuw bekende toeristische badplaats. Van situationele waarde vanwege de ligging in een duinvoet.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RAILWAY STATION with platform roof covering, built in 1908 in Berlage style, possibly designed by D.A.N. Margadant. The station was built against a dune slope. Because of this, the station building stands higher than the tracks and the track side of the station building has one storey more than the street side. Originally, the station building had two platform roof coverings, but the one parallel to the tracks was demolished in August 1996.
Description
Terminal station built on an L-shaped floor plan consisting of various adjoining volumes, each symmetrical in design. The volumes have one, two and three storeys under various (composite) roof forms and all covered with red barrel-tile. On the track side, the station building placed at right angles to this contains a parallel covering which is covered with mastic. A section between the covering and station building is glazed.
The station building is constructed entirely of red brick. On various structural points such as in plinths, belt courses and in door and window surrounds, natural stone is used. Natural stone is also used in gable tops. The masonry contains various polychrome tile tableaux with function indications - such as "ENTRANCE", "EXIT" - and with representations referring to the railways and to Zandvoort as a fishing village and seaside resort.
The front facade (W) contains from left to right the following volumes: a single-storey (two-storey on the track side) corner volume under a half-hipped roof, serving among other things as storage space; a volume parallel to the street of two storeys (three storeys on the track side) under a composite roof containing among other things a passage and the double upper residence of the station master; a volume perpendicular to the street under a gabled roof containing the station hall; a single-storey corner volume under a composite roof serving as staff residences (formerly waiting rooms).
The right side (S) has next to the mentioned corner volume a rectangular water tower perpendicular to the street with projecting upper section under a hipped roof with ridge decoration. The projecting section, which rests on consoles of natural stone, has on both street sides (W and S) round clock faces in a natural stone surround. In the projecting section is a square water reservoir in concrete.
The track side (E) has above a built-out ground floor a gallery on either side of a stair executed in natural stone and brick which forms the connection between the platforms and the station hall. Originally there was a separate ground-level exit via the passage under the station master's residence. On the track side, above a door opening, there is a tile tableau with the word "EXIT". The windows and doors throughout the building are of wood, both single and multi-part and mostly provided in the fanlights with multiple-pane glazing bars.
The doors are panel doors often with one or several glazed panels in the upper part. On the front facade (W) are five pairs of double panel doors. Three pairs of double panel doors provide access to the station hall from the street. These doors are located under a wooden, mastic-covered canopy on cast-iron consoles. The windows in both gable ends of the station hall contain stained-glass windows, on the street side provided with coats of arms of various North Holland municipalities.
Perpendicular to the track at the rear of the station building is a tall, cast-iron platform roof covering of six bays under a slightly sloping mastic-covered gabled roof.
The interior of the station hall is largely original and contains among other things an exposed wooden roof truss structure with painted roof boards (including abstracted representations of sailing ships), various tile tableaux, the mentioned stained-glass windows and a clock surround executed in earthenware with the text "BEIDT UW TIJD". The interior walls of the station hall are partly constructed of red and yellow glazed brick. The interior of the station master's residence is still largely original and contains among other things a staircase with wood carving and two chimney mantels in glazed brick.
Valuation
The railway station with associated platform roof covering is of general importance for its architectural-historical value as a typologically well-preserved example of a terminal station in Berlage style. Of cultural-historical value as a particular expression of the development of the railway network in relation to a seaside resort already known in the 19th century. Of situational value due to its location at the foot of the dunes.
Nearby in the register
- Hofje, Gasthuishofje 1Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Stadhuis, Raadhuisplein 16Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Poststraat 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Pension, Poststraat 4Horecaunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.