TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Kerk en kerkonderdeel, Poststraat 1

Zandvoort, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Category
onroerend gebouwd
Address
Poststraat 1, 2042 HA Zandvoort
Place
Zandvoort
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.37167, 4.52893
Monument number
401939

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1750 map "Composite: Sheets 1 to 40 Carte De Hollande Et D'utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Uit 1848-49 daterende Nederlands Hervormde dorpskerk, gebouwd in baksteen deels ter plaatse van een grotere Middeleeuwse voorganger tegen de daarvan nog resterende kerktoren, onder samenstel van met blauwe pannen gedekte zadel- en schilddaken met omlopende kroonlijst, en centraal gesitueerd op het verhoogde, thans door een lage muur omgeven kerkhof. De vijf traveeën tellende zaalkerk heeft rondom hoge rondboogvensters met houten roedenverdeling en een driezijdig gesloten koor met twee latere dwarsvleugels te weerszijden en een 18e-eeuwse grafkapel met afgeschuinde hoeken ter hoogte van de derde travee aan de zuidzijde. Op de hoeken van schip en dwarsvleugels zijn - deels overhoeks - steunberen aangebracht met hardstenen afdekplaten, terwijl tegen de wanden van schip en koor lisenen zijn geplaatst, voorzien van staafankers. In de eerste travee aan de noordzijde is een gedenksteen uit 1848 ingemetseld; de gedenksteen in de zuidelijke dwarsvleugel herinnert aan de vergroting van 1890 met beide dwarsvleugels, die verder van een zij-ingang met dubbele deuren zijn voorzien. De ingebouwde fronttoren dateert in oorsprong vermoedelijk uit de late 15e eeuw, doch is in 1618 herbouwd, in 1871 hersteld, laatstelijk gerestaureerd in 1955 en daarbij ontdaan van de 19e-eeuwse bepleistering. De kerktoren heeft overhoekse, zich telkens verjongende steunberen en telt vier geledingen, waarvan de bovenste de klokkeverdieping vormt, met telkens twee spitsboogvormige galmgaten en een wijzerplaat met vergulde cijfers en wijzers aan elk der vier zijden. Klokkenstoel met klok van anonieme gieter, vermoedelijk Geert van Wou, 1493, diam. 70,5 cm. Mechanisch Frans torenuurwerk, 1902, later voorzien van elektrische opwinding.

De toren heeft verder een spitsboogvormige, geprofileerde spaarnis met klein glas-in-lood-bovenlicht en dubbele korfboogvormige ingangsdeuren, leidend naar het door kruisribgewelven overkluisde torenportaal, twee spaarnissen met verdiepte, door luiken afgesloten vensters, en wordt afgesloten door een achtzijdige, ingesnoerde naaldspits met leien in Rijndekking, bekroond door een windwijzer met haan. Het witgepleisterde kerk-interieur wordt overdekt door een inspringend gedrukt tongewelf met houten delen en ijzeren trekstangen tussen de kooflijsten; in het gewelf twee gesneden roosters met deels verguld ster- en margrietpatroon. Aan de torenzijde bevindt zich de van twee zijden toegankelijke houten orgelgalerij, met het door de firma Knipscheer in 1849 vervaardigde orgel in bijbehorende kas, geschonken door C. Santhagens. In de scheidingswand beneden drie, en boven twee geprofileerde paneeldeuren uit de bouwtijd, waarvan de middelste dubbel is. De orgelgalerij is in 1905 met een voorwaartse welving uitgebreid en wordt sindsdien gedragen door vier houten zuilen van de Dorische orde, vervaardigd uit de masten van een toen vergaan schip; de vergulde inscriptieteksten op het front van de orgelgalerij herinneren hieraan. Aan de koorzijde staat de 18e-eeuwse eikehouten kansel met koperen lezenaar in het midden opgesteld met te weerszijden boven de rondboogdeuren twee fraai beschilderde rouwborden met classicistische omlijstingen, respectievelijk uit 1694 ter herinnering aan kapitein Mattheus de la Cave (rechts) en uit 1720 ter gedachtenis van vrouwe Johanna Margrietha Corbet (links) en rondom op de vloer de resterende 17e- en 18e-eeuwse grafzerken uit de vroegere kerk. Het koperen doopbekken uit 1655, dat eertijds aan de preekstoel was bevestigd, is evenals de 18e-eeuwse koperen voorlezerslessenaar bij de restauratie van 1964- 65 op een moderne houten voet geplaatst. In de noordelijke dwarsvleugel de 18e-eeuwse - verplaatste - herenbank met de wapenschilden (met deels moderne toevoegingen) van de heren van Zandvoort. Beide dwarsvleugels bevatten een kleine galerij, die vanuit het zijportaal toegankelijk is. De consistoriekamer bevindt zich in het daartoe afgescheiden noordoostelijk deel van het koor. Aan de zuidzijde, ter hoogte van de derde travee, de bewaard gebleven 18e-eeuwse grafkapel, blijkens gedenksteen in 1920 gerestaureerd, in 1728 gebouwd in opdracht van de ambachtsheer van Zandvoort, Paulus Loot. Deze familiegrafkapel heeft een marmeren voorportaal met Composiete zuilen, gebroken fronton, voorzien van gebeeldhouwde wapenschilden, doodssymbolen, en een loodsfiguur met schietlood, herinnerend aan de opdrachtgever, en een fraai gesmeed grafhek. De eigenlijke kapel heeft witgestucte wanden in Lodewijk XVI-trant en marmeren vloerplaten rondom het marmeren grafdeksel met vier koperen ringen; aan de zuidzijde een gebrandschilderd raam naar ontwerp van George Rueter, uitgevoerd door atelier Bogtman, in 1920 aangebracht ter herdenking van de Eerste Wereldoorlog. De midden-19e-eeuwse zaalkerk met latere dwarsvleugels, in oorsprong Middeleeuwse toren, 18e-eeuwse grafkapel en interieur-onderdelen van de vroegere dorpskerk en uit de bouwtijd, is van belang wegens voor de verschillende bouwtijden kenmerkende architectuur, de uit verschillende perioden daterende, doch alle voor de Zandvoortse kerk vervaardigde interieur-onderdelen en de markante situering op het verhoogde kerkhof in de dorpskern. N.B. De plat afgedekte lage aanbouw aan de noordoostzijde van het koor valt buiten de bescherming. N.B.2 Deze omschrijving dient ter aanvulling en vervanging van de huidige omschrijving waarbij wel de toren en enkele interieur- onderdelen zijn beschermd, doch de kerk alleen vanwege deze onderdelen is genoemd.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Dutch Reformed village church dating from 1848-49, built in brick partly on the site of a larger Medieval predecessor against whose remaining church tower it was constructed, under a composition of hipped and gabled roofs covered with blue tiles with running cornice, and centrally situated on the elevated churchyard, now surrounded by a low wall. The five-bay hall church has high round-arched windows all around with wooden glazing bars and a three-sided closed choir with two later transverse wings on either side and an 18th-century family chapel with bevelled corners at the height of the third bay on the south side. On the corners of the nave and transverse wings, buttresses have been installed - partly diagonal - with sandstone coping plates, while pilasters have been placed against the walls of the nave and choir, provided with rod anchors. In the first bay on the north side a memorial stone from 1848 is built in; the memorial stone in the southern transverse wing commemorates the enlargement of 1890 with both transverse wings, which are further provided with a side entrance with double doors. The built-in front tower dates originally presumably from the late 15th century, but was rebuilt in 1618, restored in 1871, most recently renovated in 1955 and thereby stripped of 19th-century plasterwork. The church tower has diagonal, progressively tapering buttresses and comprises four storeys, of which the uppermost forms the bell storey, each with two pointed-arch-shaped louvred openings and a dial with gilded numerals and hands on each of the four sides. Bell frame with bell by anonymous caster, presumably Geert van Wou, 1493, diam. 70.5 cm. Mechanical French tower clock mechanism, 1902, later provided with electric winding.

The tower further has a pointed-arch-shaped, profiled sparing with small stained-glass fanlight and double basket-arch-shaped entrance doors, leading to the tower portal covered by cross-ribbed vaults, two sparings with recessed windows closed by shutters, and is terminated by an octagonal, compressed spire with slates in Rhine roofing, crowned by a weathervane with cock. The whitewashed church interior is covered by an inset pressed barrel vault with wooden components and iron tie rods between the cornice lines; in the vault two carved grilles with partly gilded star and daisy pattern. On the tower side is the wooden organ gallery accessible from two sides, with the organ made by the firm Knipscheer in 1849 in its corresponding case, donated by C. Santhagens. In the partition wall below three, and above two profiled panel doors from the time of construction, of which the middle one is double. The organ gallery was extended in 1905 with a forward arch and has since been carried by four wooden columns of the Doric order, made from the masts of a then wrecked ship; the gilded inscription texts on the front of the organ gallery commemorate this. On the choir side stands the 18th-century oak pulpit with brass lectern positioned in the middle with on either side above the round-arched doors two finely painted mourning boards with classical surrounds, respectively from 1694 in remembrance of Captain Mattheus de la Cave (right) and from 1720 in memory of Lady Johanna Margrietha Corbet (left) and around on the floor the remaining 17th- and 18th-century gravestones from the former church. The brass baptismal font from 1655, which was once attached to the pulpit, and likewise the 18th-century brass lectern for the lay reader were placed on a modern wooden base during the restoration of 1964-65. In the northern transverse wing the 18th-century - relocated - gentlemen's bench with the coats of arms (with partly modern additions) of the lords of Zandvoort. Both transverse wings contain a small gallery, which is accessible from the side portal. The consistory room is located in the northeastern part of the choir set apart for this purpose. On the south side, at the height of the third bay, the preserved 18th-century family chapel, according to memorial stone restored in 1920, built in 1728 by order of the feudal lord of Zandvoort, Paulus Loot. This family chapel has a marble entrance portal with Composite columns, broken pediment, provided with sculptured coats of arms, death symbols, and a lead figure with plumb line, reminiscent of the patron, and finely wrought grave railing. The actual chapel has white-stuccoed walls in Louis XVI style and marble floor plates around the marble grave cover with four brass rings; on the south side a stained-glass window designed by George Rueter, executed by atelier Bogtman, installed in 1920 in commemoration of the First World War. The mid-19th-century hall church with later transverse wings, originally Medieval tower, 18th-century family chapel and interior components from the former village church and from the time of construction, is of significance due to architecture characteristic of the various building periods, the interior components dating from different periods, yet all made for the Zandvoort church, and the striking location on the elevated churchyard in the village centre. N.B. The flat-roofed low annexe on the northeastern side of the choir falls outside the protection. N.B.2 This description serves to supplement and replace the current description whereby the tower and some interior components are protected, but the church is named only on account of these components.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map