Rijksmonumentenregister · Netherlands
Spuisluis, ten Z-Westen bebouwde kom Doeveren (Heusden 30)
Doeveren, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Spuisluis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1500
- Address
- ten Z-Westen bebouwde kom Doeveren (Heusden 30)
- Place
- Doeveren
- Municipality
- Heusden
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.71647, 5.09941
- Monument number
- 517338
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 9a. Sudholland. 13. Utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Ten zuidwesten van de bebouwde kom van Doeveren bevindt zich, in het dijklichaam van de vermoedelijk vijftiende-eeuwse Elshoutse Zeedijk de Oud-Heusdensche SLUIS (toponiem) 2. Deze in het midden van de negentiende eeuw in Ambachtelijk Traditionele vormen opgetrokken sluis met één koker vervult tegenwoordig geen waterstaatkundige functie meer. In de huidige verschijningsvorm is de sluis wellicht een modernisering van een oudere sluis op die plaats. Eertijds vervulde de sluis zowel een uitwaterende als waterkerende functie en had als zodanig belang voor de waterstaatkundige huishouding van de voormalige vestingstad Heusden. De sluis is een belangrijk onderdeel van de gordel van diverse sluizen en sluistypes rondom Heusden en voerde het water dat in het zuidelijke gebied van de gemeente was verzameld buitendijks af in Het Loopken.
Omschrijving.
De sluis bevindt zich enkele honderden meters ten zuiden van de in dezelfde dijk gelegen Bovenlandsche sluis en slechts een twintigtal meters ten zuiden van de Oud-Heusdensche sluis 1. De als duiker uitgevoerde sluis heeft één koker met gemetselde bakstenen wanden en een tongewelf. Sterk beschadigde ijzeren keerdeuren aan de buitendijkse zijde. De ingevallen deuren worden gesteund door een (later aangebrachte) houten dwarsbalk. In de sluis is zowel een machinale baksteen als een IJsselsteen gebruikt. Dit laatste wijst op een sluiskern die in oorsprong ouder is dan de huidige verschijningsvorm doet vermoeden. De machinale baksteen bevindt zich vooral aan de buitenzijde en duidt op een modernisering van omstreeks 1900. In het muurwerk boven de sluiskoker zijn gesmede ankers in de vorm van een andreaskruis aangebracht. Aan de binnendijkse zijde zijn de ijzeren bevestigingen voor de houten sponningen van een schotbalkconstructie nog zichtbaar.
Waardering.
De Oud-Heusdensche sluis 2 is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarden die het object bezit als bijzondere uitdrukking van zowel een geografisch/landschappelijke als een technische ontwikkeling. De Oud-Heusdensche sluis 2 heeft ensemblewaarden vanwege de bijzondere betekenis van het object voor de ontwikkeling van de waterstaatkundige huishouding van de streek rond de landelijk belangrijke vestingstad Heusden en vanwege de historisch ruimtelijke relatie met de aanwezige waterwegen en de andere twee, eveneens beschermde, sluisjes in de Elshoutsedijk.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Southwest of the built-up area of Doeveren, in the embankment of the presumably fifteenth-century Elshoutse Zeedijk, is located the Oud-Heusdensche SLUICE (place-name) 2. This sluice with a single barrel, constructed in the middle of the nineteenth century in Craft Traditional forms, no longer serves any hydraulic engineering function today. In its present appearance, the sluice is possibly a modernisation of an older sluice at that location. Formerly, the sluice served both a discharging and water-retaining function and as such was important for the hydraulic engineering management of the former garrison town of Heusden. The sluice is an important component of the belt of various sluices and sluice types around Heusden and conveyed water that had been collected in the southern area of the municipality outboard into Het Loopken.
Description.
The sluice is located some hundreds of metres south of the Bovenlandsche sluice in the same embankment and only some twenty metres south of the Oud-Heusdensche sluice 1. The sluice, constructed as a culvert, has one barrel with mortared brick walls and a barrel vault. Heavily damaged iron sluice gates on the outboard side. The collapsed gates are supported by a (later installed) wooden cross-beam. Both machine-made brick and IJsselstone have been used in the sluice. The latter points to a sluice core that is originally older than its present appearance suggests. The machine-made brick is found especially on the outside and indicates a modernisation of around 1900. In the masonry above the sluice barrel, wrought-iron anchors in the form of an St Andrew's cross have been installed. On the inboard side, the iron fastenings for the wooden sponges of a sill-beam construction are still visible.
Valuation.
The Oud-Heusdensche sluice 2 is of general importance because of the cultural-historical values it possesses as a special expression of both a geographical/landscape and a technical development. The Oud-Heusdensche sluice 2 has ensemble values because of the special significance of the object for the development of the hydraulic engineering management of the region around the nationally important garrison town of Heusden and because of the historically spatial relationship with the present waterways and the other two, likewise protected, small sluices in the Elshoutsedijk.
Nearby in the register
- Sluis, ten Z-Westen bebouwde kom Doeveren (Heusden 30)Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Spuisluis, ten Z-Westen bebouwde komWaterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Sluis, Bergse Maas Doeveren (Heusden 30)Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Molen, Bergsche Maas Genderen (Altena 30)Industrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.