Rijksmonumentenregister · Netherlands
Molen, Bergsche Maas Genderen (Altena 30)
Genderen, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Molen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1925
- Address
- Bergsche Maas Genderen (Altena 30)
- Place
- Genderen
- Municipality
- Altena
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.72583, 5.08550
- Monument number
- 521012
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WINDMOTOR, gesitueerd op de zomerdijk van de Bergse Maas, ten zuiden van de bebouwde kom van Genderen. Deze in de eerste helft van de 20ste eeuw (ca.1925) gebouwde windmolen werd gerealiseerd ter verbetering van de waterhuishouding binnen het uiterwaardengebied tussen zomer- en winterdijk. De molen moest het overtollige water uit de uiterwaarden bemalen, zodat het afgevoerd kon worden naar de Maas. De windmolen werd ookwel "Amerikaanse windmotor" genoemd, omdat deze windmotoren als het ware aangepaste versies waren van de Amerikaanse windmolens. De Amerikaanse uitvinding werd omstreeks 1910 in Nederland geïntroduceerd en werd op grote schaal toegepast bij onder meer uiterwaarden en polders.
Het is niet bekend wie de molen bij Genderen heeft gebouwd. Mogelijk was de firma R.S. Stokvis en Zn. te Rotterdam bij het project betrokken. Deze firma leverde binnen Nederland verschillende van deze door de Duitse firma Herkules gebouwde molens.
De windmotor bij Genderen is thans sterk vervallen. Een aantal onderdelen, zoals de windvaan, ontbreekt. De aan de windroos bevestigde bladen zijn merendeels sterk beschadigd.
Omschrijving
Op betonnen onderbouw geplaatste, licht geconstrueerde ijzeren windmolen, bestaande uit een vierzijdige ijzeren torenconstructie met gekruiste windverbanden, bekroond door een grote ronde windroos, samengesteld uit tien armen en een drietal ijzeren cirkels, waaraan dunne ijzeren bladen zijn bevestigd. De windvaan, die voor enige jaren nog aanwezig was, is thans grotendeels verdwenen. De windroos kan een verticale as in beweging zetten, die in het benedendeel van de constructie een nog bestaand wiel aandrijft, dat de eveneens nog aanwezige bemalingsinstallatie in beweging kan zetten. Deze bestaat uit een in een ijzeren constructie gevatte schuin geplaatste vijzel. Voor de onderzijde van de vijzel is een tweetal aan houten balken bevestigde ijzeren roosters in de sloot geplaatst om gras en waterplanten van de vijzel weg te houden. Aan weerszijden van de molen bevinden zich op de dijk ijzeren hekwerken.
Waardering
Het object is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als historische windmolenconstructie uit de eerste helft van de 20ste eeuw, is van belang als voorbeeld van de aanpassing van de waterbemaling aan nieuwe technische ontwikkelingen en is tevens van industrieel-archeologisch belang. Het object heeft historische waarde als uiting van de vroegere zorg voor de waterhuishouding in het door de Maas en Bergse Maas bepaalde landschap rond Aalburg en Genderen. De hoge molen is door zijn bijzondere constructie en eenzame ligging op de zomerdijk een dominant herkenningspunt in het rivierlandschap ten zuiden van Genderen en heeft daardoor een hoge ensemblewaarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
WIND ENGINE, situated on the summer dike of the Bergse Maas, south of the built-up area of Genderen. This wind mill built in the first half of the 20th century (c. 1925) was realised to improve the water management within the floodplain area between summer and winter dike. The mill was intended to pump out excess water from the floodplains so that it could be discharged into the Maas. The wind mill was also called an "American wind engine", because these wind engines were, as it were, adapted versions of American wind mills. The American invention was introduced into the Netherlands around 1910 and was applied on a large scale in inter alia floodplains and polders.
It is not known who built the mill at Genderen. Possibly the firm R.S. Stokvis and Sons of Rotterdam was involved in the project. This firm supplied various of these mills built by the German firm Herkules to different locations within the Netherlands.
The wind engine at Genderen is now in a state of severe decay. A number of components, such as the wind vane, are missing. The blades attached to the wind wheel are mostly severely damaged.
Description
Placed on a concrete substructure, lightly constructed iron wind mill, consisting of a four-sided iron tower construction with crossed wind braces, crowned by a large round wind wheel, composed of ten arms and three iron circles, to which thin iron blades are attached. The wind vane, which was still present some years ago, is now largely disappeared. The wind wheel can set a vertical shaft in motion, which in the lower part of the construction drives a wheel still in existence, which can set the also still present pumping installation in motion. This consists of a screw placed at an angle and set in an iron construction. At the underside of the screw two iron grilles attached to wooden beams are placed in the ditch to keep grass and water plants away from the screw. On either side of the mill on the dike there are iron railings.
Valuation
The object is of general importance. It has cultural-historical value as a historical wind mill construction from the first half of the 20th century, is of importance as an example of the adaptation of water pumping to new technical developments and is also of industrial-archaeological importance. The object has historical value as an expression of the former concern for water management in the landscape around Aalburg and Genderen determined by the Maas and Bergse Maas. The tall mill is through its distinctive construction and solitary location on the summer dike a dominant landmark in the river landscape south of Genderen and thus has high ensemble value.
Nearby in the register
- Sluis, Bergse Maas Doeveren (Heusden 30)Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Spuisluis, ten Z-Westen bebouwde komWaterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Kerk, Kerkstraat bij 29Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Sluis, ten Z-Westen bebouwde kom Doeveren (Heusden 30)Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.