TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Klooster Franciscanessen

Dongen, Noord-Brabant, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Klooster, kloosteronderdl
Function
Klooster
Category
onroerend gebouwd
Built
1898
Address
Bolkensteeg 1, 5103 AA Dongen (and others)
Place
Dongen
Province
Noord-Brabant
Country
Netherlands
Coordinates
51.63093, 4.93630
Monument number
517206

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

4 historical maps cover this location, the earliest the 1889 map "Manoeuvreerkaart der 3de Divisie Infanterie in 1889 op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding.

Hoofdgebouw en kapel, deel uitmakend van een KLOOSTERGEBOUW dat het restant vormt van een complex, dat oorspronkelijk uit een moederhuis, pensionaat en dagscholen bestond. Het terrein ligt met de voorzijde aan de Hoge Ham, rechts wordt het begrensd door de Bolkensteeg en links ligt de Schoolstraat. Gesticht in 1801 door de zusters Franciscanessen in een bestaand herenhuis. Geleidelijk aan vonden in de loop van de negentiende en begin twintigste eeuw uitbreidingen plaats waarbij het herenhuis verdween. Tot 1985 was bijna driekwart van het terrein bebouwd met klooster- en schoolgebouwen.

Als gevolg van het verdwijnen van onderwijstaken en het teruglopen van het aantal zusters is in de jaren tachtig besloten tot een grote reorganisatie.

De kloostervleugel uit 1898 aan de Hoge Ham, gebouwd in een sobere haast Neogotische stijl met elementen van Neo-renaissance, met de kapel uit datzelfde jaar is bewaard gebleven. Deze onderdelen worden beschermd. Daartussen is nieuwbouw gezet in carrévorm met een verbinding naar de oude kapel. Deze nieuwbouw wordt niet beschermd.

De kapel werd gebouwd naar ontwerp van de architect C.F. van Genk en was een gift van de familie Maassen, ter gelegenheid van het zilveren jubileum van Vicares Mère Antonina Maassen. Deze St. Josefkapel werd in 1899 ingezegend.

Omschrijving.

Tweelaags bakstenen kloostergebouw op U-vormige plattegrond onder een omlopend schilddak. Het dak is gedekt met opnieuw verbeterde Hollandse pannen.

De gevels hebben een gepleisterde plint en speklagen ter hoogte van de onderdorpels, wisseldorpels en bovendorpels van de ramen. Bovenaan de gevel een geprofileerde lijst, daarboven diamantkopjes in het metselwerk. De goot is voorzien van kort op elkaar volgende kleine rozetten. Alle oorspronkelijke ramen zijn vervangen door nieuwe getoogde zesruitsramen. De ontlastingsbogen daarboven zijn segmentbogen met een gepleisterde aanzet- en sluitsteen.

De voorgevel heeft een middenrisaliet met topgevel, rijk gedekoreerd met natuurstenen elementen. Op de hoeken van de verdieping staan zuiltjes. Over begane grond en verdieping is een hoge nis gemaakt. Een Franciscusbeeld staat in een nis in de topgevel. De topgevel zelf wordt geflankeerd door voluten en bekroond door een gebroken gebogen tympaan.

In een ondiep portiek is de openslaande deur met getoogd bovenlichtgeplaatst. Daarboven in een terugliggend veld een samengesteld raam onder rondbogen. In de boogvelden zijn natuurstenen schelp- en waaiermotieven uitgehouwen. Het geheel onder een korfboog wordt afgesloten door een gepleisterde lijst. In de rechterzijgevel zijn enkele deuren aangebracht, deze en een aantal ramen op de begane grond en verdieping ter plekke van een trappehuis, zijn gevuld met figuratief glas-in-lood, hergebruikt uit de oude kloostergebouwen.

Tegen de achtergevel is een éénlaagse galerij onder lessenaarsdak gezet, deze maakt deel uit van de nieuwe uitbreidingen. Daarboven is de gepleisterde gevel van de oudbouw met zesruitsramen met afgeronde hoeken zichtbaar. Deze ramen zijn allen in een geprofileerde omlijsting gevat. Bijna aan de uiteinden van de oorspronkelijke achtergevel zijn blokvormige uitbouwen onder schilddak geplaatst. Bovenaan de gevel een geprofileerde rand die de suggestie van een kroonlijst wekt.

In het interieur is veel gemoderniseerd waarbij de indeling van de begane grond in grote lijnen gehandhaafd is. De vestibule en hal komen uit op een gang, parallel aan de weg. Aan de straatkant zijn enkele (spreek/wacht-)kamers. De gang die daarachter loopt heeft nog enkele oorspronkelijke openslaande deuren.

Opvallend veel elementen (zoals deuren, deurklinken, glas-in-loodpanelen etc.) uit de oude klooster- en internaatsgebouwen zijn hergebruikt. Zo zijn in de huidige kapittelzaal de deuren uit de recreatiezaal van de oude gebouwen hergebruikt. Met vier ervan is een afscheidingswand over de complete breedte van de zaal gemaakt. De openslaande deuren en rondboogbovenlichten hebben een geometrische roedenverdeling.

Achter de nieuwbouw van het klooster is met een gang en stiltecentrum een nieuwe verbinding gemaakt naar de kapel. Ertussen een symmetrisch aangelegde tuin.

De driebeukige kapel is uitgevoerd in baksteen en heeft een kruisvormige plattegrond onder een samengesteld zadeldak en lessenaarsdak. De transeptarmen zijn recht gesloten en hebben een topgevel. De viering wordt bekroond door een achtkantige dakruiter. Het middenschip telt zeven traveeën onder zadeldak, geflankeerd door zijbeuken onder lessenaarsdaken. Het koor is één travee diep, de vijfzijdig gesloten absis heeft een omlopend schilddak. Alle daken zijn gedekt met leien.

De gevels worden geleed door lisenen waarbij het middenschip bovenaan een tandlijst heeft. Op de begane grond lopen de lisenen uit in steunberen. De topgevels zijn van een getrapte band voorzien. De voorgevel van de kerk heeft een nieuwe invulling gekregen nadat deze in het zicht kwam als gevolg van sloop van oude delen van het klooster. In het metselwerk is de suggestie van een roosvenster en rondboogramen, vergelijkbaar met de indeling van de gevels van het transept, gemaakt.

Tripletramen in de zijbeuken, dubbele rondboogramen in het middenschip, alles gevuld met glas-in-lood. Het koor heeft hoge staande rondboogramen, gevuld met glas-in-lood. De absis heeft ramen in dezelfde vorm, gevuld met figuratief glas-in-lood. De topgevels van de transepten hebben roosvensters met natuurstenen tracering en glas-in-lood vulling. Daaronder is een viertal smalle hoge ramen op doorlopende afzaat gezet. In het dakvlak van de absis is in het midden een dakkapelletje onder wolfdak geplaatst.

Vanuit het klooster bestaat de entree van de kapel uit grote openslaande gecapitonneerde deuren. Het schip heeft een spitsbooggewelf, boven de viering is een bakstenen kruisgewelf met natuurstenen, beschilderde ribben gemaakt. Op de vloer liggen cementtegels met bloemmotief. De wanden zijn gepleisterd en groen geverfd met kruiswegstaties, daarboven is de wand in baksteen uitgevoerd. Pijlers en colonetten zijn voorzien van dekoraties en kapitelen met goudkleurig loofwerk.

In het interieur is de oorspronkelijke polychromie bewaard gebleven. De schilderingen zijn van de hand van J. Collette. Glas-in-loodramen gesigneerd "Nicolas en zonen Roermond" dateren uit 1925.

Belangrijke elementen uit de inventaris zijn de preekstoel en hoofd- en zijaltaren in neo-gotische stijl.

Buitenom het klooster ligt een smalle strook groen, van de straat gescheiden door een eigentijds hekwerk met bakstenen pijlers, voorzien van een natuurstenen kapiteel.

Waardering.

Het kloostergebouw met kapel is van algemeen belang. Het geheel is van cultuurhistorisch belang als uitdrukking van de ontwikkeling van het internaatsonderwijs voor kinderen van de katholieke elite door congregaties in de late negentiende eeuw. Het is tevens van belang als vertegenwoordiger van de typologische ontwikkeling van het katholieke congregatieklooster annex internaat. Klooster en kapel hebben daarnaast nog belangrijke architectuurhistorische waarden wegens vormgeving, ornamentiek en materiaalgebruik en zijn in- en uitwendig voor grote delen gaaf bewaard gebleven. Een dergelijk groot internaatsgebouw is langzamerhand zeldzaam aan het worden. Ondanks de sloop van een aantal bouwdelen is het karakter van het geheel nog steeds zeer herkenbaar.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction.

Main building and chapel, forming part of a CONVENT BUILDING that constitutes the remainder of a complex originally consisting of a mother house, boarding school and day schools. The site fronts onto the Hoge Ham, with the Bolkensteeg forming the right boundary and the Schoolstraat on the left. Founded in 1801 by the Franciscan sisters in an existing mansion. Gradually over the course of the nineteenth and early twentieth centuries extensions took place, the mansion eventually disappearing. Until 1985 almost three-quarters of the site was built over with convent and school buildings.

As a result of the loss of educational activities and the declining number of sisters, a major reorganisation was decided upon in the nineteen-eighties.

The convent wing from 1898 on the Hoge Ham, built in a sober almost Neo-Gothic style with Neo-Renaissance elements, together with the chapel from that same year has been preserved. These components are protected. Between them new construction in courtyard form has been placed with a connection to the old chapel. This new construction is not protected.

The chapel was built to the design of architect C.F. van Genk and was a gift from the Maassen family, on the occasion of the silver jubilee of Vicares Mère Antonina Maassen. This St. Joseph chapel was consecrated in 1899.

Description.

Two-storey brick convent building on a U-shaped plan beneath a continuous hipped roof. The roof is covered with newly improved Dutch tiles.

The façades have a plastered plinth and speckled courses at the height of the lower sills, alternating sills and upper sills of the windows. At the top of the façade a moulded cornice, above it diamond-shaped stones in the masonry. The gutter is provided with closely spaced small rosettes. All original windows have been replaced by new arched six-pane windows. The relieving arches above are segmental arches with plastered voussoir and keystone.

The front façade has a central risalit with a top gable, richly decorated with natural stone elements. On the corners of the upper storey are small columns. Over the ground floor and upper storey a tall niche has been made. A statue of Francis stands in a niche in the top gable. The top gable itself is flanked by volutes and crowned by a broken curved tympanum.

In a shallow porch is the french window with arched fanlight. Above it in a recessed field a composite window beneath rounded arches. In the arch fields natural stone shell and fan motifs have been carved. The whole beneath a basket arch is terminated by a plastered cornice. In the right side façade several doors have been inserted, these and a number of windows on the ground floor and upper storey at the location of a stairwell, are filled with figurative stained glass, reused from the old convent buildings.

Against the rear façade a single-storey gallery beneath a shed roof has been placed, this forms part of the new extensions. Above it the plastered façade of the old building with six-pane windows with rounded corners is visible. These windows are all set in a moulded frame. Almost at the ends of the original rear façade block-shaped outbuildings beneath hipped roofs have been placed. At the top of the façade a moulded edge which gives the impression of a cornice.

In the interior much has been modernised with the layout of the ground floor broadly maintained. The vestibule and hall lead onto a corridor, parallel to the road. On the street side are several (reception/waiting) rooms. The corridor running behind it still has several original french windows.

Strikingly many elements (such as doors, door handles, stained glass panels etc.) from the old convent and boarding school buildings have been reused. For instance, in the current chapter room the doors from the recreation hall of the old buildings have been reused. Four of these have been used to make a partition wall across the full width of the hall. The french windows and rounded arch fanlights have a geometric glazing bar division.

Behind the new convent construction a new connection has been made to the chapel via a corridor and silence centre. Between them a symmetrically laid out garden.

The three-aisled chapel is executed in brick and has a cruciform plan beneath a composite gabled roof and shed roof. The transept arms are square-ended and have top gables. The crossing is crowned by an octagonal roof turret. The nave comprises seven bays beneath a gabled roof, flanked by aisles beneath shed roofs. The choir is one bay deep, the five-sided closed apse has a continuous hipped roof. All roofs are covered with slate.

The façades are articulated by pilaster strips with the nave having a dentil course at the top. On the ground floor the pilaster strips terminate in buttresses. The top gables are provided with a stepped band. The front façade of the church has been given a new infill after it came into view as a result of demolition of old parts of the convent. In the masonry the suggestion of a rose window and rounded arch windows, comparable with the articulation of the façades of the transepts, has been created.

Triple windows in the aisles, double rounded arch windows in the nave, all filled with stained glass. The choir has tall standing rounded arch windows, filled with stained glass. The apse has windows of the same form, filled with figurative stained glass. The top gables of the transepts have rose windows with natural stone tracery and stained glass infill. Below are four narrow tall windows set on a continuous horizontal course. In the roof plane of the apse a small roof chapel beneath a half-hipped roof has been placed in the centre.

From the convent the entrance to the chapel consists of large french doors with quilted panels. The nave has a pointed arch vault, above the crossing a brick cross vault with natural stone, painted ribs has been created. The floor is laid with cement tiles with floral motif. The walls are plastered and painted green with stations of the cross, above the wall is executed in brick. Pillars and small columns are provided with decorations and capitals with gold-coloured foliage.

In the interior the original polychromy has been preserved. The paintings are by the hand of J. Collette. Stained glass windows signed "Nicolas and sons Roermond" date from 1925.

Important elements from the inventory are the pulpit and high and side altars in neo-gothic style.

Outside the convent lies a narrow strip of green, separated from the street by a contemporary fence with brick pillars, provided with a natural stone capital.

Valuation.

The convent building with chapel is of general importance. The whole is of cultural-historical importance as an expression of the development of boarding school education for children of the Catholic elite by congregations in the late nineteenth century. It is furthermore of importance as a representative of the typological development of the Catholic congregational convent together with boarding school. The convent and chapel moreover have significant architectural-historical values due to their design, ornamentation and use of materials and have been preserved intact to a large extent both internally and externally. Such a large boarding school building is gradually becoming rare. Despite the demolition of a number of building elements the character of the whole is still very recognisable.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map