Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gasthuis, Van Dedemstraat 11
Bergen op Zoom, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Function
- Gasthuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1881
- Address
- Van Dedemstraat 11, 4611 BD Bergen op Zoom
- Place
- Bergen op Zoom
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.49219, 4.29066
- Monument number
- 517120
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Het ALGEMEEN BURGER GASTHUIS werd in 1880-1881 gebouwd in opdracht van het college van regenten van het Algemeen Burger Gasthuis. Het werd gebouwd in Neo-Romaanse stijl naar ontwerp van architect C.P. van Genk. Het was één van zijn eerste grote opdrachten en tevens één van zijn hoofdwerken. De bijbehorende kapel aan de achterzijde werd bij latere aanbouwen gesloopt. Het interieur van het heden als verpleeghuis dienende gebouw is vereenvoudigd en daardoor van geringe cultuurhistorische waarde.
Omschrijving.
Het tweelaagse blok heeft een U-vormige plattegrond met centrale risaliet met topgevel en telt in totaal zeventien traveeën. De zijvleugels en de middenrisaliet nemen daarvan elk drie voor hun rekening. De zijvleugels zijn gedekt door een schilddak, de middenpartij en topgevel door een zadeldak met zwarte Romaanse dakpannen. Het onderkelderde pand is opgetrokken uit machinale baksteen op een hardstenen plint en heeft vensterdorpels met klosjes onder de zesruits rondboogramen. Met gele en lichtrode baksteen worden rond de bogen accenten gelegd. De gevels worden horizontaal geleed door een gewitte cordonlijst met dubbele zaagtandlijst en een speklaag ter hoogte van de bovendorpels. De rondboog van de ingangspartij wordt gesteund door twee zuiltjes met teerlingkapitelen. In de gewitte boog die de zuilen verbindt is de naam: "Algemeen Burger Gasthuis" aangebracht. Boven de ingang bevindt zich een dubbele zaagtandlijst en wordt de hardstenen cordonlijst gebogen met de vorm van de rondboog mee. De ingang ligt verder terug in een portaal met tongewelf. De vleugeldeur is voorzien van kussens, rozetten, een brievenbus en deurknoppen met decoraties. Het bovenlicht is romaniserend. In het gedeelte van de topgevel boven de cordonlijst vertoont de risaliet een hoge centrale rondboognis waarbinnen rondboognissen rondom de gekoppelde vensters van de eerste etage en de zolder. Het middelste venster is voorzien van een oculus en een teerlingkapiteel. De vensters van de ingang en de zijvleugel zijn in een nis met gewitte blok- en boogdecoratie geplaatst, de overige vensters hebben deze aankleding niet. De geprofileerde kroonlijst rust op klossen. Deze vorm wordt ook in de centrale topgevel doorgezet. Die wordt bekroond door een opengewerkte driekwartcirkel met het jaartal 1881. De zijgevels tellen vijf traveeën en zijn sober van vormgeving. Eerst twee dichtgezette rondboogramen met sierkroonlijst. Bij de laatste drie traveeën hebben de getoogde zes- en vierruitschuifvensters een getoogde afsluiting. De achtergevel is ongedecoreerd en deels gepleisterd. De vensters zijn er deels veranderd en verkleind. Het interieur bevat een tochtportaal met kleine ronde stucrozet. De structuur van het gebouw is op de begane grond nog gedeeltelijk herkenbaar. Bijzondere elementen van het gebouw zijn twee historische trappen en de (van de begane grond afkomstige) uitmonstering van de regeentenkamer.
Waardering.
Het pand is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een sociale en geestelijke ontwikkeling en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de gestichten. Het Neo-romaanse gebouw is van belang voor de architectuurgeschiedenis en in het oeuvre van de architect Van Genk. Het is van belang vanwege de ornamentiek en voor het aanzien van de stad. Het gebouw is belangrijk vanwege de gaafheid van het exterieur en in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de stedelijke omgeving. Het vroegere gasthuis is van belang vanwege architectuurhistorische, functionele en typologische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The ALGEMEEN BURGER GASTHUIS was built in 1880-1881 on behalf of the board of regents of the Algemeen Burger Gasthuis. It was built in Neo-Romanesque style according to the design of architect C.P. van Genk. It was one of his first major commissions and also one of his principal works. The associated chapel at the rear was demolished in later extensions. The interior of the building, which now serves as a nursing home, has been simplified and is therefore of minor cultural-historical value.
Description.
The two-storey block has a U-shaped ground plan with a central risalit with a gabled top and comprises a total of seventeen bays. The side wings and the central risalit each account for three of these. The side wings are covered by a hipped roof, the central section and gable top by a gabled roof with black Romanesque roof tiles. The underpinned building is constructed of machine-made brick on a sandstone plinth and has window sills with stops under the six-pane round-arch windows. With yellow and light-red brick accents are placed around the arches. The facades are articulated horizontally by a whitened cord moulding with double sawtooth moulding and a band at the height of the window sills. The round arch of the entrance section is supported by two small columns with cube capitals. In the whitened arch connecting the columns the name "Algemeen Burger Gasthuis" is inscribed. Above the entrance is a double sawtooth moulding and the sandstone cord moulding is bent in the form of the round arch. The entrance lies further back in a portal with barrel vault. The double door is furnished with cushions, rosettes, a letter box and door knobs with decorations. The fanlight is Romanesque in style. In the section of the gable top above the cord moulding the risalit displays a high central round-arch niche within round-arch niches around the paired windows of the first floor and attic. The middle window is furnished with an oculus and a cube capital. The windows of the entrance and side wing are placed in a niche with whitened block and arch decoration, the remaining windows do not have this treatment. The moulded cornice rests on corbels. This form is also continued in the central gable top. It is crowned by an openwork three-quarter circle with the date 1881. The side facades have five bays and are sober in design. First two blocked round-arch windows with ornamental cornice. At the last three bays the arched six- and four-pane sash windows have an arched closure. The rear facade is undecorated and partly plastered. The windows are partly altered and reduced in size there. The interior contains a draught vestibule with a small round plaster rosette. The structure of the building on the ground floor is still partially recognizable. Special elements of the building are two historic staircases and the furnishings of the regents' chamber (coming from the ground floor).
Valuation.
The building is of general interest. It has cultural-historical value as an example of a social and spiritual development and is also of interest as an example of the typological development of institutions. The Neo-Romanesque building is important for architectural history and in the oeuvre of architect Van Genk. It is important because of the ornamental work and for the appearance of the city. The building is important because of the integrity of its exterior and in relation to the structural and visual integrity of the urban environment. The former hospital is important because of its architectural-historical, functional and typological rarity.
Nearby in the register
- Nutsbedrijf, Hoek Klooster/Huybergsest Bergen op ZoomIndustrieunder 1 mi
- Woonhuis, Antwerpsestraat 15Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Antwerpsestraat 11Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Antwerpsestraat 9Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.