Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Dorpsstraat 51
Halsteren, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1911
- Address
- Dorpsstraat 51, 4661 HM Halsteren (Bergen op Zoom 30)
- Place
- Halsteren
- Municipality
- Bergen op Zoom
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.52737, 4.26869
- Part of complex
- 517103
- Monument number
- 517104
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1905 map "Bl. 30 Bergen op Zoom, 1905" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
R.K. KERK St. Quirinus, no. 53, gebouwd naar een ontwerp van architect J.Th.J. Cuijpers in 1911 in een Neo-Romaanse stijl. Het geheel werd uitgevoerd door aannemer M. Bakkeren uit Princenhage. Kerk en pastorie liggen verhoogd, van de straat af.
Omschrijving.
Driebeukige kruiskerk met een kort schip en transept onder mansardedaken. Het schip telt drie traveeën met voorbouw met topgevel, geflankeerd door vierkante torens met gebogen spits, een transept met vieringtoren onder tentdak met vierkant klokkentorentje, bekroond door een spits. Een koortravee met 7/10 gesloten koor. De zijbeuken worden onderbroken door het transept en hebben elk een schilddak met piron, haaks op het middenschip. Tegen de linkergevel, achter het transept een rond torentje met spits. Aan weerszijden van de voorgevel kleine kapellen. Aan de achterzijde rond het koor een éénlaagse omgang onder lessenaarsdak aan weerszijden daarvan rechthoekige éénlaagse bouwmassa's onder mansardedaken. Het geheel is uitgevoerd in baksteen en heeft onder de goot een tandlijst. Daaronder een brede gepleisterde band tot op de rondbogen van de ramen. Daken zijn gedekt met leien, de topgevel aan de achterkant is betimmerd en voorzien van een windveer. De ingang, een dubbele deur, ligt in een trapsgewijs terugspringend rondboogportiek. Erboven een grote gebogen luifel met geprofileerde rand en hangend houtwerk met geschulpte rand. Boven de deur in het boogveld is een natuurstenen polychroom reliëf aangebracht met een voorstelling van de Heilige Quirinus met aan weerszijden knielende figuren en het opschrift: "PETITE ET DABITUR VOBIS" en "HEILIGE QUIRINUS BID VOOR ONS". Boven de ingangspartij vijf smalle rondboogramen en drie nissen in de topgevel met sculpturen van Christus, geflankeerd door engelen op consoles, onder baldakijnen.
Alle rondboogramen zijn gevuld met glas-in-lood. In het dakvlak kleine dakkapelletjes met schilddak en piron. Het middenschip heeft een houten tongewelf, beschilderd met banden met geometrische bloemmotieven. De smalle zijbeuken en het transept zijn voorzien van bakstenen kruisgewelven. De opstand is tweedelig, boven de scheibogen op vierkante pijlers een lichtbeuk met drie gekoppelde rondboogramen. In de kooromgang vijf nissen met stenen gewelfjes. De kerk is aan de achterzijde onder de voormalige sakristie en kaarsenkamer (nu in gebruik als sacristie) onderkelderd. Delen van de oorspronkelijke inrichting zoals vaste kasten zijn bewaard gebleven. In het koor zijn muurschilderingen aangebracht, van de oorspronkelijke polychromie van het schip is op een klein stukje na alles verdwenen. Verder onder meer van belang: een eiken orgeltribune uit 1643 en orgelkas door Jan Colijns de Nole uit Antwerpen, in de vorm van een geprofileerde en gesneden architraaf op vier gecanneleerde Toscaanse zuilen met drie bogen; schelpen en festoenen in de boogzwikken, afkomstig uit de oude kerk. Houten altaarretabel 18de eeuw. Koperen doopvont, in 1920 bij de oude kerk opgegraven: Mechels renaissance werk uit 1549; kuip op balustervoet, de deksel bekroond door een St. Maartensgroep. Het geheel 2,10 meter hoog. Bijbehorende koperen plaat met tekst in gotische minuskels waarin de stichting gememoreerd: schenking als zoen voor een moord.
Waardering.
De kerk is van algemeen belang. Ze heeft cultuurhistorisch belang als uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in de vroege twintigste eeuw en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de kerkbouw van na de Neo-Gotiek. Het geheel is van architectuurhistorisch belang wegens materiaalgebruik en ornamentiek en neemt een belangrijke plaats in in het oeuvre van de architect, met name vanwege de Neo-Romaanse vormgeving als een bewust nagestreefde breuk met de Neo-Gotiek. Wegens de markante situering, verbonden met de ontwikkeling van de plaats heeft het complex ensemblewaarde. Het geheel is gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
R.K. CHURCH St. Quirinus, no. 53, built after a design by architect J.Th.J. Cuijpers in 1911 in a Neo-Romanesque style. The whole was executed by contractor M. Bakkeren from Princenhage. Church and presbytery lie elevated, set back from the street.
Description.
Three-aisled cruciform church with a short nave and transept under mansard roofs. The nave comprises three bays with a front structure with stepped gable, flanked by square towers with curved spires, a transept with crossing tower under tent roof with square bell tower, crowned by a spire. A choir bay with 7/10 closed choir. The side aisles are interrupted by the transept and each have a hipped roof with cresting, perpendicular to the central nave. Against the left gable, behind the transept a round turret with spire. On either side of the front facade small chapels. At the rear around the choir a single-storey ambulatory under lean-to roof on either side of which rectangular single-storey building masses under mansard roofs. The whole is executed in brick and has beneath the eaves a dentil frieze. Below that a broad plastered band down to the rounded arches of the windows. Roofs are covered with slate, the stepped gable at the rear is boarded and fitted with a weathervane. The entrance, a double door, lies in a stepped-back roundarch portico. Above it a large curved canopy with moulded edge and hanging woodwork with carved edge. Above the door in the arch spandrel is a natural stone polychrome relief with a representation of Saint Quirinus with kneeling figures on either side and the inscription: "PETITE ET DABITUR VOBIS" and "HEILIGE QUIRINUS BID VOOR ONS". Above the entrance section five narrow round-arch windows and three niches in the stepped gable with sculptures of Christ, flanked by angels on corbels, beneath canopies.
All round-arch windows are filled with stained glass. In the roof plane small roof chapels with hipped roof and cresting. The central nave has a wooden barrel vault, painted with bands with geometric floral motifs. The narrow side aisles and the transept are furnished with brick cross vaults. The elevation is divided in two, above the supporting arches on square piers a clerestory with three coupled round-arch windows. In the choir ambulatory five niches with stone small vaults. The church is undercrofted at the rear beneath the former sacristy and candle chamber (now in use as sacristy). Parts of the original fittings such as fixed cupboards have been preserved. Mural paintings are present in the choir, of the original polychromy of the nave almost everything has disappeared except for a small patch. Further of importance among others: an oak organ gallery from 1643 and organ case by Jan Colijns de Nole from Antwerp, in the form of a moulded and carved architrave on four fluted Tuscan columns with three arches; shells and festoons in the arch spandrels, from the old church. Wooden altarpiece retable 18th century. Copper baptismal font, excavated at the old church in 1920: Mechelen Renaissance work from 1549; bowl on baluster foot, the lid crowned by a St. Martin group. The whole 2.10 metres high. Accompanying copper plate with text in gothic minuscules in which the foundation is commemorated: a gift as atonement for a murder.
Valuation.
The church is of general importance. It has cultural-historical significance as an expression of the development of Catholicism in the early twentieth century and as an example of the typological development of church architecture after the Neo-Gothic. The whole is of architectural-historical importance due to material use and ornamentation and holds an important place in the oeuvre of the architect, particularly because of the Neo-Romanesque design as a consciously pursued break with the Neo-Gothic. Due to the striking setting, connected with the development of the location the complex has ensemble value. The whole has been well preserved.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Dorpsstraat 53Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Overheidsgebouw, Dorpsstraat 22Overheidsgebouwunder 1 mi
- Kerk, Dorpsstraat 20Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- De ViersprongWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.