Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Nachtegaallaan 5
Biezenmortel, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1903
- Address
- Nachtegaallaan 5, 5074 MD Biezenmortel (Tilburg 30)
- Place
- Biezenmortel
- Municipality
- Tilburg
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.61396, 5.18669
- Part of complex
- 517020
- Monument number
- 517023
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Aan de achterzijde van het hoofdgebouw, in het verlengde van de kapel is een lange doorgaande laan richting Oisterwijk aangelegd, die de belangrijkste zichtlijn vormt van het complex. Aan weerszijden van deze laan bevinden zich bedrijfsgebouwen. De BOERDERIJ van het langgeveltype uit omstreeks 1903 is aan de linkerzijde gelegen, in dezelfde rooilijn als de kantine. De boerderij was niet alleen van belang voor de zelfvoorziening van de leefgemeenschap maar vervulde ook een functie in de arbeidstherapie. In die zin vormt zij een essentieel onderdeel van het complex.
Beschrijving.
De boerderij heeft een U-vormige plattegrond en is opgetroken uit machinale baksteen in kruisverband. De drie zadeldaken zijn belegd met gesmoorde kruispannen, die boven het hoofdgebouw en de stal zijn voorzien van rieten beschot. Deze twee kappen zijn opgebouwd uit grenen hangwerken met ijzeren bouten. Uit de drie nokken steken asbest ventilatiekokers.
De eenlaags voorgevel telt zestien traveeën, die worden gemarkeerd door lange staafankers. Links van het midden is een dubbele deur aangebracht, die doorloopt tot onder de daklijst en toegang geeft tot de doorgang naar het achtererf. Er zijn nog vier enkele deuren in de gevel aangebracht, die steeds zijn voorzien van een achtruits bovenlicht onder licht getoogde segmentboog. De deurnis in het tweede travee van rechts is blind. De ramen bestaan uit vierruits vensters onder segmentboog en hebben een hardstenen dorpel onder een baksteen laag. De stalramen bestaan steeds uit twee gekoppelde betonnen vierruitsvensters onder ruime segmentboog. Drie traveeën links en drie traveeën rechts van de dubbele deur loopt de gevel door in een dakkapel onder zadeldak en wordt de daklijst doorbroken. Hier bevinden zich dubbele hooiluiken onder segmentboogvensters die toegang geven tot de zolderverdieping. Onder de daklijst is een bakstenen sierlijst aangebracht. De achtergevel heeft een vergelijkbare indeling en detaillering als de voorgevel, met uitzondering van het drietal traveeën links van het midden dat uit twee bouwlagen bestaat en op de verdieping drie schuiframen heeft, waarvan het bovengedeelte uit twee en het ondergedeelte uit twaalf ruiten bestaat.
De rechterzijgevel is tuitvormig en heeft op de begane grond een viertal kleine drieruits vensters onder lichte segmentboog. Op de verdieping is een dubbel hooiluik aangebracht onder segmentboogvenster. De onderdoorgang is bestraat met klinkers. Rechts hiervan bevindt zich een grupstal waarvan de vloeren deels uit klinkers, deels uit beton en deels uit hout bestaan. IJzeren I-profielen dienen als zolderbinten en worden gestut door ronde ijzeren kolommen. Daarop zijn bakstenen systeemvloeren aangebracht voor de zolders en hooiberging. De rechter zijvleugel bestaat uit twee gedeelten onder doorlopende kap. Het achterste gedeelte is in later tijd bijgebouwd en wordt gestut door steunberen aan de straatgevel. In de linker travee is (vermoedelijk later) een traditioneel risaliet aangebracht, die begint boven het venster op de begane grond en doorloopt in de dakkapel onder ver uitstekend zadeldak. Ter hoogte van de verdieping is een hooiluik aangebracht, waarboven een radiaal-boogvenster met twaalf ruitjes.
Inpandig bevindt zich een tweebeukige koeienstal. Ronde ijzeren kolomen steunen hier de ijzeren zolderbinten, die op hun beurt betonnen systeemvloeren dragen. De linkerzijvleugel heeft een lagere zolderverdieping en heeft daardoor een lager gelegen dak dan de twee voornoemde vleugels. Links van het midden is een dubbele deur aangebracht, die doorloopt tot de daklijst en toegang geeft tot de entree, die is bestraat met klinkers. In het linker gedeelte bevinden zich twee koelcellen die worden afgesloten door zware en geïsoleerde deuren.
Waardering.
De boerderij is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorische waarde als uitdrukking van de ontwikkeling van de katholieke zorg voor zwakzinnigen en minder bedeelden in de periode van de katholieke herleving. Het is een representant van de landschappelijke ontwikkeling, waarbij dergelijke complexen in landelijk gebied werden geplaatst volgens een regelmatige, functionele plattegrond. In het principe van de zelfvoorziening en de arbeidstherapie, speelden de bedrijfsgebouwen een belangrijke rol. Het gebouw heeft architectuurhistorische waarde als representant van de ambachtelijk-traditionele stijl. Het is gaaf bewaard gebleven en is een typerend onderdeel van de ruimtelijke ontwikkeling nabij het kerkdorp Biezenmortel ten oosten van de kern van Udenhout.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
At the rear of the main building, in line with the chapel, a long thoroughfare has been laid out in the direction of Oisterwijk, which forms the most important vista of the complex. On either side of this avenue are business buildings. The FARMHOUSE of the long-gabled type from around 1903 is situated on the left side, in the same building line as the canteen. The farmhouse was not only important for the self-sufficiency of the living community but also served a function in occupational therapy. In this sense it forms an essential part of the complex.
Description.
The farmhouse has a U-shaped floor plan and is constructed of machine-made brick in English bond. The three gabled roofs are covered with interlocking pantiles, which above the main building and the stable are provided with thatched boarding. These two roof trusses are constructed of pine timber trusses with iron bolts. Asbestos ventilation pipes protrude from the three ridge lines.
The single-storey front facade has sixteen bays, which are marked by long rod-shaped wall anchors. To the left of centre is a double door, which extends to below the eaves line and provides access to the passage to the rear yard. Four further single doors are set in the facade, each provided with a bottom-lights fanlight under a lightly arched segmental arch. The door niche in the second bay from the right is blind. The windows consist of four-light windows under segmental arch and have a stone sill under a brick course. The stable windows always consist of two coupled concrete four-light windows under a wide segmental arch. Three bays to the left and three bays to the right of the double door, the facade continues into a dormer under a gabled roof and the eaves line is broken. Here are located double haylofts under segmental arch windows giving access to the upper storey. Below the eaves line is a brick decorative moulding. The rear facade has a similar layout and detailing to the front facade, with the exception of the three bays to the left of centre which consist of two storeys and on the upper floor have three sash windows, of which the upper part consists of two lights and the lower part of twelve lights.
The right side facade is spout-gabled and has on the ground floor four small three-light windows under a light segmental arch. On the upper floor a double hayloft is fitted under a segmental arch window. The under-passage is paved with clinker bricks. To the right of this is a cow stall, the floors of which consist partly of clinker bricks, partly of concrete and partly of wood. Iron I-beams serve as floor joists and are braced by round iron columns. On these are brick system floors laid for the lofts and hay storage. The right side wing consists of two sections under a continuous roof truss. The rear section was added at a later date and is braced by buttresses at the street facade. In the left bay a traditional pilaster (presumably added later) has been fitted, which begins above the window on the ground floor and continues into the dormer under a far-projecting gabled roof. At the height of the upper floor a hayloft is fitted, above which a radially-arched window with twelve lights.
Internally there is a two-aisled cow stall. Round iron columns here support the iron floor joists, which in turn carry concrete system floors. The left side wing has a lower upper storey and therefore a lower roof than the two aforementioned wings. To the left of centre is a double door, which extends to the eaves line and provides access to the entrance, which is paved with clinker bricks. In the left section are two cooling cells which are closed off by heavy and insulated doors.
Evaluation.
The farmhouse is of general importance. The building has cultural-historical value as an expression of the development of Catholic care for intellectually disabled and underprivileged people during the period of Catholic revival. It is a representative of landscape development, whereby such complexes were placed in rural areas according to a regular, functional floor plan. In the principle of self-sufficiency and occupational therapy, the business buildings played an important role. The building has architectural-historical value as a representative of the artisanal-traditional style. It has been preserved in excellent condition and is a typical part of the spatial development near the church village of Biezenmortel to the east of the centre of Udenhout.
Nearby in the register
- Kantine, Nachtegaallaan 3Horecaunder 1 mi
- Werkplaats, Nachtegaallaan 10Industrieunder 1 mi
- Gedenkteken(D6), Hazenpad bij 8Gedenktekenunder 1 mi
- Huize AssisiëKapelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.